کشورهایی همچون پاراگوئه، بوتان، لسوتو، نپال و اتیوپی، پیشرفتهای چشمگیری در راستای دستیابی به انرژیهای تجدیدپذیر از خود نشان دادهاند.
، کشورهای مختلف در سطح جهانی به دنبال یک گذار زیستمحیطی به منظور کربنزدایی و کاهش آلایندگی هستند. شماری از دولتها با هدف برآورده کردن تعهدات خود در چارچوب توافقنامه اقلیمی پاریس، سیاستهای ملی را به وجود آوردهاند تا انتقال از سوختهای فسیلی به سمت منابع تجدیدپذیر را تشویق کنند. اما در این مسیر، بعضی از کشورها موفقیتهای بیشتری را نسبت به دیگران کسب کردهاند. کشورهایی که سهم قابل توجهی از تولید برقشان را از منابع تجدیدپذیر تامین میکنند، معمولاً دارای منابع طبیعی فراوانی مثل زمینگرمایی، آب و باد هستند و بسیاری از آنها نیز شبکههای برق نسبتاً کوچکی دارند.
طبق گزارشی از اویل پرایس، ردهبندی کشورها از نظر تولید برق بر پایه منابع تجدیدپذیر دائما در حال تحولی است، زیرا دولتها منابع مالی خود را برای تسریع در این گذار زیستمحیطی افزایش میدهند. همچنین، چندین کشور قادر به تولید سطوح بالاتری از انرژیهای تجدیدپذیر برای پشتیبانی از شبکههای برق بزرگتر هستند.
در سال ۲۰۲۳، پاراگوئه، بوتان، لسوتو، نپال، اتیوپی، نروژ، سوئیس، ایسلند، جمهوری دموکراتیک کنگو و آلبانی به عنوان کشورهای با پاکترین شبکههای برقی شناخته شدند، که نشاندهنده این است که این تحولات زیستمحیطی در هیچ منطقه خاصی متمرکز نیست.
۱- پاراگوئه: ۱۰۰ درصد
پاراگوئه به عنوان پاکترین شبکه برق در جهان، تمامی نیازهای برقی خود را تا پایان سال ۲۰۲۱ از منابع انرژی پاک تامین کرده است. این کشور آمریکای جنوبی به دلیل وابستگی کامل خود به برق آبی، به این موفقیت دست یافته و با تولید تقریبی ۹ گیگاوات برق آبی، در مقام سومین تولیدکننده بزرگ این نوع انرژی در سطح جهانی قرار دارد. بخش اعظم این انرژی از سد ایتایپو به دست میآید که ۷۰ درصد از تولید برق پاراگوئه و همچنین صادرات انرژی به برزیل را شامل میشود.
علیرغم موفقیت در تولید ۱۰۰ درصدی انرژی پاک، پاراگوئه برنامههایی را برای تنوع در سبد انرژیهای تجدیدپذیر خود در دست دارد. دولت این کشور اخیراً قانون «انرژیهای تجدیدپذیر غیرمتعارف» را تصویب کرده که هدف آن ترویج و ساماندهی تولید و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر غیرمتعارف به جز برق آبی است.
کلودیا سنتوریون، وزیر فواید عمومی، ابراز کرد که با این مقررات، میتوان بخش خصوصی را به مشارکت در تولید انرژی تشویق کرد تا نوآوری و پیشرفت در صنایع جدید را محقق کنیم که به همراه خود، اشتغال و پایداری بیشتری به ارمغان میآورد.
۲- بوتان: ۹۹.۸ درصد
بوتان واقع در جنوب آسیا، با تامین نزدیک به ۹۹.۷ درصد برق مورد نیاز خود از طریق انرژی آبی، در جایگاه دوم قرار دارد. جنگلهای وسیع این کشور کوچک، به آن کمک کردهاند تا به سطح صفر انتشار کربن برسد و در کنار سورینام و پاناما، به یکی از سه کشوری تبدیل شود که میزان انتشار کربن آنها صفر است.
بانک سرمایهگذاری اروپا (EIB) در آوریل ۲۰۲۴ اعلام کرد که قصد دارد ۱۶۰.۲ میلیون دلار به بوتان وام دهد تا در توسعه بخش انرژیهای تجدیدپذیر این کشور، از جمله پروژههای انرژی خورشیدی و هیدروالکتریکی در مناطق دورافتاده کمک کند.
