معاون تنظیم‌گری و نظارت بانک مرکزی از هیات مدیره بانک‌ها خواست تا در برابر تراکنش‌های مشکوک مشتریان در شعبات خود واکنش جدی نشان دهند و افزود: قانون جدید بانک مرکزی به وضوح مسئولیت‌ها و اختیارات بانک‌ها و این نهاد را در حوزه عدم ارائه خدمات به متخلفان و مجازات‌های قانونی آنها مشخص کرده است.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، فرشاد محمدپور در یک همایش هم‌اندیشی با روسای هیات مدیره بانک‌ها به منظور بررسی چالش‌ها و موانع موجود در عرصه مكافحة پولشویی و تأمین مالی تروریسم که بر اساس تراکنش‌های نامتعارف شبکه بانکی کشور برگزار گردید، تاکید کرد: بانک‌ها باید به‌طور مداوم تراکنش‌های مشکوک مشتریان خود را زیر نظر داشته و در قبال تراکنش‌های نامتعارف از آنها توضیح بخواهند؛ در صورتی که مدارک لازم ارائه نشود، باید از ارائه خدمات به چنین مشتریانی خودداری کنند.
محمدپور سپس خاطرنشان کرد که ادارات مبارزه با پولشویی بانک‌ها به عنوان ارگان‌های نظارتی بانک مرکزی عمل می‌کنند و از آنها خواسته شده است تا ظرف یک هفته، با تأیید هیئت مدیره خود گزارشی از فعالیت‌های انجام شده در راستای مبارزه با پولشویی را به بانک مرکزی ارسال نمایند.
وی افزود: در این گزارش باید مشخص شود که در طول یک سال گذشته، بانک‌ها چه تعداد مظنون به تراکنش‌های غیرعادی شناسایی کرده‌اند و نیز واکنش هیئت مدیره بانک‌ها در این خصوص چگونه بوده است.
معاون تنظیم‌گری و نظارت بانک مرکزی با اشاره به بندهای قانونی مشخص شده در قانون جدید بانک مرکزی درباره مبارزه با پولشویی اظهار داشت: مواد ۲۳، ۲۴ و ۳۸ این قانون به وضوح برخی از اقدامات و عدم انجام آنها را به‌عنوان جرم تعریف کرده است. همچنین مواد ۲۵، ۲۰ و ۶۲ به همراه تبصره شش ماده ۴۱ آیین‌نامه مبارزه با پولشویی به مجازات‌های قضایی مربوط می‌شود.
محمدپور با تشکر از عملکرد مثبت برخی بانک‌ها در راستای نظارت و مبارزه با پولشویی بیان کرد: برخی از بانک‌ها در این زمینه عملکرد خوبی داشته‌اند، اما برخی دیگر همچنان نیاز به تقویت و حساسیت بیشتری دارند و به آنها اقدامات لازم اطلاع‌رسانی خواهد شد. قانون به‌طور واضح بانک مرکزی را موظف کرده که حتماً در این زمینه وارد عمل شود.
وی گفت: متأسفانه، برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد که رقابت ناسالم در میان شعب بانک‌ها باعث شده تا افرادی که به دلیل رفتارهای مشکوک از دریافت خدمات محروم می‌شوند، به سادگی در دیگر بانک‌ها حساب باز کرده و به تخلفات خود ادامه دهند.
معاون تنظیم‌گری و نظارت بانک مرکزی تاکید کرد: تعامل میان ادارات مبارزه با پولشویی بانک‌ها و بانک مرکزی و همچنین انسجام آنها در شرایط خاص می‌تواند باعث انجام موثرترین اقداماتی با کمترین خطا گردد. با وجود سیستم‌های استاندارد، شناسایی مظنونین و تراکنش‌های غیرعادی در شبکه بانکی به راحتی قابل انجام است و باید ادارات مبارزه با پولشویی در شبکه بانکی بر اساس برنامه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت به اصلاح سیستم‌های نظارتی بپردازند.
محمدپور همچنین به پیشنهاد راه‌اندازی کدهای یونیک برای مشتریان در نظام بانکی کشور اشاره نمود و افزود: این اقدام می‌تواند به پایش رفتار مشتریان کمک شایانی نماید. همچنین در عرصه‌های دیگر بخصوص اقدامات پیشگیرانه باید انتظار بیشتری از شبکه بانکی داشته باشیم.
وی تاکید کرد: بانک مرکزی به‌طور شبانه‌روزی در تلاش است تا با چالش‌های ارزی اخیر مقابله کند؛ مواردی وجود دارد که مختص زمان خاصی نیست و باید به‌طور مداوم در شبکه بانکی و بانک مرکزی وجود داشته باشد. انتظار بانک مرکزی از شبکه بانکی در شرایط عادی بیشتر از تسلط ۱۰۰ درصدی بر افرادی که در حوزه پولشویی فعالیت دارند، است و بانک‌ها باید در این زمینه مسئولیت‌پذیر باشند.
معاون تنظیم‌گری و نظارت بانک مرکزی به اعضای هیئت مدیره بانک‌ها تأکید کرد که باید تمرکز جدی بر مباحث مقابله با پولشویی معطوف شود و حداقل نیم ساعت از وقت جلسات هیئت مدیره ماهانه به بررسی گزارشات ادارات مبارزه با پولشویی اختصاص یابد.
