بر اساس گزارش خبرآنلاین که از ایرنا نقل شده، کلیدواژه «وفاقِ ملی» به‌عنوان شعار اساسی دولت چهاردهم، مطرح است. با این حال، می‌توان مهم‌ترین و پرکاربردترین عبارت مسعود پزشکیان را «وحدت و انسجام» دانست که پیش از برگزاری چهاردهمین انتخابات ریاست جمهوری نیز بر آن تأکید شده است. این واژه از سویی به «وفاقِ ملی» مرتبط می‌شود؛ به این معنا که وحدت و انسجام در عرصه داخلی نهایتاً به وفاق ملی منجر می‌شود.
پزشکیان این نکته را مطرح می‌کند که وحدت و انسجام در درون کشور نه تنها یک انتخاب، بلکه ضرورتی فراگیر برای حال و آینده است. او در عرصه بین‌المللی نیز بر این نکته تأکید دارد و دیروز شب هنگام ترک کازان، دستاورد بارز شانزدهمین اجلاس سران بریکس را «وحدت کشورهای عضو در برابر یکجانبه‌گرایی» توصیف کرد و بیان داشت: مذاکرات با هدف تقویت وحدت و انسجام بین کشورها در برابر تمامیت‌خواهی و یکجانبه‌گرایی ایالات‌متحده و هم‌پیمانانش انجام شد و تلاش‌های نمایندگان ایرانی نیز در جهت خروج از یکجانبه‌گرایی جهانی است.
شانزدهمین اجلاس سران بریکس از تاریخ اول تا سوم آبان‌ماه امسال در کازان روسیه برگزار گردید و این سفر پنجمین سفر خارجی «مسعود پزشکیان» به عنوان رئیس‌جمهور اسلامی ایران محسوب می‌شود و نخستین حضور رسمی ایران به‌عنوان عضو اصلی را رقم زد.
در دوم شهریورماه سال گذشته، «سیریل رامافوسا»، رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی، در آغاز نشست «بریکس پلاس»، تأسیس عضویت اصلی جمهوری اسلامی ایران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، مصر، اتیوپی و آرژانتین را به‌تصویب ۵ عضو بنیادین این گروه اعلام کرد. در ادامه، سخنرانان جلسه شامل رئیس‌جمهور برزیل، نخست وزیر هند، رئیس‌جمهور چین و رئیس‌جمهور روسیه که به‌صورت ویدئوکنفرانس در جلسه حاضر بودند، همچنین به این موضوع اشاره کردند که ورود اعضای جدید به بریکس منجر به توسعه و افزایش تأثیر این گروه در نظام جهانی خواهد شد.
اجلاس امسال سران بریکس با تمرکز بر «تقویت چندجانبه‌گرایی» برگزار شد و در آن اجلاس بریکس-پلاس با مشارکت حدود ۳۰ کشور و ۶ سازمان بین‌المللی با عنوان «بریکس و جنوب جهان؛ ساخت دنیایی بهتر» اجرا گردید؛ پزشکیان در سه جلسه اصلی بریکس به ایراد سخنرانی‌هایی پرداخت و با رهبران ۱۰ کشور از جمله روسای جمهور روسیه، چین، مصر، آفریقای جنوبی، بلاروس، ونزوئلا و بولیوی، رئیس دولت امارات و نخست وزیران هند و اتیوپی دیدار و گفتگو کرد.
پنج پیشنهاد در نخستین حضور رسمی
رئیس‌جمهور در این حضور رسمی به عنوان عضو اصلی، پنج پیشنهاد کلیدی به‌منظور تحقق اهداف این نهاد بین‌المللی ارائه کرد:
اول- ارجحیت بخشیدن به برنامه‌های اقتصادی و مالی در کنار توجه به دو رکن سیاسی-امنیتی و فرهنگی-مردمی.
دوم- مقابله با تحریم‌های غیرقانونی که مستلزم اقدام جمعی و راه‌اندازی سازوکارهای مشترک است؛ به‌طوری‌که باید اقداماتی عملی و حساب‌شده به‌منظور جلوگیری از آنکه کشورهای دیگر نتوانند به تحریم دیگران بپردازند، انجام گیرد.