گسترش صنعت انرژی خورشیدی در بوتان به این کشور کمک میکند تا از هزینههای بالای واردات انرژی در فصلهای خشک جلوگیری کند و به تنوعبخشی منابع انرژی نیز یاری برساند.
۳- لسوتو: ۹۹.۳ درصد
لسوتو در جنوب آفریقا، عمده برق خود را از منابع آبی تأمین میکند و سهم انرژیهای خورشیدی و بادی در تولید برق این کشور ناچیز است. این کشور به زیستتوده برای تامین نیازهای پخت و پز و گرمایش در مناطق روستایی خود تکیه دارد و از کوچکترین شبکههای برقی دنیا با ظرفیت ۷۳ مگاوات برخوردار است.
حدود ۷۲ مگاوات برق این کشور از نیروگاه برق آبی «موئلا» تأمین میشود. دولت لسوتو همچنین ساخت سد «پولیهالی» را تایید کرده که انتظار میرود تا سال ۲۰۲۸ به بهرهبرداری برسد و ۸ مگاوات ظرفیت برق آبی به شبکه اضافه کند.
فقط حدود ۴۷ درصد از خانوارهای لسوتو به برق دسترسی دارند که این دسترسی عمدتاً در مناطق شهری متمرکز است. دولت لسوتو پیشتر برنامهای را برای افزایش این دسترسی به ۷۵ درصد از خانوارها تا سال ۲۰۲۲ اعلام کرده بود، اما این هدف هنوز به نتیجه نرسیده است.
۴- نپال: ۹۸.۴ درصد
نپال بیشتر برق خود را از نیروگاههای برق آبی تامین میکند که این میزان به حدود ۹۷ درصد میرسد. این دستاورد به خاطر وجود منابع طبیعی فراوان این کشور شامل کوهها، یخچالهای طبیعی و رودخانهها ممکن شده که آب لازم برای تولید برق آبی را فراهم میکنند. نپال تقریباً ۲۲۰۰ مگاوات برق آبی تولید میکند و قابلیت تولید ۵۰ هزار مگاوات برق آبی را دارد که آن را به یکی از بزرگترین تولیدکنندگان این منبع انرژی تبدیل میکند.
این کشور در جنوب آسیا، در سالهای اخیر توانسته دسترسی مردم به برق را به طرز قابل توجهی افزایش دهد و از ۱۹ درصد در سال ۲۰۰۰، به ۹۴ درصد در سال ۲۰۲۳ برسد، که این پیشرفت نیز با سرمایهگذاریهای معتبر چین حمایت میشود.
با این حال، نپال همچنان به سوختهای زیستی و زبالهها وابسته است و حدود ۲۱ میلیون نفر از روشهای سنتی زیستتوده برای پخت و پز استفاده میکنند. در سال ۲۰۲۱، سوختهای زیستی و زبالهها حدود ۶۷.۲ درصد از ترکیب انرژی نپال را به خود اختصاص دادهاند.
۵- اتیوپی: ۹۸.۱ درصد
اتیوپی، واقع در شاخ آفریقا، عمده برق خود را از منابع تجدیدپذیر از جمله انرژی آبی، زیستتوده، خورشیدی، بادی و زمینگرمایی تولید میکند. اتیوپی به عنوان بزرگترین تولید کننده برق آبی در آفریقا شناخته میشود و این منبع انرژی تقریباً سه چهارم برق این کشور را تامین میکند.
حوضه رودخانه «اومو-جیبر» حدود ۴۵ درصد از برق آبی اتیوپی را از طریق سه سد بزرگ تامین میکند. اتیوپی در سالهای اخیر بیشتر از گذشته به تغییرات اقلیمی حساس شده است، زیرا دورههای طولانی خشکسالی تاثیرات منفی بر تولید برق آبی این کشور داشته است.
این کشور پتانسیل تولید بیش از ۶۰ هزار مگاوات برق از منابع هیدروالکتریکی، بادی، خورشیدی و زمینگرمایی را داراست. با این حال، اتیوپی به دلیل کمبود سرمایهگذاری در گذشته نتوانسته از منابع طبیعی انرژی خود به شکل مؤثری بهرهبرداری کند. در حال حاضر ظرفیت تولید نصب شده آن ۵۲۰۰ مگاوات است و دولت برنامهریزی کرده است که در طول یک دهه آینده این ظرفیت را به ۱۷ هزار مگاوات افزایش دهد، اما نگرانی وجود دارد که تقاضا بیش از عرضه باشد، چرا که هم اقتصاد و هم جمعیت همچنان در حال افزایش هستند.