هر عاملی که سبب اختلال در این فرآیند فیزیولوژیک شود، می‌تواند منجر به بروز سینوزیت گردد.
دلایل ایجاد سینوزیت
از مواردی که ممکن است به سینوزیت منجر شود، می‌توان به انحراف اجزای تیغه بینی و بزرگ شدن شاخک‌های بینی اشاره کرد. همچنین سرماخوردگی نیز می‌تواند عامل شیوع سینوزیت باشد، ولی زمانی که التهاب و تورم ایجاد شده به همراه عفونت باشد، ممکن است هر سرماخوردگی که با سردرد همراه است، به اشتباه سینوزیت تشخیص داده شود.
آلرژی به طور مستقیم نمی‌تواند در ایجاد سینوزیت اثرگذار باشد، با این حال در موارد شدید، می‌تواند منجر به بروز پلیپ گردد. این نوع آلرژی و پلیپ‌های ناشی از آن ممکن است به سینوزیت منجر شوند، ولی نباید هر نوع آلرژی‌ای را به عنوان یک عامل سینوزیت محسوب کرد.
انواع مختلف سینوزیت
سینوزیت می‌تواند به شکل حاد یا مزمن ظهور کند. در حالت حاد، سینوزیت معمولاً بین ۲ تا ۴ هفته به طول می‌انجامد و عمدتاً بعد از سرماخوردگی یا آنفلوآنزا بروز می‌کند. در این وضعیت، عفونت اولیه به بافت سینوس‌ها هجوم آورده و باعث التهاب می‌شود. سینوزیت حاد با علائمی همچون سردرد، حس سنگینی در سر و ترشحات بینی همراه است.
در صورتی که سینوزیت بیش از چهار هفته ادامه یابد، به حالت مزمن تبدیل می‌شود. سینوزیت مزمن ممکن است برای سال‌ها ادامه داشته باشد و عموماً به واسطه عوامل آلرژی‌زا یا عفونت‌های باکتریایی ایجاد گردد. همچنین آسم و اختلالات آلرژیک پایدار به طور معمول عامل بروز سینوزیت مزمن می‌شوند. حدود ۲۰ درصد از بیماران مبتلا به سینوزیت مزمن نیز به پولیپ بینی مبتلا می‌شوند. بر خلاف سینوزیت حاد، در موارد مزمن معمولاً دردسرهایی همچون سردرد وجود ندارد و ترشحات پشت بینی از علائم شایع‌تری هستند. تغییر صدا و سرفه نیز در این نوع سینوزیت مشاهده می‌شود. در صورتی که در سینوزیت مزمن سردرد بروز کند، به احتمال زیاد بیمار به یک مشکل دیگر دچار شده یا سینوزیت جلوی حاد به خود می‌گیرد.
روش‌های تشخیص سینوزیت
تشخیص سینوزیت معمولاً از طریق معاینه بالینی و ارزیابی داخل بینی انجام می‌شود، و در صورتی که با اسکن بدون نیاز به تزریق همراه شود، به تشخیص قطعی کمک می‌کند.
روش‌های درمان سینوزیت
در مرحله حاد این بیماری، مدیریت عفونت و پیشگیری از تکرار سینوزیت، جزء اقدامات درمانی محسوب می‌شود. در صورتی که مشکلاتی مانند انحراف بینی یا بزرگی شاخک‌های بینی وجود داشته باشد، ضروری است که به درمان جراحی روی آورد. با این حال نگرانی از بابت این موضوع وجود ندارد؛ چرا که در گذشته جراحی‌ها دشوار بود، ولی اکنون با استفاده از تکنیک جراحی آندوسکوپی سینوس، این عمل به مراتب آسان‌تر شده است.
در درمان مراحل حاد، روش‌های دارویی نیز به کار گرفته می‌شوند. تجویز آنتی‌بیوتیک‌های گوناگون به مدت حداقل ۱۰ روز تا دو هفته، استفاده از داروهای ضداحتقان برای بازکردن مسیر بینی و گلو، شست‌وشو با سرم و همچنین بخور از دیگر شیوه‌های مؤثر در درمان سینوزیت به شمار می‌روند. استفاده از بخور سرد نیز خاصیت ضد التهابی دارد. نکته حائز اهمیت در درمان سینوزیت این است که درمان ناقص و کوتاه‌مدت این بیماری تنها می‌تواند منجر به مقاوم شدن میکروب‌ها شود و اثر مثبتی نخواهد داشت.