سوم- به چالش کشیدن انحصار دلار و ایجاد بسترهایی برای استفاده از ارزهای دیجیتال و فناوری‌های جدید مالی نظیر پیام‌رسان‌ها، در راستای اهداف کلیدی بریکس.
چهارم- همکاری، تبادل اطلاعات و سرمایه‌گذاری مشترک به‌منظور تجهیز کشورهای عضو بریکس به فناوری‌های نوین.
پنجم- تقویت بانک توسعه نوین (NDB) که به‌عنوان یکی از نهادهای مؤثر بریکس است و همچنین جذب اعضای جدید و افزایش سرمایه به‌منظور توسعه زیرساخت‌های کشورهای عضو.
گامی نو در راستای ایجاد مناسبات عادلانه؛ بیایید دنیا را بسازیم نه به‌دنبال ساختن با دنیا
رئیس‌جمهور در سخنرانی خود در بریکس پلاس، عنوان «ایده ساخت دنیایی بهتر» را بسیار شایسته تقدیر دانست و بیان داشت: امیدوارم گامی جدید برای ایجاد نظامی به مراتب بهتر و روابطی عادلانه‌تر بر پایه رضایت جمعی برداریم.
پزشکیان ساختارها و سازوکارهای بین‌المللی همانند شورای امنیت سازمان ملل، صندوق بین‌المللی پول و دیگر نهادهای حقوق بشری را ناکارآمد توصیف کرد و ضمن اشاره به خشونت‌های بی‌پایان رژیم صهیونیستی در غزه و لبنان، عنوان کرد: باید جهانی بسازیم که تحریم، تحمیل اراده، تجاوز، جنگ، کشورگشایی و نسل‌کشی در آن جایی نداشته باشد؛ همچنین چندجانبه‌گرایی به‌جای یکجانبه‌گرایی، اکثریت به‌جای اقلیت، برابری به‌جای تبعیض، شفافیت به‌جای فریب و دمکراسی به‌جای اقتدارگرایی و گفت‌وگویی در راستای صلح و نه جنگ، باید حاکم باشد.
وی تصریح کرد: این اجلاس بیانگر این واقعیت است که ساخت دنیایی بهتر، به تنهایی امکان‌پذیر نیست و در جهانی به هم پیوسته کنونی، اراده و اقدام مشترک الزامی است؛ تحولی اساسی که نیازمند اصلاح نظام حال حاضر و ایجاد ترتیبات جدیدی از تعادل قدرت بر مبنای عدالت و رضایت است.
رئیس‌جمهور بر این نکته تأکید کرد که استفاده از واحدهای پولی ملی در مبادلات تجاری، سیستم‌های بانکی نوین، ارزهای دیجیتال، تقویت بانک توسعه نوین (NDB) و ترتیبات ذخیره احتیاطی (CRA) و اقدامات مشابه می‌تواند منجر به خلق جهانی بهتر و با فرصت‌های عادلانه برای همگان شود.
گفت‌وگو کافی نیست؛ تأکید پزشکیان بر ضرورت ضمانت اجرایی برای تصمیمات
پزشکیان که قبلاً نیز بر اهمیت شنیده شدن صدای بی‌صدایان تأکید نموده بود، در اولین نشست سران بریکس با ترکیب گسترش‌یافته نیز بیان نمود که بریکس باید با جدیت بیشتری به تحقق آرمان خود در جهت انعکاس صداهای نادیده در جامعه جهانی بپردازد. وی افزود: ما به اهداف بریکس در زمینه اصلاح حکمرانی جهانی، چندجانبه‌گرایی و رشد اقتصادی فراگیر اعتقاد داریم و به سهم خود مصمم هستیم تا بریکس را بدون دخالت‌های سیاسی و منازعات جغرافیایی به پیش ببریم.
