فرارو– از میانه‌های سال گذشته، فرآیند عرضه خودرو در بورس متوقف گردید، ولی بررسی‌های جاری در پاییز ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که برای هر امکانی لازم است آمادگی داشته باشیم.
به نقل از فرارو؛ بنا بر اخبار غیررسمی منتشر شده، ۲۴ ساعت پس از انتشار خبر از تحرکات خودروسازان برای بازگشت به بورس، رئیس تازه بازار سرمایه از این موضوع حمایت کرده است. حجت‌اله صیدی با تأکید بر لزوم حذف واسطه‌ها در فرآیند عرضه خودرو در بورس، از آمادگی جهت عرضه محصولات داخلی و مونتاژی خبر داده است. بررسی‌ها نشان می‌دهند که تفاوت ۴۰ تا ۶۰ درصدی قیمت خودرو در کارخانه و بورس از اصلی‌ترین دلایل تمایل خودروسازان به بورس به شمار می‌رود، در حالی که نباید تأثیر نهادهای مخالف نظیر شورای رقابت را نادیده گرفت.
اختلاف قیمت خودرو در کارخانه و بورس
عرضه خودرو در بورس از خردادماه سال گذشته به حالت تعلیق درآمد و در یکی از آخرین دفعاتی که خودروسازان محصولات سواری را به بازار سرمایه ارائه کردند، فروش خودروی تارا مشاهده شد.
شروع عرضه تارا در بورس کالا به آذر ۱۴۰۱ برمی‌گردد. در آن زمان ایران‌خودرو مجموعاً دو هزار و ۵۰ دستگاه تارا دستی و تارا اتوماتیک را به بورس عرضه کرد و در مقابل پنج هزار و ۳۳۹ نفر برای خرید این خودرو از بورس به صف ایستادند.
هزینه تارا دستی در کارخانه در آن زمان پایین‌تر از ۲۹۴ میلیون تومان بود، با این حال، ایران‌خودرو قیمت پایه این خودرو را در بورس ۳۰۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تعیین کرد.
قیمت نهایی تارا دستی در بورس نهایتاً با توجه به پیشنهادات مختلف و رنگ‌های ارائه‌شده توسط ایران‌خودرو در بازه‌ای بین ۴۴۹ میلیون تا ۴۶۳ میلیون تومان ثبت گردید. بنابراین، ایران‌خودرو برای هر دستگاه تارا دستی، مبلغی بین ۱۵۵ تا ۱۷۰ میلیون تومان بالاتر از نرخ مصوب کارخانه دریافت کرد. ارقامی که اختلاف قیمت ۵۰ تا ۵۷ درصدی بین خودرو در کارخانه و بورس را نشان می‌دهند.
هزینه تارا اتوماتیک V۲ در کارخانه نیز در آن زمان حدود ۴۱۵ میلیون تومان برآورد می‌شد و قیمت پایه آن در بورس ۳۷۶ میلیون تومان در نظر گرفته شد. اما در نهایت، کف قیمت تمام‌شده تارا اتوماتیک به ۵۷۶ میلیون تومان و حداکثر به ۵۸۶ میلیون تومان رسید. بنابراین، قیمت نهایی تارا اتوماتیک در بورس نسبت به قیمت مصوب کارخانه ۱۷۱ میلیون تومان یا به عبارتی ۴۰ درصد رشد داشت.
علاوه بر خودروسازان داخلی، عرضه خودرو در بورس مورد استقبال مونتاژکاران نیز قرار گرفت. به گونه‌ای که در بهمن پارسال، محصولی نظیر KMC T۸ توسط کرمان‌موتور به بورس منتقل شد.
قیمت KMC T۸ در کارخانه بهمن پارسال یک میلیارد و ۶۵۰ میلیون تومان تعیین شد. کرمان‌موتور این محصول را با قیمت پایه یک میلیارد و ۴۴۹ میلیون تومان به بورس عرضه کرد، اما نهایتاً به دلیل دلایلی که می‌توان در مطلبی جداگانه به آن پرداخت، KMC T۸ با ارقامی پایین‌تر از قیمت بازار در بورس به فروش رسید.
عرضه خودرو در بورس؛ رویارویی موافقان و مخالفان
مجدد عرضه خودرو در بورس شکل جدی‌تری به خود گرفته است. گزارشی از همشهری نشان‌دهنده فعالیت‌های خودروسازان برای از سرگیری عرضه در بورس است.
اختلاف قیمت میان بورس و کارخانه از مهم‌ترین دلایل خودروسازان برای عرضه محصولاتشان در بورس محسوب می‌شود و همچنین خود سازمان بورس نیز به این موضوع خوشامد گفته است.
حجت‌اله صیدی که به تازگی مدیریت سازمان بورس را به عهده گرفته، از تلاش‌ها برای عرضه مجدد خودرو در بورس صحبت کرده است. رئیس جدید سازمان بورس با اشاره به حذف واسطه‌ها در عرضه خودرو، تاکید کرد که یکی از اهداف اصلی بورس کالا، حذف واسطه‌های غیرضروری از بازارهاست. هر چقدر که معاملات کالاها در بستر بورس کالا انجام گیرد، نقش این واسطه‌ها در بازارها نیز کاهش می‌یابد.
با این حال، عرضه خودرو در بورس با مخالفت جدی از جانب نهادهایی نظیر شورای رقابت مواجه است، که به‌عنوان نهاد نظارتی اصلی در بازارهای مختلف از جمله خودرو عمل می‌کند.
شورای رقابت معتقد است که عرضه خودرو در بورس می‌تواند منجر به ایجاد بازاری جدید و سه‌نرخی شدن قیمت خودرو شود. اختلاف قیمت بین بورس و کارخانه، دلیلی دیگر برای مخالفت شورای رقابت با این عرضه است.
قیمت خودرو در کارخانه با معیارها و استانداردهای متفاوتی به تأیید شورای رقابت می‌رسد و قیمت‌هایی که در بورس تعیین می‌شوند، به نوعی دور زدن قیمت مصوب کارخانه از دید شورای رقابت محسوب می‌شود.
شورای رقابت بر این باور است که در عرضه خودرو از طریق بورس، منافع مصرف‌کننده به خوبی رعایت نمی‌شود و تعیین قیمت خودرو به شکل مزایده، هیچ سودی برای خریداران نخواهد داشت.