بر اساس اطلاعات دریافتی از خبرگزاری خبرآنلاین، عملیات نظامی اسرائیل در خاک ایران و واکنش قهری نیروهای مسلح ایران تحت عنوان عملیات وعده صادق ۳، تأثیرات عمیقی بر بازارهای انرژی گذاشته و موجب نوسانات زیادی در آن شده است. در این راستا، قیمت نفت در معاملات روز جمعه به طرز بی‌سابقه‌ای بالا رفت.
طبق آخرین آمار معاملاتی، نفت برنت با افزایشی بیش از ۷ درصد به قیمت تقریبی ۷۴.۲۳ دلار در هر بشکه رسید. همچنین، نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با رشد ۷.۶۲ درصدی، به ۷۲.۹۸ دلار در هر بشکه معامله شد. در جریان معاملات روز جمعه، شاخص نفت آمریکا حتی از مرز ۷۷ دلار فراتر رفته و به ۷۷.۶۲ دلار رسید؛ رقمی که بالاترین سطح قیمت از ژانویه سال گذشته به شمار می‌آید.
بر اساس ارزیابی شبکه سی‌ان‌ان، این افزایش، بزرگ‌ترین رشد هفتگی قیمت نفت از اکتبر ۲۰۲۲ تاکنون است و شباهت‌هایی به افزایش قیمت‌ها در آغاز حمله روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ دارد.
از سوی دیگر، خبرگزاری رویترز گزارش داد که پس از حمله اسرائیل به ایران، قیمت نفت برنت به حدود ۷۸ دلار و ۵۰ سنت صعود کرد که بالاترین قیمت ثبت‌شده از ابتدای سال جاری محسوب می‌شود.
علاوه بر تغییرات بازار، هشدارهای دیپلماتیک نیز نگرانی‌ها را تشدید کرده است. در این راستا، فؤاد حسین، معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه عراق، در گفت‌وگوی تلفنی با همتای آلمانی خود و همچنین در مصاحبه‌ای با خبرگزاری تاس، به خطرناک‌تر شدن درگیری‌ها و احتمال جهش قیمت نفت به ۳۰۰ دلار در هر بشکه اشاره کرد.
او تأکید کرد که بسته شدن تنگه هرمز استراتژیک، می‌تواند بیش از پنج میلیون بشکه نفت را در روز از بازار جهانی حذف کند.
حسین یادآور شد که این رویداد نه‌تنها بر روند صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج‌فارس، از جمله عراق، تأثیر منفی خواهد گذاشت، بلکه شوک‌های اقتصادی شدیدی در سطح جهانی به وجود خواهد آورد.
وی تصریح کرد: «تداوم درگیری‌ها و مسدود شدن تنگه هرمز می‌تواند صادرات نفت را مختل کرده و نوسانات شدیدی در سطح قیمت‌ها ایجاد کند، به طوری که قیمت هر بشکه نفت ممکن است به ۲۰۰ تا ۳۰۰ دلار برسد.»
از دیدگاه تحلیل‌گران، چنین جهشی در قیمت نفت نه‌تنها هزینه‌های واردات انرژی برای کشورهای مصرف‌کننده را افزایش می‌دهد، بلکه سیاست‌های پولی و مالی بسیاری از دولت‌ها را با چالش روبه‌رو خواهد کرد. بروز هزینه‌های افزوده تولید، افزایش قیمت کالاها، کاهش قدرت خرید و بالا رفتن نارضایتی عمومی از جمله عواقب این سناریو خواهد بود.
در همین حین، بازار نفت به شدت به تحولات خاورمیانه حساس شده است. معامله‌گران در حالت آماده‌باش قرار گرفته‌اند و هر خبری مبنی بر تحرکات نظامی یا دیپلماتیک می‌تواند منجر به نوسانات شدید قیمت‌ها شود.
بلومبرگ در گزارشی تحلیلی خاطرنشان کرد که در صورت عدم کنترل بحران، امکان دارد قیمت نفت به سرعت از ۸۰ دلار عبور کرده و به سطوح بالاتری نزدیک شود. این رسانه بر این باور است که امید به آرامش طرفین و تلاش‌های دیپلماتیک پشت پرده، در حال حاضر مهم‌ترین عاملی است که مانع از جهش سریع‌تر قیمت‌ها شده است.
