یافتن حس ششم در ناحیه روده!

بر اساس گزارشی که خبرگزاری مهر به نقل از نیواطلس منتشر کرده، بدن انسان به ویژه روده‌ها به وفور مملو از میکروب‌هایی است که مزایای زیادی برای سلامت ما دارند. برای اینکه انسان بتواند به طور مؤثر با این میکروب‌ها همزیستی کند، ضروری است که از چگونگی عملکرد این ساکنان ریز مطلع باشد. در حال حاضر، پژوهشگران به این نتیجه رسیده‌اند که وقتی مواد غذایی خاصی به روده می‌رسد، سیگنالی به مغز ارسال می‌شود که منجر به شکل‌گیری احساس گرسنگی و تمایل به خوردن غذایی خاص می‌گردد. از این رو، محققان به دنبال بررسی این مسأله هستند که آیا بدن انسان واقعاً نسبت به فعالیت‌های میکروبی آگاهی دارد و آیا رفتارهای او تحت تأثیر این اطلاعات دگرگون می‌شود؟

پاسخ به این پرسش مثبت است. به تازگی محققان دانشگاه دوک یک حس جدید با عنوان حس نوروبیوتیک را شناسایی کرده‌اند که به مغز اجازه می‌دهد تا به سرعت نسبت به پیام‌های ناشی از میکروب‌ها واکنش نشان دهد. مرکز این کشف، سلول‌های نوروپاد هستند که به عنوان کارآگاهان روده عمل می‌کنند. این سلول‌ها قادرند نوع خاصی از پروتئین‌های تولیدشده توسط میکروب‌ها را شناسایی کرده و سیگنال‌هایی مستقیم به مغز ارسال کنند. به دنبال این پیام‌ها، مغز انسان اطلاعات به‌روزرسانی‌شده سریع را دریافت می‌کند که بر روی کنترل اشتها و انتخاب غذا تأثیرگذار است. بنابراین، هوس‌های فرد برای میان‌وعده بعدی، تا حدی تحت تأثیر «گفت‌وگوی میکروسکوپی» درون روده قرار دارد.

هنگام مصرف غذا، نوع خاصی از باکتری‌های روده، پروتئینی به نام فلاژین تولید می‌کنند که یک مولکول قدیمی است و به حرکت باکتری‌ها کمک می‌کند. علاوه بر این، بدن انسان در حالت استراحت نیز دارای حسگرهای روده‌ای مخصوصی به نام نوروپاد است که این حسگرها سیگنال‌های مربوط به پروتئین‌ها را از طریق گیرنده‌های TLR5 دریافت می‌کنند. سپس این اطلاعات به عصب‌های واگ ارسال می‌شوند که مسیر مستقیمی به مغز دارند. در نهایت، ممکن است مغز این سیگنال را دریافت کرده و دستوراتی برای کاهش مصرف میان‌وعده ارسال کند.

در یکی از آزمایشات، محققان چندین موش را به مدت ۲۴ ساعت ناشتا نگه داشتند و سپس مقدار کمی پروتئین فلاژلین به روده بزرگ آن‌ها تزریق کردند. نتیجه این آزمایش نشان داد که موش‌ها کمتر غذا می‌خوردند. این امر نشان‌دهنده این است که این پروتئین در ارسال سریع سیگنال «ما سیر هستیم» به مغز نقش دارد. در مقابل، موش‌هایی که فاقد گیرنده TLR5 بودند، به این سیگنال‌ها واکنش نشان ندادند و به خوردن ادامه دادند و حتی وزنشان افزایش پیدا کرد. این بدین معناست که در غیاب گیرنده TLR5، سیگنال‌های روده‌ای نادیده گرفته می‌شود.

دکتر دیگو بوهورکز که برای نخستین بار در سال ۲۰۱۵ سلول‌های نوروپاد را شناسایی کرد، بیان داشت که این سلول‌ها قادرند در کسری از ثانیه میان قند واقعی و شیرین‌کننده‌های مصنوعی تفاوت قائل شوند. این بدان معناست که تمایل شما به شیرینی ممکن است بیشتر از روده نشأت بگیرد تا از سلول‌های چشایی.

هم‌اکنون، تیم او نشان داده است که این سلول‌ها نه تنها در انتخاب نوع غذا بلکه در مقدار آن نیز راهنمایی می‌کنند.

همچنین تحقیقاتی بر روی فلاژلین‌هایی که توسط باکتری بیماری‌زای سالمونلا تایفی‌موریوم تولید می‌شوند، انجام شد. اما نتایج نشان داد که همه فلاژلین‌ها یکسان نیستند؛ چرا که باکتری‌های مختلف، فلاژلین‌های متفاوتی تولید می‌کنند و هر پروتئین اثرات منحصر به فردی بر روی روده می‌گذارد. چنین تنوعی، ارتباط روده با مغز را جالب‌تر و پیچیده‌تر می‌سازد.

طبق گفته محققین، این سیستم مشابه استفاده ما از دیگر حواس خود مانند بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه برای درک جهان اطراف است. اما نکته جالب این است که این حس جدید از جایی غیرقابل‌انتظار، یعنی روده، نشأت می‌گیرد.

از این رو، می‌توان بیان کرد که شکم فرد تنها مسئول هضم غذا نیست، بلکه در حال رمزگشایی و تفسیر جهان پیرامون خود نیز می‌باشد.