اهرام به‌عنوان نمادهایی از قدرت فرعونه‌های کهن مصر، هنوز هم در مصر به‌طور استوار وجود دارند. اما سوال اینجاست که این سازه‌های شگفت‌انگیز نخستین بار در چه زمانی ساخته شدند و چه دلایلی برای ساخت آنها وجود داشت؟
براساس اطلاعات منتشر شده توسط ایسنا و نقل قول از لایوساینس، نخستین هرم مصر به‌دست فرعون «جوزر» ساخته شد که تقریباً ۴۷۰۰ سال پیش زندگی می‌کرد. حدود یک‌هزار سال بعد، آخرین هرم مصر باستان برای فرعون «اهمسه یکم» در حدود ۳۵۰۰ سال پیش بنا گردید. از آن زمان به بعد، فرمانروایان مصر بیشتر در مقبره‌های زیرزمینی «دره پادشاهان» دفن شدند.
به‌عبارتی دیگر، اهرام مصر باستان بین سال‌های ۲۷۰۰ پیش از میلاد تا ۱۵۰۰ پیش از میلاد شکل گرفته‌اند، که این موضوع نشان‌دهنده آن است که قدیمی‌ترین اهرام مصر تقریبا هم‌زمان با «استون‌هنج» ساخته شده‌اند که به ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال قبل تعلق دارد.
از نظر تاریخی، اهرام مصر به‌مراتب قدیمی‌تر از دیگر سازه‌های باستانی همچون «پارتنون» (ساخته شده در ۴۴۷ پیش از میلاد)، «دیوار بزرگ چین» (ساخته شده در ۲۲۰ پیش از میلاد) و «کولوسئوم» (ساخته شده در ۸۰ میلادی) هستند. با این وجود، معبد نوسنگی «گوبکلی تپه» در ترکیه که به ۱۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ سال پیش تعلق دارد، قدیمی‌تر از تمامی این بناهاست.
نخستین هرم مصر
«هرم جوزر» که از شش طبقه پلکانی شکل یافته، در ابتدا به‌عنوان مقبره‌ای مستطیلی به نام «مصطبه» طراحی شده بود و پس از آن به فرم هرم پلکانی در آمد.
مطابق با نظرات نویسندگان باستان‌شناسی، شخصی به نام «ایمهوتپ» مسئول ساخت هرم پلکانی جوزر بوده است. «مارک ون دمیروپ»، استاد تاریخ دانشگاه کلمبیا، در ایمیلی به «لایوساینس» بیان کرده است: «ایمهوتپ به‌عنوان نخستین معمار مصری شناخته می‌شود که با استفاده از سنگ بناهایی را ساخته و نامش به‌ویژه به‌دلیل ساخت هرم پلکانی جوزر معروف شده است. سندی موجود است که نام او را در کنار «جوزر» قرار می‌دهد و از «ایمهوتپ» به‌عنوان رئیس مجسمه‌سازان یاد می‌کند.»
برای اطلاعات بیشتر مطالعه کنید:
نخستین هرمی که ساخته شد
دلایل ساخت هرم‌ها توسط مصریان
تحقیقات نشان می‌دهد که هنوز نظری قاطع درباره دلایل فرعون‌ها برای استفاده از اهرام به‌عنوان مقبره وجود ندارد.
یکی از احتمالات این است که اهرام به‌عنوان مکان‌های حفاظت شده در برابر سارقان مقبره‌ها ساخته شدند. در کتاب «حفظ ابدیت: در گذشته، حفاظت از مقبره‌های مصر باستان از ماقبل تاریخ تا اهرام»، «رگ کلارک»، مصرشناس، بیان می‌کند که سارقان، مقبره‌های با ارتفاع کم مثل «مصطبه» را از طریق ورود از قسمت بالایی غارت می‌کردند. بنای هرم پلکانی با شش طبقه که هر کدام بر روی دیگری قرار گرفته‌اند، امنیت بیشتری را به‌وجود می‌آورد.
کلارک در ارتباط با این موضوع به «لایوساینس» می‌گوید: «بسیاری از مصرشناسان این نظریه را مطرح کرده‌اند که هرم پلکانی به‌عنوان یک نوع «پله» برای شناخت پادشاه به آسمان ساخته شده، اما من بر این اعتقادم که این سازه به‌گونه‌ای طراحی شده که می‌توانست به‌عنوان یک «نیمکره» مجازی که از نواحی زیرین حفاظت می‌کند، عمل کند.»
به علاوه، کلارک به نوآوری مهمی اشاره می‌کند که در اینجا استفاده از سنگ به‌جای خشت برای ساخت هرم پلکانی است، در حالی که «مصطبه»های فرعون‌های قبلی از خشت تهیه می‌شدند. این موضوع پیشرفتی در امنیت بود؛ چراکه نفوذ به سنگ نسبت به خشت بسیار دشوارتر است.
دلایل مذهبی نیز ممکن است نقش مهمی در ساخت اهرام داشته باشد. «میروسلاو ورنر»، استاد مصرشناسی در دانشگاه چارلز در جمهوری چک، توضیح می‌دهد که ممکن است دلایل مذهبی بر ایده ساخت اهرام تاثیر گذاشته باشد.
ورنر در کتابش با عنوان «اهرام: باستان‌شناسی و تاریخچه بناهای ماندگار مصر» اشاره می‌کند که در زمان به قدرت رسیدن «جوزر»، نفوذ فرقه خورشید و ایزد خورشید مصریان باستان به‌ویژه «رع» در حال افزایش بود و بنابراین، احتمالاً رغبت به ساخت بناهایی که به آسمان نزدیک‌تر بودند، نیز افزایش یافته است.
هر دلیلی که برای ساخت اهرام وجود داشته باشد، فرعون‌های مصر بیش از هزار سال به ساخت این سازه‌های شگفت‌انگیز پرداختند. فرعون «سنفرو» (حکومت از ۲۵۷۵ تا ۲۵۵۱ پیش از میلاد) نخستین اهرام با سطوح صاف را در «دهشور» بنا کرد. از جمله این اهرام می‌توان به «هرم خمیده» و «هرم سرخ» اشاره کرد. هرم بزرگ جیزه، تنها عجایب هفت‌گانه باستانی که هنوز پابرجاست، به‌دست فرعون «خوفو» که بین ۲۵۵۱ تا ۲۵۲۸ پیش از میلاد فرمانروایی کرد، ساخته شد. همچنین فرعون «خفرع» (حکومت از ۲۵۲۰ تا ۲۴۹۴ پیش از میلاد) هرم بزرگ دیگری در نزدیکی «ابوالهول بزرگ» واقع در جیزه بنا نمود.
مشخص نیست که چه عواملی باعث شد فرعون‌های مصر از ادامه ساخت اهرام خودداری کنند، اما به نظر می‌رسد که نگرانی‌های امنیتی مربوط به مقبره‌ها موثر بوده است. با اینکه ورود به هرم‌ها نسبت به «مصطبه»ها سخت‌تر بود، اما در طول تاریخ، اهرام مصری بارها غارت شده‌اند و احتمالاً فرعونه‌ها بر این عقیده بودند که قرار دادن مقبره‌ها در «دره پادشاهان» می‌تواند کار سارقان را دشوارتر کند. اصولاً، توپوگرافی دره پادشاهان نشان‌دهنده قله‌ای است که تا حدی شبیه به هرم طبیعی به‌نظر می‌رسد.