نوشیدن مایعات به ویژه مایعات گرم مانند چای و سوپ، به رقیق کردن ترشحات و تسهیل دفع آن‌ها کمک می‌کند.
بیماران سینوزیتی که زمینه آلرژی دارند، باید به درمان مشکل آلرژی خود بپردازند. همچنین افرادی که دارای سیستم ایمنی ضعیف یا بیماری‌های زمینه‌ای هستند، بیشتر در معرض ابتلا به سینوزیت قرار دارند؛ بنابراین کنترل بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت و تقویت ایمنی بدن برای آن‌ها ضروری است.
روش‌های پیشگیری از سینوزیت
رعایت بهداشت (مانند شستن منظم دست‌ها به ویژه قبل از غذا یا پس از تماس با دیگران) و حذف عوامل محرک آلرژی از محیط زندگی، از اهمیت بسیاری برخوردار است. همچنین درمان فوری علائم سرماخوردگی و پرهیز از استعمال سیگار و استنشاق دود آن و نیز دوری از هوای آلوده توصیه می‌شود. استفاده از دستگاه بخور و مرطوب‌کننده در منزل، اجتناب از نوشیدن مایعات خیلی سرد، و حفظ فعالیت بدنی و ورزشی به بهبود وضعیت کمک می‌کند.
همچنین از تماس با افرادی که مبتلا به سرماخوردگی یا عفونت‌های ویروسی هستند، خودداری کنید و از شرایط دمایی شدید پرهیز کنید. در منزل می‌توانید از دستگاه‌های تصفیه هوا استفاده نمایید و از مصرف مشروبات الکلی دوری کنید، زیرا الکل می‌تواند منجر به تورم مخاط بینی و سینوس‌ها گردد.
سعی کنید از شنا کردن و شیرجه رفتن نیز پرهیز کنید و از مصرف زیاد لبنیات خودداری نمایید، زیرا مصرف بیش از حد آن‌ها می‌تواند موجب غلیظ شدن ترشحات شود. همچنین قبل از سفرهای هوایی از قطره‌های ضداحتقان استفاده کنید و رطوبت منزل را کنترل کنید؛ چرا که هوای بسیار خشک یا مرطوب می‌تواند سینوزیت را تشدید کند. عطرها و اکستراکت‌ها هم ممکن است سبب تورم مخاط بینی شوند، بنابراین بهتر است از آن‌ها اجتناب شود.
کنترل استرس و نوشیدن روزانه حداقل ۷ لیوان آب بسیار مهم است. همچنین در فصول سرد سال با پوشیدن شال و کلاه، سینوس‌های خود را گرم نگه‌دارید. برای برخورداری از یک سیستم ایمنی قوی، تغذیه متناسب را مد نظر داشته باشید.
متاسفانه تعداد واقعی افرادی که با سینوزیت مواجه هستند از تعداد کسانی که به اشتباه به این بیماری مبتلا تشخیص داده می‌شوند، کمتر است. در چنین مواردی سردردهای مربوط به سینوزیت ممکن است با سردردهای یک‌طرفه نظیر میگرن یا سردردهای عصبی و همچنین سردردهایی که در نتیجه آلرژی بروز می‌کنند، اشتباه گرفته شوند.
عوارض سینوزیت
اگر سینوزیت به موقع درمان نشود، ممکن است عوارض خطرناکی به همراه داشته باشد. این بیماری می‌تواند عوارضی نظیر مشکلات چشمی، مغزی، و همچنین مشکلات جدی مانند مننژیت را ایجاد کند. به طور نادر، عوارض پنهان این بیماری ممکن است به مرگ منجر شود. بنابراین، توصیه می‌شود که بیمارانی که به سینوزیت و بیماری‌های زمینه‌ای دچار هستند، به طور جدی تحت درمان قرار گیرند.