رئیس‌جمهور شکل‌گیری، استمرار و توسعه بریکس در ۱۵ سال گذشته را فرصتی باارزش خواند و بر اهمیت آن تأکید کرد که نباید سرنوشت خود را تنها به خواسته‌ها و تمایلات قدرت‌های غربی محدود کنیم و نیاز داریم تا راه‌هایی برای مشارکت بیشتر تمامی قدرت‌های در حال ظهور در حکمرانی اقتصاد جهانی فراهم کنیم.
پزشکیان تصریح کرد که بریکس نباید تنها یک انجمن گفت‌وگو باشد، بلکه تصمیم‌های آن باید ضمانت اجرایی داشته باشند و از تمامی اعضای بریکس درخواست کرد که از تمامی ظرفیت‌های جمعی و فردی خود برای پایان دادن به جنگ در غزه و لبنان، رسیدگی به وضعیت آوارگان و کاهش تنش‌ها در منطقه، بهره‌برداری نمایند.
بیان موضع قاطع درباره جزایر سه‌گانه ایران
رئیس‌جمهور همچنین روز چهارشنبه در حاشیه نشست سران بریکس یک ملاقات کوتاه با «محمد بن زاید بن سلطان آل نهیان» رئیس دولت امارات داشت.
به‌گفته وزیر امور خارجه کشور، اگرچه این ملاقات به‌صورتی رسمی و متعارف صورت نگرفت، اما ایران به‌علاوه بحث درباره فلسطین و لزوم توقف جنایات رژیم صهیونیستی از این فرصت برای طرح مواضع قاطع خود در مورد جزایر سه‌گانه ایرانی بهره برد.
بیانیه پایانی؛ بریکس یکصدا در مقابل جنایات رژیم صهیونیستی
در نهایت، رهبران کشورهای بریکس که برای شانزدهمین نشست سران این گروه در کازان روسیه حاضر شده بودند، با صدور بیانیه‌ای «حمله اسرائیل به اماکن دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران در دمشق پایتخت سوریه» را در تاریخ ۱ آوریل ۲۰۲۴ معترض شدند.
در این بیانیه تأکید گردید که این اقدام رژیم اشغالگر «نقض اصل اساسی مصونیت اماکن دیپلماتیک و کنسولی بر طبق کنوانسیون ۱۹۶۱ وین درباره روابط دیپلماتیک و کنوانسیون ۱۹۶۳ وین در مورد روابط کنسولی است».
رهبران بریکس با ابراز «نگرانی عمیق نسبت به وخامت اوضاع و بحران انسانی در سرزمین‌های فلسطینی اشغالی، به‌ویژه تشدید بی‌سابقه خشونت در نوار غزه و کرانه باختری» به دنبال جنایات رژیم صهیونیستی، خواستار برقراری «آتش‌بس فوری، عمومی و دائمی در نوار غزه، آزادی فوری و بدون قید و شرط همه گروگان‌ها و بازداشت‌شدگان از هر دو طرف» شدند.
کشورهای عضو بریکس همچنین «حمایت خود از عضویت کامل دولت فلسطین در سازمان ملل در چارچوب تعهد قاطع به راه حل دو دولتی بر پایه قوانین بین‌المللی» را اعلام کردند.
اعضای بریکس همچنین خواهان احیای «برنامه جامع اقدام مشترک» (برجام) درباره برنامه هسته‌ای ایران شدند که ایالات متحده به‌طور یکجانبه از آن بیرون رفت.
در بخش دیگری از این بیانیه تصریح شد: ما عمیقاً نگران تأثیرات منفی اقدامات زورگویانه، یکجانبه و غیرقانونی از جمله تحریم‌های غیرقانونی بر اقتصاد جهانی، تجارت بین‌المللی و دستیابی به اهداف توسعه پایدار هستیم. چنین اقداماتی، منشور ملل متحد، نظام تجاری چندجانبه، توسعه پایدار و توافق‌های زیست‌محیطی را تضعیف می‌کند.
رهبران بریکس همچنین بر لزوم اصلاح ساختار مالی بین‌المللی کنونی به‌منظور مقابله با چالش‌های مالی جهانی و حکمرانی اقتصادی به‌منظور ایجاد ساختار مالی بیشتری جامع و عادلانه‌تری تأکید نمودند.
۳۱۱۳۱۱