جنگ غزه به شدت به کودکان فلسطینی آسیب رسانده و بارهای سنگینی را بر دوش آنان گذاشته است، به‌گونه‌ای که باارزش‌ترین دوران زندگی ایشان، یعنی کودکی‌شان به چالش کشیده شده و حقوق اولیه‌ای مانند تحصیل نیز دستخوش خطر قرار گرفته است.
در محله الشجاعیه واقع در شرق شهر غزه، «احمد المقید» که تنها ۱۴ سال دارد، در کنار والدین و چهار خواهر و برادرش زندگی ساده‌ای را تجربه می‌کرد، اما جنگ به طور کامل زندگی آنها را دگرگون کرد. در نتیجه حمله هوایی رژیم صهیونیستی به آن محله مسکونی، پدرش به شهادت رسید و خانواده‌اش ناچار به جستجوی پناهگاهی در سمت جنوب نوار غزه گردیدند. از آن زمان به بعد احمد به سرپرستی مادر و خواهر و برادرهای کوچکش پرداخته است.
این نوجوان فلسطینی در مصاحبه‌ای با روزنامه «الاخبار» لبنان بیان کرد: پدرم شغل رانندگی داشت؛ بعد از شهادتش من به عنوان مرد خانواده مسئولیت را به عهده گرفتم. هر روز از میان ویرانه‌ها پلاستیک و ضایعات جمع‌آوری کرده و با قیمتی نازل آنها را می‌فروشم تا اندکی غذا و آب برای خانواده خریداری کنم و بعضی روزها خالی دست به خانه برمی‌گردم.
نقص حقوق
دولت‌ها هر سال در تاریخ ۲۰ نوامبر روز جهانی کودک را جشن می‌گیرند تا توجه به حقوق کودکان و اهمیت حمایت از آنها را دوباره زنده کنند. با این حال به نظر می‌رسد که این حقوق در سرزمین فلسطین به ویژه غزه برای کودکان مبهم و دور از دسترس است؛ زیرا در آنجا خانه‌ها و مدارس به طور مکرر ویران می‌شوند و کودکان از ابتدایی‌ترین حقوقشان چون آموزش، بازی و امنیت محروم می‌شوند.
اینک احمد و خانواده‌اش در چادر کوچکی در غرب اردوگاه دیر البلح در مرکز نوار غزه زندگی می‌کنند، جایی که حتی ساده‌ترین نیازهای زندگی را ندارند و دور و بر چادر آنها انباشت زباله و فاضلاب مشاهده می‌شود.
احمد در این مورد به الاخبار گفت: نمی‌توانم بخوابم چون نگران و مضطرب هستم؛ حتی اگر بر ترس‌هایم غلبه کرده و بخوابم، کابوس‌های بسیاری از حملات اسرائیل به چادرمان را می‌بینم.
مادر این خانواده نیز به خبرنگار الاخبار اظهار داشت: پس از شهادت پدر احمد، به کار خیاطی مشغول شدم، اما نمی‌توانم فرزندانم را در چادر تنها بگذارم؛ به همین دلیل در داخل چادر کار می‌کنم.
از دست رفتن دوران کودکی
در شهرک بیت‌لاهیا که این روزها با یورش اشغالگران صهیونیست مواجه است و ساکنان مجبور به فرار از آنجا شده‌اند، «سامر حنون» دوستی ساده با والدین و سه خواهر و برادرش داشته. اما وقتی ارتش اشغالگر پدر او را هنگام کوچ بازداشت کرد، زندگی او دچار تغییر شد و بر عهده گرفتن مسئولیت‌های متعدد بر دوش او قرار گرفت. به جای آنکه زندگی عادی یک کودک را تجربه کند، بیشتر ساعات روز را در صف‌های طولانی برای دریافت نان و آب از مراکز حمایت از آوارگان و افراد نیازمند به سر می‌برد.
او در این خصوص به خبرنگار الاخبار گفت: بعضی اوقات چندین ساعت برای نان منتظر می‌مانم. صف بسیار طولانی است و گاهی هم آرد تمام می‌شود و دست خالی برمی‌گردم. در آن لحظه ناامیدی را در چشم‌های مادرم و خواهر و برادرهایم می‌بینم و احساس شکست می‌کنم، اما چاره‌ای ندارم.
