در روزهای گذشته، رضا توکلی، هنرمندی که عمدتاً در عرصه تلویزیون فعال است، در یک برنامه زنده تلویزیونی ادعا کرد که فیلمنامه «لیلی با من است» بهطور غیرقانونی از او سرقت شده است. او بیان کرد که این فیلم روایتگر زندگی اوست و به دلیل یک وام به جبهه رفته و پیش از آنکه ساخت «لیلی با من است» آغاز شود، فیلمنامهاش را به وزارت ارشاد فرستاده است، اما مجوزی برای ساخت آن دریافت نکرده و سپس «لیلی با من است» بر اساس فیلمنامه او ساخته شده است.
تاکنون هیچ پاسخی از سوی کمال تبریزی، کارگردان و نویسنده «لیلی با من است»، یا رضا مقصودی، نویسنده دیگر این فیلم به ادعای توکلی ارائه نشده است.
موضوع سرقت فیلمنامه در عرصه تولیدات تصویری ایران حادثهای تازه نیست. یکی از مشهورترین پروندهها در این زمینه مربوط به سریال شبکه نمایش خانگی «جیران» به کارگردانی حسن فتحی است که سازندگان سریال «آهوی من مارال» ادعا کردند که سریال فتحی از فیلمنامه آنان کپیبرداری شده و به همین دلیل مشکلاتی برای نمایش سریال «جیران» به وجود آمد.
در دنیای سینما نیز، هنوز بحثهای مربوط به کپی بودن فیلمنامه «قهرمان» اثر اصغر فرهادی از یک فیلم مستند که یکی از دانشجویان او ساخته بود، فراموش نشده است.
در جدیدترین نمونه از چنین ادعاهایی، یک کارگردان اهل زنجان بیان کرده است که برنامه «گل یا پوچ» که تحت اجرای مهران مدیری پخش میشود، سرقتی از برنامهای است که او پیشتر ساخته بوده است.
یحیی معصومی، تهیهکننده و کارگردان زنجانی، در گفتوگو با پایگاه خبری حافل، اعلام کرد: به تازگی مشاهده کردم که طرح مسابقه «اوزوک اوزوک» که من در سال ۱۴۰۰ در ۳۲ قسمت تهیه کرده و از شبکه اشراق زنجان پخش شد، بهطور غیرمجاز تکرار شده و بدون اطلاع و اجازه من در حال پخش است. با توجه به اینکه پس از پخش «اوزوک اوزوک»، پیشنهاد همکاری به پلتفرمهای آنلاین جهت تولید این مجموعه را دادم و طرح کامل مسابقه را به همراه نسخه نهایی برنامه تدوینشده ارسال کردم، با این حال با عدم تصویب طرح مواجه شدم و اکنون شگفتزدهام که شاهد سرقت این دو شرکت هستم.
او همچنین بر دشواریهای طراحی و تولید این برنامه در شرایط سخت کرونایی تأکید کرد و گفت: من به عنوان طراح مسابقه «اوزوک اوزوک»، طرح این مسابقه تلویزیونی را که یکی از بازیهای بومی و منطقهای محسوب میشود در تاریخ ۱۲ دیماه سال ۱۴۰۰ و تحت شماره ۲۷۸۰۶-۱۴۰۰ در سامانه ثبت آثار وزارت ارشاد ثبت کردهام.
معصومی بیان کرد: در سه ماه گذشته مشغول تدارک و تولید این مجموعه برای منطقه شمالغرب کشور بودم که با چنین اقدام غیرحرفهای و غیر اخلاقی روبرو شدم و در نخستین قدم، اظهارنامهای برای متخلفین ارسال کردم و از آنجا که هیچ پاسخی در مهلت مقرر دریافت نکردم، مجبور شدم به طرح شکایت در این زمینه روی آورم.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: شکایت خود را در دادسرای انقلاب و همچنین با مکاتبه با ساترا مطرح کردهام و تا زمانی که حقوق مادی و معنوی من در خصوص این سرقت هنری جبران نشود، پیگیر شکایتم بوده و خواهان توقف فوری پخش مجموعه «گل یا پوچ» به تهیهکنندگی آقای علی اسدزاده و اجرای آقای مهران مدیری هستم.
او ضمن تأکید بر اهمیت رعایت حقوق مؤلف توسط سازندگان آثار هنری و تلویزیونی، گفت: از مهران مدیری، هنرمند محبوب و بااستعداد که همواره به حقوق و عدالت توجه ویژهای داشته و خود نیز متحمل آسیبهای زیادی از عدم رعایت کپیرییت شده است، انتظار دارم از همکاری با تیمی که اخلاق حرفهای را زیر پا گذاشتهاند، کنارهگیری کند.
حال این سؤال مطرح میشود که آیا بازی قدیمی «گل یا پوچ» را میتوان به عنوان تملک یک فرد خاص در نظر گرفت؟ نکتهای که در ادعای تهیهکننده «اوزوک اوزوک» در مورد شباهت ساختاری برنامهاش به «گل یا پوچ» قابل تحلیل است. در صورتی که هیچ شباهت ساختاری بین این دو برنامه وجود نداشته باشد، او برای اثبات ادعای خود با چالش بزرگی مواجه خواهد شد.
از طرفی سوال دیگری نیز مطرح میشود که آیا در صورت صحت ادعای کارگردان زنجانی، تلویزیون نیز به این مسئله ورود خواهد کرد؟ به هر حال، تلویزیون زنجان یکی از طرفهای قضیه است و بهطور حتم باید از حقوق خود دفاع کند.
