دیدن خطوط ریز و چین‌وچروک در آینه یکی از نخستین نشانه‌های افزایش سن است. کاهش کلاژن در پوست نقش مهمی در این تغییرات دارد و معمولاً از دهه ۲۰ زندگی آغاز می‌شود.
به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت؛ به همین دلیل، مکمل‌های کلاژن در سال‌های اخیر بسیار محبوب شده‌اند و بسیاری از شرکت‌ها و چهره‌های مشهور ادعا می‌کنند مصرف پودرها و نوشیدنی‌های حاوی کلاژن می‌تواند به جوان‌تر و شاداب‌تر شدن پوست کمک کند.
اما یک بررسی جدید نشان می‌دهد شواهد علمی پشت این ادعاها آن‌قدر که تصور می‌شود محکم نیست.
این بررسی که در Journal of Cosmetic Dermatology منتشر شده، پژوهش‌های قبلی درباره تأثیر مکمل‌های کلاژن بر پیری پوست را دوباره ارزیابی کرده است. محققان هنگام بررسی دو فراتحلیل منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۳، چندین ایراد آماری و روش‌شناختی پیدا کردند؛ حتی در یکی از این مطالعات، نتیجه‌ای که از نظر آماری معنادار نبود، به اشتباه معنادار گزارش شده بود.
وقتی محققان داده‌ها را اصلاح کردند، ارتباط معناداری بین میزان مصرف کلاژن و بهبود آبرسانی یا خاصیت ارتجاعی پوست پیدا نشد.
مشکل پژوهش‌های کلاژن چیست؟
برخی مطالعات قبلی نشان داده‌اند مکمل‌های کلاژن ممکن است تا حدی به بهبود آبرسانی و انعطاف‌پذیری پوست کمک کنند، به‌ویژه با مصرف طولانی‌تر. اما پژوهشگران می‌گویند کیفیت بسیاری از این مطالعات پایین است.
یکی از مشکلات مهم این است که تعداد زیادی از پژوهش‌ها توسط شرکت‌های تولیدکننده کلاژن تأمین مالی شده‌اند یا نویسندگان آنها ارتباط تجاری با این شرکت‌ها داشته‌اند.
همچنین مطالعات از نظر سن شرکت‌کنندگان، مقدار مصرف کلاژن و مدت مصرف تفاوت زیادی داشته‌اند. برای مثال، در یکی از بررسی‌ها میزان مصرف روزانه کلاژن از ۰.۳ تا ۱۰ گرم متغیر بوده است.
در برخی پژوهش‌ها نیز کلاژن همراه با ترکیبات فعال دیگری مصرف شده است؛ بنابراین مشخص نیست تغییرات مشاهده‌شده در پوست واقعاً به خود کلاژن مربوط بوده یا ترکیبات دیگر.
آیا کلاژن خوراکی واقعاً به پوست می‌رسد؟
بسیاری از مکمل‌ها حاوی کلاژن هیدرولیزشده هستند؛ یعنی کلاژن به قطعات کوچک‌تری به نام پپتید تجزیه شده تا حل شدن و هضم آن آسان‌تر شود.
اما هنوز مشخص نیست چه مقدار از این مواد پس از مصرف واقعاً به پوست می‌رسد و می‌تواند باعث افزایش کلاژن یا بهبود ظاهر آن شود. برخی مطالعات حیوانی چنین احتمالی را مطرح کرده‌اند، اما شواهد کافی در انسان وجود ندارد.
از طرف دیگر، بیشتر کارآزمایی‌های انجام‌شده تاکنون تنها ۸ تا ۱۲ هفته طول کشیده‌اند؛ بنابراین برای بررسی اثرات طولانی‌مدت کلاژن کافی نیستند.
پس آیا مکمل کلاژن بی‌اثر است؟
نه لزوماً. محققان نمی‌گویند کلاژن قطعاً هیچ فایده‌ای ندارد؛ بلکه تأکید می‌کنند شواهد فعلی برای اثبات اثر ضدپیری آن کافی و قابل اعتماد نیست.
آنها معتقدند تا زمانی که مطالعات بزرگ‌تر، مستقل‌تر و دقیق‌تری انجام نشود، نمی‌توان مکمل‌های خوراکی کلاژن را به‌عنوان یک روش اثبات‌شده برای مقابله با پیری پوست توصیه کرد.
نتیجه اصلی این پژوهش این است که محبوبیت مکمل‌های کلاژن از قدرت شواهد علمی درباره آنها جلو زده است. بنابراین اگر هدف شما کاهش چین‌وچروک و جوان‌تر نگه داشتن پوست است، نباید کلاژن خوراکی را یک روش قطعی و علمی‌شده در نظر بگیرید.