وی همچنین بیان کرد که در حال حاضر هیچ معیاری برای ارزیابی عملکرد روسای شعب در زمینه مبارزه با پولشویی و عدم ارائه خدمات به مظنونین وجود ندارد و گفت: شواهد نشان می‌دهد که تمرکز اصلی ارزیابی عملکرد رسمی بر جذب منابع است و توجه به تراکنش‌های مالی مشکوک کمتر از آنچه باید، وجود دارد.
این مقام نظارتی بانک مرکزی بر ضرورت تعریف شاخص‌های مناسب برای شناسایی افراد مظنون با تراکنش‌های غیرعادی تأکید کرد و گفت: شعب بانک‌ها گرایش بیشتری به تأمین منافع کوتاه‌مدت و میان‌مدت دارند و تشخیص این افراد باید جزو وظایف اصلی بخش‌های نظارتی و ادارات مبارزه با پولشویی باشد.
محمدپور افزود: واحدهای مبارزه با پولشویی بانک‌ها موظفند به‌صورت هفتگی گزارش فعالیت‌های خود را به هیئت مدیره بانک‌ها ارائه دهند و بانک مرکزی به نحو مستمر پیگیر دریافت گزارش‌های عملکرد هیئت مدیره‌ها در زمینه شناسایی مظنونین و برخورد با متخلفان خواهد بود.
معاون تنظیم‌گری و نظارت بانک مرکزی اظهار داشت: علاوه بر اقدامات هیئت مدیره بانک‌ها، بانک مرکزی نیز به‌صورت مستقل به شناسایی افراد مظنون به پولشویی می‌پردازد و روند پیگیری‌های انجام شده از طرف بانک‌ها را مطالبه خواهد کرد.
محمدپور به ضرورت دقت در تراکنش‌های مشکوک اشاره کرد و بیان کرد: در شرایط خاصی، این تراکنش‌ها می‌تواند باعث اختلال در نظام پولی و ارزی کشور شود. این موضوع در زمان‌های بروز نوسانات ارزی کاملاً مشخص است که تراکنش‌های صورت گرفته در چند حساب یا چند “پرداخت یار” موجب به هم ریختگی شبکه بانکی می‌گردد و متأسفانه به‌طور ادواری شبکه بانکی نیز در این بروز به هم ریختگی‌ها مشارکت دارد.
وی خواستار نظارت دقیق بانک‌ها بر عملکرد “لندتک‌ها” و “پرداخت یارها” شد و افزود: شرایط فعالیت این بخش در قانون تصریح شده است و شبکه بانکی باید به‌طور دقیق بر فعالیت آنها نظارت کند.
معاون تنظیم‌گری و نظارت بانک مرکزی بیان داشت که بانک‌ها به‌طور مستمر باید جلساتی برای مبارزه با پولشویی برگزار نمایند. در این جلسات، مسئولان بانک‌ها گزارشی در خصوص فعالیت‌های انجام شده در زمینه‌های مختلف مبارزه با پولشویی ارائه خواهند نمود و بانک مرکزی به عنوان پشتیبان شبکه بانکی در این راستا عمل می‌کند.
محمدپور ادامه داد: بانک مرکزی ابلاغیه‌های مشخصی در خصوص پرداخت‌یارها و نحوه‌ی تعامل با لندتک‌ها داده است که لازم است بانک‌ها به این ابلاغیه‌ها و چارچوب‌های تعیین‌شده توجه کافی داشته باشند. لندتک‌ها مزایای زیادی به همراه دارند، اما بانک‌ها باید به مقررات وضع‌شده از سوی بانک مرکزی نیز توجہ داشته باشند. همین مسئله در رابطه با پرداخت‌یارها نیز صادق است. علاوه بر بانک مرکزی، بانک‌ها نیز باید در حوزه پرداخت‌یارها نقش نظارتی ایفا کنند.
معاون تنظیم‌گری و نظارت بانک مرکزی بر ضرورت فرهنگ‌سازی در زمینه فعالیت‌های نظارتی بانک‌ها در حوزه مبارزه با پولشویی تأکید کرده و گفت: لازم است تا با آموزش‌های مستمر، کارکنان بانک‌ها با انگیزه و دقت بیشتری در این بخش فعالیت نمایند و همچنین فرهنگ عمومی مشتریان نیز به‌گونه‌ای تقویت شود که در صورت درخواست مدارک خاص برای تراکنش‌های مالی، منجر به سوءتفاهم نشود.
شایان ذکر است که موضوعات مرتبط از قبیل حاکمیت ریال و نوسانات ارزی، راه‌اندازی سیستم‌های کنترلی کلان، روش‌های دیجیتال در مكافحة پولشویی، انواع روش‌های نظارتی بر تراکنش‌های غیرعادی، بهبود و ارتقای سامانه‌های بانکی از بعد نظارتی، و ضرورت اطلاع‌رسانی در خصوص مبارزه با پولشویی، از جمله مباحثی بودند که در این جلسه مورد بحث و بررسی قرار گرفتند.