ید بهعنوان یکی از عناصر ضروری برای ساخت هورمونهای تیروئید و رشد و توسعه مغز انسان به شمار میرود و فقدان آن همواره برای بشر یک چالش تاریخی بوده و از جمله رایجترین علل آسیب مغزی قابل پیشگیری در دنیای امروزی است.
کمبود ید در تغذیه انسان عوارض متنوعی به همراه دارد که این عوارض تحت عنوان «اختلالهای ناشی از کمبود ید» شناخته میشوند. این اختلالها میتوانند شامل بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر) تا مسائل فیزیکی و ذهنی مانند عقبماندگی (کرتنیسم) باشند. شناخت انسان از گواتر به تاریخهای بسیار دور و از کرتنیسم به چند صد سال پیش مربوط میشود.
قدیمیترین، کمهزینهترین و کارآمدترین شیوه برای پیشگیری از اختلالهای مرتبط با کمبود ید، استفاده از نمک یددار به شمار میآید. این مزیت نمک یددار این است که فارغ از وضعیت اقتصادی و اجتماعی، توسط تمامی اقشار جامعه در تمام فصول سال تقریبا بهطور یکسان مصرف میشود. کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی از دههها پیش با افزودن ید به نمک و دیگر مواد غذایی، توانستهاند بهطور مؤثری عوارض ناشی از کمبود ید را در جوامع خود کاهش دهند. در حال حاضر، تمامی کشورهای جهان بهطور وسیع از نمک یددار تصفیه شده بهرهبرداری میکنند.
فرآیند یددار کردن نمک در ایران از اواخر دهه ۱۳۷۰ آغاز شد و در طول سه دهه، با مصرف عمومی نمک یددار توسط خانوادههای ایرانی، مشکل کمبود ید در ایران بهطرز قابلملاحظهای کنترل گردید. در نزدیک به یک قرن استفاده از نمک یددار تصفیهشده در کشورهای مختلف و در سی سال اخیر در ایران، هیچ عارضه جانبی ناشی از این نوع نمک گزارش نشده است. همچنین، بهخاطر ممنوعیت مصرف نمک تصفیهنشده در اکثر کشورهای جهان، موردی از عوارض ناشی از آن نیز در دست نیست.
توصیه میشود که نمک یددار در ظرفهای دربسته و دور از نور و رطوبت نگهداری شود تا مقدار ید آن حفظ گردد؛ علاوه بر این، برای حفظ میزان ید در غذا، بهتر است نمک در دقایق پایانی پخت به غذا اضافه شود.
