آیا تا به حال برایتان پیش آمده که یک رایحه شما را سرشار از آرامش کند، اما همان بو دوستتان را کلافه کند؟ چرا بوی نان تازه برای یک نفر حس خوشایندی ایجاد میکند، اما دیگری با استشمام آن بینیاش را جمع میکند؟ یا چرا عطر اسطوخودوس برای یک نفر آرامشبخش است، اما برای شخص دیگری باعث سردرد میشود؟
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ این اتفاق کاملاً رایج است و دلیل آن به نحوه پردازش بوها در مغز، خاطرات شخصی، میزان حساسیت حس بویایی و حتی انتظارات ما از یک رایحه مربوط میشود.
ارتباط بویایی با بخش احساسی مغز
بوها فقط یک ویژگی پسزمینهای در محیط نیستند. بر اساس مطالعهای که در نشریه Frontiers in Psychology منتشر شده است، یک بوی ساده میتواند خاطرهای مربوط به سالها قبل را زنده کند، ما را به یاد فردی عزیز بیندازد، خلقوخویمان را بهتر کند یا حتی احساس ناخوشایندی در ما ایجاد کند؛ گاهی حتی پیش از آنکه متوجه دلیل این واکنش شویم.
متخصص رایحهدرمانی و مراقبت از پوست توضیح میدهد که هنگام نفس کشیدن، مولکولهای بو وارد بینی میشوند و به گیرندههای بویایی میرسند. این گیرندهها سپس پیامهایی را مستقیماً به بخشهایی از مغز ارسال میکنند که با خاطرات و احساسات ارتباط دارند.
به همین دلیل، مثلاً رایحه یاس ممکن است یک نفر را به یاد باغ مادربزرگش بیندازد، در حالی که فرد دیگری فقط آن را بویی خوشایند بداند.
حتی بوی غذا، مثلاً یک غذای خاص یا نان تازه، میتواند برای یک نفر حس آرامش و امنیت ایجاد کند، اما برای شخص دیگری یادآور یک روز بد یا خاطرهای ناخوشایند باشد که ترجیح میدهد آن را فراموش کند.
مغز ما به مرور زمان بوها را با داستانها و تجربههای شخصیمان پیوند میدهد.
خاطرات شما تعیین میکنند یک بو چه حسی ایجاد کند
این بخش، مهمترین دلیل تفاوت واکنش افراد به بوهاست. واکنش شما به یک رایحه تا حد زیادی به تجربههایی بستگی دارد که در گذشته داشتهاید.
اگر هر بار که خانوادهتان برای تعطیلات دور هم جمع میشدند، بوی چوب صندل در فضا میپیچید، احتمالاً این رایحه برای شما همیشه حس خوبی ایجاد خواهد کرد.
اما اگر همین بو را در دورهای سخت و تنهایی استشمام کرده باشید، ممکن است بعدها نیز احساس ناخوشایندی در شما ایجاد کند.
در واقع، هیچ رایحهای وجود ندارد که برای همه افراد به یک اندازه «آرامشبخش» باشد. اسطوخودوس، گل رز، چوب صندل و مرکبات معمولاً بهعنوان رایحههای آرامکننده یا نشاطآور معرفی میشوند، اما آنچه واقعاً اهمیت دارد، تاریخچه ذهن شما با هر بو است.
حس بویایی شما چقدر حساس است؟
همه افراد بوها را به یک شکل استشمام نمیکنند. برخی افراد میتوانند رایحههایی را تشخیص دهند که دیگران اصلاً متوجه آنها نمیشوند. البته حساسیت بالای حس بویایی همیشه هم خوشایند نیست.
اگر حس بویایی شما بسیار قوی باشد، یک عطر یا روغن معطر غلیظ ممکن است بیش از حد شدید به نظر برسد و خیلی سریع از یک رایحه دلپذیر به بویی آزاردهنده تبدیل شود.
محیطی که در آن قرار دارید نیز اهمیت دارد. عطری که در یک اتاق بزرگ و دارای تهویه مطبوع ملایم به نظر میرسد، ممکن است در یک فضای کوچک و بسته بیش از حد غلیظ و غیرقابلتحمل شود.
به همین دلیل بهتر است در استفاده از رایحهها زیادهروی نکنید و فضای اتاق را بهخوبی تهویه کنید.
انتظارات شما هم روی احساستان تأثیر میگذارد
تنها خاطرات نیستند که واکنش شما به بوها را تعیین میکنند؛ انتظارات شما نیز نقش دارند.
اگر همیشه قبل از خواب از روغن اسطوخودوس استفاده کرده باشید، مغزتان بهتدریج این رایحه را با زمان استراحت و آرام شدن مرتبط میکند.
به همین ترتیب، اگر بوی مرکبات برای شما یادآور پاکیزگی و تازگی باشد، احتمالاً استشمام آن میتواند احساس شادابی و انرژی بیشتری در شما ایجاد کند.
رایحهها میتوانند به آرام شدن یا بهتر شدن خلقوخو کمک کنند، اما نباید انتظار داشت مشکلات جدی سلامتی را درمان کنند. بهتر است آنها را بخشی خوشایند از زندگی روزمره یا برنامه مراقبت از خود در نظر بگیرید.
چرا رایحهدرمانی برای همه افراد یکسان نیست؟
رایحهدرمانی از عصارهها و روغنهای گیاهی استفاده میکند، اما یک روش یا رایحه مشخص نمیتواند برای همه افراد نتیجه یکسانی داشته باشد.
رایحهای که برای یک نفر «آرامشبخش» است، ممکن است برای فرد دیگری آنقدر آزاردهنده باشد که بخواهد از محیط خارج شود.
دکتر کوچار توصیه میکند: «به برچسبها توجه نکنید و ببینید چه چیزی واقعاً حال شما را بهتر میکند.»
رایحههایی را انتخاب کنید که از قبل دوست دارید. ابتدا با مقدار کمی شروع کنید، کمتر از چیزی که فکر میکنید لازم است استفاده کنید، پنجره را باز بگذارید و هنگام استفاده از روغنهای معطر، بهویژه زمانی که قرار است آنها را با لوسیون ترکیب کرده یا روی پوست بزنید، نکات ایمنی را رعایت کنید.
بینی شما داستان زندگیتان را روایت میکند
در نهایت، مغز شما یک بو را بهتنهایی پردازش نمیکند؛ بلکه خاطرات، انتظارات و میزان حساسیت شما به محیط اطراف، همگی روی احساسی که از یک رایحه پیدا میکنید تأثیر میگذارند.
بنابراین اگر یک رایحه به شما آرامش میدهد اما دوستتان را آزار میدهد، این موضوع عجیب نیست. شما و دوستتان خاطرات و تجربههای متفاوتی را با همان بو پیوند دادهاید.
حرف آخر
وقتی صحبت از رایحهها میشود، لازم نیست دنبال چیزی باشید که دیگران میگویند برایشان مفید است. به واکنش بدن و ذهن خودتان توجه کنید؛ ببینید کدام بوها در چه محیطی به شما حس خوبی میدهند و از کدام رایحهها ترجیح میدهید دوری کنید.
بهترین عطر یا رایحه لزوماً چیزی نیست که دیگران به شما پیشنهاد میکنند؛ بهترین رایحه برای شما، رایحهای است که ذهن و احساس شما از قبل با آن ارتباط خوبی برقرار کرده است.
پس اگر دیگران رایحه مورد علاقه شما را دوست ندارند، یا شما از بوی مورد علاقه آنها خوشتان نمیآید، احساس بدی نداشته باشید. این فقط نتیجه نحوه کار مغز شماست.