در حال حاضر، کشورهای اروپایی، آمریکا، چین و روسیه در تلاشند تا با افزایش فشار دیپلماتیک از گسترش بیشتر بحران جلوگیری کنند. بااین‌حال، تحلیل‌گران بر این باورند که حتی ادامه حملات محدود نیز به اندازه کافی برای بی‌ثباتی بازار انرژی کافی خواهد بود.
به علاوه، نگرانی‌هایی در مورد افزایش تقاضا در فصل تابستان و کاهش ذخایر نفت تجاری ایالات متحده نیز به رشد قیمت‌ها دامن زده است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرده که ذخایر نفت این کشور در هفته گذشته کاهش محسوس داشته که نشان‌دهنده توازن شکننده‌ای بین عرضه و تقاضا است.
تحلیل‌گران در نشریات فایننشال‌تایمز و اکونومیست بر این عقیده‌اند که هرگونه اختلال در عرضه نفت خاورمیانه می‌تواند به سرعت به سایر بازارهای کالایی سرایت کرده و قیمت گاز طبیعی، محصولات پالایشی و حتی مواد غذایی را تحت تأثیر قرار دهد.
در این شرایط، برخی تحلیل‌گران مستقل بازار انرژی توصیه کرده‌اند که واردکنندگان نفت باید برای سناریوهای احتمالی بدبینانه آماده شوند و به دنبال منابع جایگزین برای تأمین انرژی باشند. کشورهای آسیایی وابسته به نفت، از جمله هند، ژاپن و کره جنوبی، نسبت به تحولات منطقه آسیب‌پذیرتر از دیگر کشورها هستند.
هم‌زمان، به نظر می‌رسد که کشورهای صادرکننده نفت نظیر عربستان، عراق و امارات، به دنبال بهره‌برداری از افزایش قیمت نفت برای تقویت درآمدهای ارزی خود هستند. اما به موازات این تلاش، این کشورها نگرانند که شدت بحران باعث کاهش تقاضای جهانی برای نفت و تهدید منافع آن‌ها در بلندمدت شود.
در این میان، اوپک و متحدانش (اوپک‌پلاس) نیز در حال رصد وضعیت موجود هستند. هر چند هنوز واکنش رسمی از سوی این نهاد اعلام نشده، اما برخی منابع از احتمال تشکیل نشست اضطراری در صورت تشدید بحران خبر می‌دهند. اوپک تلاش کرده است تا توازن بازار را حفظ کند، اما در برابر تحولات سیاسی عمیق، ابزارهای آن نیز به حداکثر خود می‌رسد.
مقامات رسمی در ایران نیز از «آمادگی تمام برای دفاع و واکنش» سخن به میان آورده‌اند. سخنگوی دولت در گفتگوهای اخیر اعلام کرد که ایران به دنبال جنگ نیست؛ اما واکنش قهری در برابر تجاوزات را حتمی دانسته است. این موضع‌گیری موجب شده تا بازارها در بین خوش‌بینی به صلح و نگرانی از درگیری دچار تردید شوند.
در نهایت، آینده بازار نفت در فضایی مبهم قرار دارد. اگر تنش‌ها کاهش یابند، ممکن است قیمت نفت به حدود ۷۰ تا ۸۰ دلار بازگردد، اما در صورت شدت یافتن بحران، احتمال افزایش قیمت به سطح ۱۰۰ دلار یا بیشتر نیز وجود دارد. هشدار فؤاد حسین درباره نفت ۳۰۰ دلاری، یک زنگ خطر جدی است که حتی اگر بعید به نظر برسد، باید جدی گرفته شود.
بازار جهانی در حال حاضر بیش از پیش نیازمند ثبات، دیپلماسی و خویشتنداری است، با این حال، سیاست‌های شدید و بی‌رحمانه رژیم صهیونیستی به عنوان تهدیدی جدی شناخته می‌شود. تجربه نشان داده است که درگیری در خاورمیانه همواره عواقب اقتصادی و سیاسی فرامنطقه‌ای به دنبال داشته است. در این میان، نفت تنها یکی از قربانیان بحران است؛ قربانی‌ای که می‌تواند به اقتصاد جهانی آسیب جدی وارد کند.
۲۲۳۲۲۴