“`html
رئیس باشگاه مدیریت رسانه و ترویج سواد رسانه‌ای یونسکو ایران اظهار داشت که برای ارتقاء علاقه به سواد رسانه‌ای در کشور، لازم است هم یک جنبش عمومی شکل بگیرد و هم باید به توطئه‌ای که در برابر ما در حال شکل‌گیری است توجه کنیم!
حجت‌الاسلام علی نوریجانی در نشست خبری با خبرگزاری ایسنا، به سوالاتی درباره سواد رسانه‌ای و الزامات آن پاسخ داد.
فرهنگ، یک کشتزار نیست!
در ابتدای این نشست، پرسش‌هایی درباره وضع آموزش سواد رسانه‌ای در کشور و همایش‌هایی که توسط نهادهای دولتی با موضوع سواد رسانه‌ای برگزار می‌شود، مطرح گردید.
رئیس باشگاه مدیریت رسانه و ترویج سواد رسانه‌ای یونسکو در ایران در این خصوص بیان کرد: بحث در زمینه فرهنگ و جامعه، با بحث درباره کشت گندم متفاوت است. به عبارت دیگر، برای ایجاد تغییر در حوزه فرهنگ، باید به آن نگاه بلندمدت داشت. در زمینه‌های انسانی یا فرهنگی این‌گونه نیست که فقط با یک فرمان، دکمه‌ای فشرده شود و تغییر به وقوع بپیوندد!
او خاطرنشان کرد: آنچه که ما می‌توانیم درک کنیم، نتایج این تحرک‌ها و رخدادهاست. برگزاری کلاس‌ها، کارگاه‌ها و… در حقیقت ابزارهایی برای ارتقای سواد در جوامع هستند. هرگز فراموش نکنید که ما با انسان‌ها در تعامل هستیم.
نوریجانی در ادامه تأمین بودجه برای بهبود سواد رسانه‌ای در لایحه برنامه هفتم توسعه کشور را اقدام مثبتی ارزیابی کرد و افزود: پس از سال‌ها از انقلاب اسلامی، به تازگی شاهد این هستیم که مجلس شورای اسلامی به‌طور مختصر و محدود به نیازهای مالی حوزه سواد رسانه‌ای در لایحه برنامه هفتم توسعه توجه کرده است.
از هر کارمندی بپرسی می‌گوید ۱۰۰۰ ساعت آموزش دیده است؛ اما…
رئیس باشگاه مدیریت رسانه و ترویج سواد رسانه‌ای یونسکو ایران در پاسخ به سوالی درباره نقش دولت در بهبود سواد رسانه‌ای گفت: اگر به محیط کار بسیاری از ما در سازمان‌های دولتی یا خصوصی سری بزنید و از افراد بپرسید که چقدر آموزش دیده‌اند، معمولاً پاسخ می‌دهند ۱۰۰۰ ساعت! ولی آیا واقعاً ۱۰۰۰ ساعت کارمند بوده‌اند؟! این ۱۰۰۰ ساعت آموزشی که شما دیده‌اید، چه کمکی به حل مسائلی که با آن روبرو هستید، می‌کند؟
وی ادامه داد: مباحث پیرامون سواد رسانه‌ای شبیه به همین سوال است. حوزه آموزش سواد رسانه، امروزه یک موضوع فراملی و میان‌رشته‌ای است. به این معنا که ما از تعریف ساده گذشته آن فاصله گرفته‌ایم و سواد رسانه‌ای اکنون شامل مباحث تخصصی در حوزه‌های علوم شناختی، کودک و نوجوان، خانواده و… است که هرکدام ویژگی‌های خاص خود را دارند. این موضوعات می‌توانند در برنامه‌های درسی و نقطه نظر متفاوتی مورد توجه قرار گیرند.
نوریجانی سپس با اشاره به انتظاراتی که از بهبود سواد رسانه‌ای در کشور وجود دارد، تصریح کرد: برای دستیابی به این انتظارات، باید تلاش‌های عمومی انجام شود. ما به یک نهضت سواد رسانه‌ای مشابه به نهضت سوادآموزی نیاز داریم. اگر افرادی مانند ما در این نهضت مشارکت نکنند، به‌طور طبیعی آن‌هایی که باید فیلم‌سازی کنند، عکس بگیرند، از ادبیات داستانی و قصه برای انتقال پیام استفاده کنند، به این عرصه قدم نخواهند گذاشت و درک نخواهند کرد که این ابزارها می‌توانند بار سنگینی را از دوش مخاطب بردارند.
ما تهدید سواد رسانه‌ای را عمیقاً درک نکرده‌ایم!
رئیس باشگاه مدیریت رسانه و ترویج سواد رسانه‌ای یونسکو ایران اظهار داشت که ساختار دولتی باید خطرات ناشی از عدم توجه به سواد رسانه‌ای را درک کند و گفت: هنوز بسیاری از دولت‌ها در این زمینه احساس جدیت نکرده‌اند. به‌عنوان مثال، وقتی که پارلمان امریکا به بررسی و نقد سکوی «تیک‌تاک» می‌پردازد، نشان‌دهنده این است که در دولت ایالات متحده امریکا، موضوع سواد رسانه‌ای در جامعه و تأثیرات پلتفرم‌ها و الگوریتم‌های هوش مصنوعی به طور جدی مورد توجه قرار گرفته است؛ مسائلی که می‌تواند منافع جمعی و منافع حکومت را به خطر اندازد و بدین سبب تلاش می‌کنند در روند آن نقش‌آفرینی کنند.
نوریجانی در ادامه تأکید کرد که سواد رسانه‌ای در ایران هنوز به مرحله بلوغ نرسیده است و بیان داشت: ما در جمهوری اسلامی هنوز این تهدید را به‌طور عمیق درک نکرده‌ایم؛ حتی در زمینه انتقال اخبار نیز گاه از انتقال صحیح آن غافل هستیم.
او به یادآوری یکی از دلایل اصلی حوادثی که سال گذشته رخ داد، اشاره کرد و گفت: یکی از جدی‌ترین علل این وقایع این است که ما داده‌ها (Data) را داشتیم، اما به موقع منتشر نکردیم. انتشار اطلاعات را به گونه‌ای به تأخیر انداختیم که دیگر ارزش چندانی نداشت. روایت غالب شکل گرفته بود. حتی برخی نهادها در دنیا نظرات خود را در مورد ما ابراز کرده و افکار عمومی برخی افراد نسبت به نیروی انتظامی تغییر یافته بود و دیگر هیچ‌کس نمی‌توانست آن را اصلاح کند. حتی در شهری مانند قم که معروف به حمایت از ارکان رسمی نظام است، نگرش‌های مشکوکی نسبت به نیروی انتظامی و وقایع 1401 ایجاد شده بود.
رئیس باشگاه مدیریت رسانه و ترویج سواد رسانه‌ای یونسکو ایران در پایان با تأکید بر نقشی که سواد رسانه‌ای می‌توانست در حوادث ناگوار 1401 ایفا کند، تصریح کرد: ما اطلاعات و داده‌ها را در اختیار داشتیم اما به موقع از آن‌ها بهره‌برداری نکردیم؛ شاید اگر به‌موقع از آن استفاده می‌کردیم، ماحصل متفاوتی رقم می‌خورد.
“`