خواستاری در بزرگداشت یکصد سالگی جلال

این مراسم به بررسی موضوع «صدسال روشنفکری متعهدانه در ایران، هویت ملی و تعهد فرهنگی» با حضور اعضای خانواده جلال آل احمد، چند استاد دانشگاه و هنرمندان اختصاص داشت و تأکیدات خاصی از نهادهای مسئول مطرح شد. محبوبه کاظمی دولابی، توسعه‌دهنده فرهنگی که در حال مرمت و بهره‌برداری از خانه پدری جلال آل احمد است، به بیان دیدگاه‌های خود در این مراسم پرداخت و گفت: در طول سال‌ها فعالیت‌های فرهنگی بسیاری انجام داده‌ام و هویت ملی همیشه اصلی‌ترین انگیزه‌ام در این خانه بوده است. چرا که هر شخصی که در یک بنای میراثی شروع به فعالیت می‌کند، از زمان و منابع خود می‌گذرد و به همین دلیل، هدف او تنها منافع اقتصادی نیست. اینجا وظیفه همه مسئولان، خانواده و تمامی افرادی که به این حوزه ارتباط دارند، برای پیشبرد اهداف مشترک و حفظ این میراث فرهنگی به طرز چشمگیری افزایش می‌یابد.

کاظمی خاطرنشان کرد: میراث فرهنگی، نمایان‌گر تاریخ و گذشته ماست. خوشبختانه وزارت میراث فرهنگی در نظر دارد که انجمن خیریه‌ای برای میراث فرهنگی تأسیس کند، که البته این مسأله چند سال پیش هم مطرح شده بود. مرمت و تغییر کاربری این خانه‌ها هدف اقتصادی ندارد، هرچند که جنبه اقتصادی آنها باعث می‌شود تا این مکان‌ها بتوانند دوام بیشتری داشته باشند.

وی افزود: امیدوارم با دریافت مجوز موزه، قادر به افتتاح خانه پدری جلال آل احمد به عنوان موزه‌ای باشیم که آثاری را که به‌عنوان هویت ملی و منابع فرهنگی به حساب می‌آیند، جمع‌آوری کنیم. همچنین آرزو دارم در این مکان بتوانیم برنامه‌های فرهنگی و هنری را به‌طور منسجم اجرا کنیم.

این توسعه‌دهنده فرهنگی اعلام کرد: ما به حمایت حداکثری مسئولان، به‌خصوص شهرداری منطقه نیاز داریم، زیرا مسأله تنها مربوط به مرمت و کاربری خانه نیست. باید این محیط شرایط مناسبی برای تردد داشته باشد. نمی‌توان گفت که خانه را مرمت کرده و به بیرون بی‌توجه باشیم. در شب‌ها زمانی که خانه و مغازه‌ها بسته می‌شوند، نور و امنیت به حداقل می‌رسد. بر همین اساس حضور شهرداری ضروری است تا بتوانیم خیابان را به یک خیابان هنری تبدیل کنیم. من این طرح را به شهرداری ارائه داده‌ام تا از هنر و هنرمندان بهره ببریم و کوچه را برای عبور گردشگران جذاب نماییم، چرا که زیبایی این منطقه به امنیت آن نیز می‌افزاید.

کاظمی ادامه داد: ما به تسهیلگری نیاز داریم و می‌خواهیم بروکراسی اداری کاهش یابد تا بتوانیم با دریافت مجوزها، پروژه‌های مربوط به خانه را سریع‌تر پیش ببریم.

وی همچنین از مسئولان کشوری، وزارت میراث فرهنگی، شهرداری، وزارت ارشاد و خانواده جلال آل احمد درخواست کرد که به این خانه برای تبدیل آن به یک مکان فرهنگی و هنری کمک نمایند.
 

شخصیتی که از جلال ساخته‌اند با واقعیت او هم‌خوانی ندارد

در پی این درخواست، محمدحسین دانایی، خواهرزاده جلال آل احمد گفت: طوماری را امضا کرده‌ایم و خواسته‌های خود را به مسئولان می‌رسانیم. این طومار به امضای سایر اعضای خانواده جلال خواهد رسید.