بر اساس گزارش‌های سازمان ملل، بیش از ۷۰ درصد از کودکان غزه به علت کمبود غذا و آب سالم دچار سوء تغذیه هستند.
محرومیت از بازی و تحصیل
از زمان آغاز حملات رژیم صهیونیستی به نوار غزه در تاریخ هفتم اکتبر ۲۰۲۳، سامر و نزدیک به ۶۳۰ هزار دانش‌آموز دختر و پسر در این منطقه، به دلیل ویرانی‌های گسترده و هدفمند مدارس و دانشگاه‌ها، هیچ آموزشی دریافت نکرده‌اند.
سامر در این باره به الاخبار گفت: آرزو داشتم به مدرسه بروم و با دوستانم بازی کنم. من همیشه در رویای تبدیل شدن به یک پزشک هستم. اما اکنون احساس می‌کنم هرگز به این آرزویم نخواهم رسید.
طبق گزارش‌های وزارت آموزش و پرورش فلسطین، از زمان آغاز جنگ کنونی، ۱۲۴ مدرسه به طور کامل ویران شده و ده‌ها مدرسه دیگر نیز آسیب دیده‌اند. برخی مدارس سالم نیز به مراکز آوارگان تبدیل شده‌اند. کارشناسان سازمان ملل تأکید کرده‌اند که جنگ غزه بیش از ۸۰ درصد از مدارس این منطقه را نابود کرده است. ۲۴ کارشناس این سازمان در بیانیه‌ای که در تاریخ ۱۸ آوریل منتشر شد، اعلام کردند که تخریب بیش از ۸۰ درصد از مدارس غزه نشان دهنده تلاش‌های سیستماتیک برای نابودی کامل آموزش در فلسطین است. به علاوه ارتش اسرائیل در این جنگ به جان بیش از ۱۱ هزار و ۷۳۸ دانش‌آموز و ۷۵۰ معلم پایان داد.
عواقب جنگ
«درداح الشاعر» استاد روانشناسی اجتماعی در غزه به الاخبار می‌گوید: جنگهای مکرر و آوارگی‌های پی در پی، از دست دادن اعضای خانواده، و زندگی در شرایط غیر بهداشتی، کودکان غزه را به شدت از دوران کودکی‌شان دور کرده است؛ این عوامل باعث می‌شود که این کودکان از لحاظ روحی و جسمی بزرگتر از سن واقعی‌شان به نظر برسند و بیشتر این بچه‌ها با اختلالاتی همچون اضطراب، افسردگی و اختلال استرس پس از حادثه مواجه هستند. تأثیر جنگ بر کودکان فقط محدود به بعد روحی نیست، بلکه ویرانی مدارس به معنای نبود تحصیل است که در آینده‌ای نه چندان دور خیالی از امید را برایشان از بین می‌برد. کودک بدون تحصیل، کودک بدون آمال است و همچنین این کودکان مسوولیت‌های اقتصادی بزرگی بر دوش دارند که فشارهای غیرقابل تحملی بر جسم و روحشان وارد می‌کند و ممکن است آنها را با مشکلات اجتماعی و بیماری‌های پیچیده‌ای روبه‌رو سازد.
این کارشناس در ادامه افزود: کودکان غزه بهای جنگ را با بزرگ‌ترین سرمایه‌اش یعنی کودکی شان می‌پردازند، دوره‌ای که بایستی به یادگیری، بازی و کشف دنیای اطراف بگذرانند، اکنون به سرپرستی خانواده تبدیل شده‌اند و یا بیشتر روز خود را در صف‌های طولانی برای دریافت غذا می‌گذرانند یا در شرایطی غیر انسانی برای بقا می‌جنگند.
او با اشاره به این که روز جهانی کودک در غزه فرصتی برای جشن نیست، بلکه زمانی برای یادآوری رنج‌های کودکانی است که همه چیز را از دست داده‌اند و جامعه جهانی باید از آنان پشتیبانی کند تا حقوق ضایع شده‌شان، به ویژه حق کودکی، به آنها بازگردد.
این روانشناس اجتماعی در انتها تصریح کرد: به مداخلات بین‌المللی نیاز هست تا با ارائه کمک‌های مالی، روانی و اجتماعی و بازسازی مدارس و تأمین حق تحصیل‌شان، به حمایت از این کودکان پرداخته شود.