پیش‌بینی هواشناسی برای پاییز؛ گرم و پرباران

بر اساس داده‌های سازمان هواشناسی ال‌نینو (El Niño) بسیار قوی در اوت ۲۰۲۶ رخ می‌دهد، به‌گونه‌ای که رکوردشکنی ناهنجاری‌های گرمایی از سال ۱۹۷۹ تاکنون را در پی خواهد داشت. مقدار شاخص نوسان جنوبی (SOI) نیز کمترین مقدار ثبت‌شده برای دوره ژوئیه در کل دوره آماری‌ است و هماهنگی کامل با رخداد نینو قوی دارد. تأثیر دوقطبی اقیانوس هند (IOD) در فاز مثبت بازدارنده بارش خواهد بود اما فاز غربی نوسان شبه دوسالانه (QBO) نیز به‌گونه‌ای است که شرایط را برای نفوذ سامانه‌های بارش در پاییز فراهم می‌کند.

احد وظیفه – رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی- درباره علت نابهنجاری دما در اروپا در تابستان سال جاری به ایسنا می‌گوید: شاخص‌های دورپیوندی که در حال توسعه است، باعث شد که مناطق حاره‌ای تا عرض‌های میانی یعنی ۶۰ درجه منفی، در گرم‌ترین وضعیت مشاهده شده از عصر پساصنعتی تاکنون قرار بگیرند. دریاها به‌شدت گرم شده‌اند، به‌گونه‌ای که میانگین دمای دریاها از منفی ۶۰ یعنی از ۶۰ درجه جنوبی تا ۶۰ درجه شمالی پیرامون خط استوا به حدود ۲۱ درجه سلسیوس رسیده است.

او می‌افزاید:‌ حجم یخ‌های قطبی به‌شدت کاهش پیدا کرده است و در کمینه مشاهده شده تاریخی خود قرار دارند. این دو شاخص، بسیار مهم در وضعیت اقلیم زمین است علاوه بر آن تغییرات منطقه‌ای نیز وجود دارد. گاهی اوقات امواج گرمایی به دلیل تغییرات بین فصلی و فصلی در یک منطقه بیشتر حاکم می‌شود که ناشی از عوامل مختلف از جمله دور پیوندهایی مانند ال‌نینو ، دورپیوند اطلس اوراسیا و یا نائو (دور پیوند اطلس شمالی) است.

وضعیت بارش تا نیمه بهمن‌ماه

بر اساس اعلام سازمان هواشناسی بارش‌ها تا نیمه بهمن ماه در کشور در شرایط نرمال و فراتر از آن قرار دارد، به‌گونه‌ای که از نیمه شهریور تا نیمه مهر (سپتامبر) بارش در زاگرس شمالی و میانی بیش از نرمال و در سایر مناطق در محدوده نرمال پیش‌بینی می‌شود.

به گفته رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، در سال‌های حاکمیت ال‌نینو در فصل سرد سال در منطقه ما بارندگی خوبی رخ می‌دهد البته عوامل دیگری بر بارش پاییزی موثر هستند، به خصوص در شروع پاییز میزان و گستره پوشش برف در منطقه سیبری باعث می‌شود که سامانه‌هایی که از ایران گذر می‌کنند، با شرایط پرفشار مواجه شوند و بهتر عمل کنند.

بر اساس اعلام سازمان هواشناسی از نیمه مهر تا نیمه آذر (اکتبر و نوامبر) اوج بارش‌های پاییزی خواهد بود چون در بیشتر مناطق کشور به‌جز بخش‌هایی از جنوب شرق بارش‌ها فراتر از نرمال خواهد بود. افزایش بارش در جنوب، غرب و زاگرس بسیار بارز پیش‌بینی می‌شود.

از نیمه آذر تا نیمه بهمن (دسامبر و ژانویه) میانگین بارش کشور به محدوده نرمال بازمی‌گردد. نوار شمالی و دامنه‌های البرز جنوبی همچنان با احتمال بارش‌های بیش از نرمال همراه خواهد شد اما سهم برف از کل بارش‌ها کمتر از نرمال است.

در این شرایط افزایش روان‌آب و خطر سیلاب دور از انتظار نیست چون با توجه به پیش‌بینی بارش‌های شدید پاییزی و سهم کمتر برف، افزایش حجم روان‌آب و دبی رودخانه‌ها محتمل است. در این شرایط لازم است لایروبی مسیل‌ها و بازبینی برنامه‌های عملیاتی سدها، پایش مستمر سامانه‌های هشدار سیل، مدیریت یکپارچه روان‌آب برای تغذیه آبخوان‌ها در دستور کار قرار گیرد.

کشاورزان تنظیم زمان کشت غلات پاییزه در غرب بر اساس اولین بارش مؤثر و پیشگیری از بیماری‌های قارچی در شمال و زاگرس به دلیل افزایش رطوبت و آماده‌سازی زهکش‌ها در باغات را مد نظر قرار دهند.

وضعیت دما تا اواخر زمستان

در حالی‌که پیش‌بینی‌ها حکایت از بارش نرمال و فراتر از آن را از نیمه شهریورماه دارد اما ناهنجاری گرمایی در ابتدای پاییز دور از انتظار نیست، به‌گونه‌ای که طی مهرماه، اکثر مناطق کشور بین ۱ تا ۲ درجه و در شرق کرمان و شمال سیستان و بلوچستان تا ۳ درجه سانتی‌گراد گرم‌تر از نرمال خواهند بود.

از اواخر پاییز و طی زمستان دمای هوا تعدیل می‌شود. بدین ترتیب از آذرماه به بعد، ناهنجاری مثبت دما کاهش می‌یابد و دمای هوای غرب کشور در محدوده نرمال تا ۰.۵+ درجه و سایر مناطق بین ۰.۵ تا ۱ درجه بیش از نرمال خواهند بود.

با توجه به این وضعیت دمایی، سازمان هواشناسی توصیه‌هایی را برای فعالان حوزه کشاورزی ارایه می‌دهد. بر این اساس مدیریت تنش حرارتی و زمان کشت، تأمین آب و سایه برای دام در شرق کشور در دستور کر قرار گیرد.

در این شرایط کاهش مواجهه با گرما به‌ویژه برای کودکان، سالمندان و زنان و کودکان در مناطق گرمسیر همچنین آمادگی برای افزایش آلرژن‌های فصلی و پایش کیفیت آب آشامیدنی پس از بارش‌های شدید برای کنترل بیماری‌های ناقل زی مد نظر قرار گیرد.