دکتر علیرضا جشنی مطلق بیان کرد: کولیک در واقع انقباضات عضلات صاف شکمی است که بهویژه در نوزادان مشاهده میشود و در نوزادان یک ماهه، شاهد این پدیده نیستیم. در بسیاری از موارد، نوزادانی که بهاشتباه شیردهی میشوند، دچار دلدرد شده و بهنادرست بدانها برچسب کولیک زده میشود. این برداشت نادرست منجر به تجویز داروهای متداولی میشود که در بازار به وفور یافت میشوند، در حالی که از نظر ما این انقباضات در ماههای ابتدایی زندگی، کولیک نمیباشد و به اختلال یا شیوه نادرست شیردهی مربوط است.
وی توضیح داد: کولیک شیرخوارگی عمدتاً از یک ماهگی تا یک سالگی مشاهده میشود و بیشترین شدت و بروز آن در دامنه سنی سه تا شش ماهگی است که به شدت باعث ناآرامی و اذیت کودک میگردد. این دردها بهطور معمول در بعدازظهرها و شبها دیده میشوند و گاهی شدت انقباضات بهقدری است که نوزاد را به شدت ناراحت کرده و به گریه وادار میسازد.
دکتر جشنی مطلق ادامه داد: دردهای قولنجی گاهی آنقدر حاد میشود که نوزاد نیاز به بستری شدن در بیمارستان پیدا میکند، اما معمولاً در این وضعیت شیرخوار هیچگونه علامت گوارشی خاصی نظیر اسهال یا استفراغ ندارد و این انقباضات بهطور ناگهانی ظاهر گشته و پس از مدتی کاسته میشوند. در بسیاری از کشورها اعتقاد بر این است که کولیک نوعی بیماری نیست و صرفاً جزء مراحل طبیعی رشد سیستم گوارشی نوزادان بهشمار میآید که نیازی به درمان دائمی یا مصرف داروهای خاص ندارد.
فوق تخصص نوزادان و کودکان اشاره کرد: از آنجا که قولنجهای رودهای بهعنوان یک بیماری شناخته نمیشوند، معمولاً برای کاهش دردهای کولیک در نوزادان، ایجاد فضایی آرامشبخش توصیه میشود. در گذشته این کار با قنداق کردن انجام میشد، به طوری که کافی بود پارچهای دور نوزاد پیچیده شود تا او را آرام کند. گاهی اوقات در آغوش گرفتن شیرخوار یا قرار دادن او بهصورت سرشیرخوار زیر چانه والدین و تکیه دادن پشت او به قفسه سینه والدین، میتواند به آرامش او کمک کند. سپس، بخشی از شکم او به آرامی در تماس با بدن والدین قرار میگیرد تا انقباضات شکمی آزاردهنده کاهش یابد.
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی البرز اضافه کرد: روشهای دیگری نیز وجود دارد، مثل تولید صداهای مداوم مانند صدای جاروبرقی یا سشوار، یا گاهی حرکت دادن نوزاد در خودرو که میتواند به آرامش او کمک کند. گاهی استفاده از وسایلی قدیمی مانند ننو و انجام حرکات آرام نیز به نوزاد آرامش میبخشد. با توجه به اینکه حرکات اسپاسمودیک عضلات صاف شکمی بهخصوص در سیستم گوارش بهعنوان یک بیماری مطرح نمیشود، برای نوزاد هیچگونه خطری ندارد و نباید منجر به اضطراب والدین گردد.
دکتر جشنی مطلق افزوده است: گاهی اوقات تعاریف خاصی از کولیک ارائه میشود. با توجه به شیوع کولیک بین ۸ تا ۴۰ درصد در نوزادان، باید در صورت بروز گریهای که بیش از سه ساعت در روز، سه بار در هفته و به مدت بیشتر از سه هفته ادامه داشته باشد، به آن عنوان کولیک اطلاق کرد. به این ترتیب، هر نوع درد شکمی نمیتواند بهطور خودکار کولیک شیرخوارگی نامیده شود. در این زمینه نیاز به تعریف مرزهای خاصی داریم و به تبع آن، اقداماتی دارویی نیز که امروزه به وفور در حال انجام است، صورت میگیرد.
وی درباره داروهای تسکیندهنده کولیک یادآور شد: برای تسکین کولیک در نوزادان، از سادهترین داروهای ضد نفخ مانند دایمتیکون تا داروهای کلویت و همچنین داروهای پروبیوتیک نظیر پدی لاکت یا معادل خارجی آن بایوگایا استفاده میکنیم. چرا که پروبیوتیکها به عنوان فلور میکروبی روده شناخته شدهاند و تصور میشود میتوانند اثرات قولنجی را کاهش دهند. اما در عمل مشاهده میشود که در بسیاری از موارد، حتی استفاده از این داروها نیز نمیتواند آرامش لازم را برای شیرخوار تامین کند. هنگامی که نوزاد دچار کولیک میشود، به دلیل شدت درد، علاوه بر دردهای شکمی، به حالت جیغ زدن، گریه، برافروختگی، نفخ شکم و بعضاً یبوست و حتی مشتهای گره کرده دچار میشود که این علائم به وضوح توسط والدین در نوزاد قابل مشاهده است.
دکتر جشنی مطلق تأکید کرد: در نهایت، اصلیترین نکتهای که باید در درمان مورد توجه قرار گیرد، اطمینان بخشیدن به والدین است. زیرا باید بدانند کولیک یک فرآیند تکاملی است و علت دقیق آن هنوز ناشناخته میباشد. تمامی داروهایی که مطرح میشوند، هیچ نوع اثر درمانی پیشگیرانهای برای کولیک ندارند. اما در زمان بروز این وضعیت، والدین باید حتماً به پزشک مراجعه کنند تا شرح حال و معاینه فیزیکی کامل از نوزاد انجام شود و مشخص گردد که آیا علت ناراحتی و برافروختگی ناشی از کولیک بوده یا نشانهای از بیماری دیگر است.