او در ادامه بیان کرد: لایه‌های غیراصیل این خانه به‌طور محسوس وجود داشت و همکاران خانم کاظمی در تلاش هستند تا این لایه‌ها را به تدریج حذف کنند و ساختمان را به حالت اولیه خود بازگردانند. در مورد جلال نیز چنین شرایطی برقرار است، هر فردی با نیت خاص خود شخصیتی از جلال ترسیم کرده که با واقعیت او مطابقت ندارد. ما در صددیم با همکاری اعضای خانواده و جمع‌آوری مستندات، به شفاف‌سازی پرداخته و لایه‌های اضافی را کنار بزنیم.

دانایی نسبت به گلایه کاظمی درباره عدم همکاری متولیان ابراز موافقت کرد و افزود: حق با ایشان است. ۱۲ سال پیش، آقای مهدی آل احمد این خانه را به سازمان میراث فرهنگی وقت سپرد، در آن زمان کمی رنگ و لعاب به خانه داده شد و مراسم رونمایی توسط آقای مشایی برگزار شد، اما بعد از دو روز همه چیز به فراموشی سپرده شد و هیچ اقدامی برای این خانه صورت نگرفت. گذر زمان تا زمانی که خانم کاظمی آمد و این بنا را احیا کرد. ما به او یاری می‌رسانیم و آماده‌ایم تا فریادها را به گوش مسئولان برسانیم.

مهدی حمزه‌نژاد، رئیس دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت و مشاور طرح مرمت و احیای خانه پدری جلال نیز درباره فرآیند مرمت و بهسازی این خانه براساس مطالعات قبل سخنرانی کرد و اظهار داشت: خانه پدری جلال، دوره تحولات معماری ایرانی را پشت سر گذاشته و دارای ریشه‌های سنتی است. پایه‌های اولیه این بنا بر اساس نقشه‌های مربوط به سال ۱۲۷۰ تحت عنوان «حاج علی بزاز» طراحی شده است و این خانه به قدری دارای اهمیت بوده که به نام او ثبت گردیده است.

او ادامه داد: حدود ۴۰ سال پس از ساخت، تحولی اساسی در خانه به وقوع پیوست به‌طوری‌که اکنون در دو ضلع شمالی و جنوبی خانه تفاوت‌های قابل توجهی مشاهده می‌شود. این ساختمان با توجه به مشاوره‌های انجام شده به سال ۱۳۱۰ برمی‌گردد و الحاقاتی که به آن انجام شده بود، حذف گردید زیرا لایه قدیمی‌تر و اصیل‌تر به شمار می‌آمد. اجزایی چون آب‌انبار، سرداب و بادگیر کوچکی که در ضلع جنوبی وجود دارد، و قسمت‌هایی که متعلق به قبل از سال ۱۳۱۰ هستند جزء ارزشمندترین بخش‌های این خانه محسوب می‌شوند.

صالح‌آبادی از شهرداری منطقه ۱۲ که در این مراسم حضور داشت و برای همکاری با خانه پدری جلال اعلام آمادگی کرد، تصریح کرد: معماری و ادبیات هر ملت، بازتاب‌دهنده باورهای آن جامعه هستند. افرادی وجود دارند که اگرچه به حوزه هنر دقت دارند، اما مشغله‌های دیگر موجب می‌شود که نتوانند گام‌های اساسی بردارند.

او افزود: ما در برخی محلات، تجربه‌هایی از واگذاری کار به مردم داشته‌ایم که نتیجه‌بخش بوده‌است. یکی از این تجربیات در بوستان حسابی است که با همکاری انجمن سنگلج، بازار پنجشنبه‌های بانوان محلی و شب‌های سنگلج در آنجا برگزار می‌شود. تجربه دیگر در محله چال میدان است که فضایی بی‌دفاع شهری در اختیار گروهی قرار داده شده که در آنجا با کاربری گلخانه، برای تعدادی از معلولین مشغول به کارآفرینی شده‌اند.

در این برنامه تعدادی از اعضای خانواده جلال آل احمد حاضر بودند و از روند مرمت و بازسازی که در حال حاضر انجام شده است ابراز رضایت کرده و خاطرات خود از این خانه را به اشتراک گذاشتند.

سپس الله‌دادیان یکی از هنرمندان با اجرای آواز سنتی و نواختن سنتور، خطی را خلق کرد.

همچنین محمدعلی صالحی طالقانی، شاعر و خطاط و رایزن سابق ایران در کشورهایی مانند لیبی، یمن و ژاپن، قطعه شعری را که سروده بود به‌عنوان تابلو خط به خانه پدری جلال اهدا کرد.