گرما، آلودگی و بیماری؛ اثرات تغییرات اقلیمی بر سلامت انسان چگونه است؟

دور جدید مذاکرات محیط زیستی سازمان ملل (کاپ۲۹) امروز (دوشنبه) آغاز می‌شود و پیش‌بینی می‌شود که امسال (۲۰۲۴) گرم‌ترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.

مذاکرات کاپ۲۹ به میزبانی آذربایجان در حال برگزاری است، در حالی که جهان به کار خود در عرصه انتشار سوخت‌های فسیلی ادامه می‌دهد، حتی در شرایطی که چندین کشور تحت تأثیر سیل‌های ویرانگر، خشکسالی، امواج گرما و طوفان‌های شدید با خساراتی بی‌سابقه و جبران‌ناپذیر مواجه گشته‌اند.

در همین حال، سازمان جهانی بهداشت (WHO) به تازگی اعلام کرد: تغییرات آب و هوایی بر سلامت ما تأثیر منفی دارد و اتخاذ تدابیر فوری در این خصوص، امری بسیار حیاتی به شمار می‌آید.

در ادامه، بر اساس اطلاعات نشریه تخصصی «مدیکال اکسپرس»، مواردی از اثرات منفی که گرم شدن زمین بر روی سلامت انسان به جای خواهد گذاشت، ذکر شده است.

گرماهای طاقت‌فرسا

مدیر ناظر بر آب و هوای اتحادیه اروپا به تازگی اظهار داشته است که سال ۲۰۲۴ قرار است رکورد سال گذشته را شکسته و به عنوان گرم‌ترین سال ثبت شده در تاریخ شناخته شود. افزون بر این، انتظار می‌رود که این سال، سالی باشد که دمای آن بیش از ۱.۵ درجه سانتی‌گراد نسبت به میانگین دوره پیش‌صنعتی ۱۸۵۰-۱۹۰۰ افزایش یابد.

بر اساس آخرین گزارش این نهاد، از ۱۵ راهی که تغییرات اقلیمی بر سلامت انسان تأثیر می‌گذارد، اکنون ۱۰ مورد به سطوح جدیدی دست یافته‌اند.

این گزارش همچنین نشان داده که تعداد افرادی بالای ۶۵ سال که به خاطر گرما جان خود را از دست داده‌اند از دهه ۱۹۹۰ تاکنون ۱۶۷ درصد افزایش یافته که این تنها یکی از بالاترین رکوردهای اخیر است.

گرماهای شدید به مشکلات مختلف سلامتی نظیر اختلالات کلیوی، سکته‌های مغزی، عوارض نامطلوب بارداری، بیماری‌های قلبی و عروقی، بیماری‌های تنفسی، نارسایی اندام‌ها و نهایتاً مرگ می‌انجامد.

«جنی میلر»، مدیر اجرایی اتحادیه جهانی آب و هوا و سلامت در این زمینه تصریح کرد: امسال بر خطرات روزافزون ناشی از گرم شدن کره زمین بر سلامت، رفاه و حتی جان انسان‌ها تأکید می‌شود.

او به گرماهای شدید در هند اشاره کرد که منجر به فوت ۷۰۰ نفر و بیش از ۴۰ هزار مورد گرمازدگی گردید، همچنین به باران‌های شدیدی که باعث ویرانی یک سد در نیجریه و جان باختن ۳۲۰ نفر شد و همچنین به ۴۸ ایالت از ۵۰ ایالت آمریکا که در حال تجربه خشکسالی هستند، اشاره کرد.

در حال حاضر، نیروهای امدادی در اسپانیا مشغول به انجام عملیات نجات در مناطقی هستند که به تازگی دچار سیل‌های شدید شده‌اند؛ در حالی که بخش‌هایی از ایالات متحده و کوبا نیز پس از طوفان‌های اخیر دچار آسیب‌دیدگی شده‌اند.

علاوه بر این، پیش‌بینی می‌شود که خشکسالی، سیل و سایر بلایای جوی به محصولات زراعی جهانی آسیب رسانده و باعث افزایش گرسنگی در بسیاری از مناطق خواهند شد.

آلودگی هوا

تقریباً تمامی افراد – ۹۹ درصد – از جمعیت کره زمین هوایی را تنفس می‌کنند که فراتر از استانداردهای بهداشتی تعیین شده توسط سازمان جهانی بهداشت است.

این آلودگی به طور مشخص با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های تنفسی، سکته‌های مغزی، بیماری‌های قلبی، سرطان ریه، دیابت و سایر مشکلات بهداشتی در ارتباط است و آن را می‌توان با خطرات ناشی از تنباکو مقایسه کرد.

طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، تقریباً هفت میلیون مرگ زودرس در سال به آلودگی هوایی مرتبط می‌شود.

تنها هفته پیش، دومین شهر بزرگ پاکستان، «لاهور»، آلودگی هوایی را ثبت کرد که ۴۰ برابر بیشتر از حد مجاز تعیین شده توسط سازمان جهانی بهداشت بود.

با این حال، گزارش Lancet Countdown نشان می‌دهد که مرگ و میر ناشی از آلودگی هوای مربوط به سوخت‌های فسیلی از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۱ تقریباً هفت درصد کاهش یافته است که این عمدتاً به دلیل تلاش‌ها برای کاهش آلودگی ناشی از سوزاندن زغال سنگ است.

بیماری‌های عفونی

تغییرات اقلیمی به این معناست که پشه‌ها، پرندگان و پستانداران فراتر از زیستگاه‌های قبلی خود حرکت می‌کنند و در نتیجه این امر می‌تواند منجر به شیوع بیماری‌های عفونی گردد.

بیماری‌هایی مانند دنگی، چیکونگونیا، زیکا، ویروس نیل غربی و مالاریا، همگی از طریق پشه‌ها منتقل می‌شوند و در دنیای گرم‌تر، احتمال گسترش آن‌ها افزایش می‌یابد.

کارشناسان اظهار دارند که تغییرات آب و هوایی به دو طریق می‌تواند بر سلامت افراد تأثیر بگذارد:

• تغییر در شدت یا فراوانی مشکلات بهداشتی که افراد در حال حاضر با آن‌ها روبرو هستند
• ایجاد مشکلات بهداشتی جدید یا غیرمنتظره در افراد

طوفان و سیل می‌تواند باعث ایجاد آب راکد شود که محیطی مناسب برای تکثیر پشه‌هاست و همچنین احتمال ابتلا به بیماری‌های آبی مانند وبا، حصبه و اسهال را افزایش می‌دهد.

بحران اقلیمی، نابرابری‌های جهانی در حوزه بهداشت را تشدید خواهد کرد و جوامع آسیب‌پذیر بیشترین آسیب را از این شرایط خواهند دید.

مناطق نظیر آفریقا و جنوب آسیا، به دلیل منابع محدود همچون زیرساخت‌ها و تجهیزات پزشکی کافی، به نحو خاصی در برابر اثرات تغییرات آب و هوایی آسیب‌پذیر خواهند بود.

تغییرات اقلیمی می‌توانند با افزایش یا کاهش فراوانی حوادث شدید جوی و شیوع آفات و بیماری‌های خاص، اثرات عمیق و شگرفی بر سلامت و رفاه افراد بگذارند.