در آغازآن خشنترین دوران تاریخ منظومه شمسی، هر چیز به صورتی ناآرام و پر هرج و مرج در جریان بود. بنا بر شواهد، صخرهها در حال پرواز و برخورد با سیارات نوپایی بودند که به تازگی شکل گرفته و به شدت مورد ضربه واقع میشدند، تولید دهانههایی در سطح آنها و ایجاد حوضچههای برخوردی.
به نقل از همشهری آنلاین و بر اساس اطلاعات ارائهشده توسط Sciencealer، سیارههایی همچون عطارد، مریخ و ماه دچار آسیبهای فراوانی شدهاند. حتی زمین که فرآیندهای زمینشناسی و فرسایش به سرعت بسیاری از شواهد را از بین میبرد، نشانههایی از برخوردهای عظیم را حفظ کرده است. با این حال، چیزی واقعاً جالب و عجیب در مورد زهره وجود دارد.
تنها درحالیکه سطح زهره به زیبایی نگهدارنده دهانههای برخورد است، با این وجود، دانشمندان موفق نشدهاند نشانی از دهانههایی با قطر بیش از ۳۰۰ کیلومتر، که در غیراینصورت بهعنوان حوضچههای برخوردی شناخته میشوند، پیدا کنند.
سرنخهایی در ارتباط با تکامل زهره
اکنون این شواهد تازهای آشکار شده که بنا به انتظار ما به شکل مطلوبی نیست؛ از این رو میتواند سرنخهایی برای درک بهتر تکامل زهره، بهویژه در زمان جوانی منظومه شمسی، به ما ارائه دهد.
زمین تسرایی
این شواهد به ویژگیای اشاره دارد که به عنوان زمین تسرایی شناخته میشود. در سطح زهره، حلقههای متحدالمرکزی به شعاع تقریباً ۱۵۰۰ کیلومتر شناسایی شدهاند. تحقیقات جدید نشان داده که هاست – زمین تسرای ناهید به دلیل دو برخورد عظیم، هر کدام به نوبه خود، با سیارهای که حدود ۳.۵ میلیارد سال پیش در زیر لایهای نازک و مذاب از بخار قرار داشت، پدید آمده است.
فرایندهای اولیه سیاره
ویکی هانسن، زمینشناس از مؤسسه علوم سیارهای، اعلام کرد: اگر این ویژگی واقعاً به عنوان ساختار ضربهای شناخته شود، بدون شک قدیمیترین و بزرگترین سازهای است که نمایی نادر از گذشته زهره و اطلاعاتی درخصوص فرآیندهای اولیه این کره را به ما ارائه میدهد.
بهعلاوه، این موضوع شاید مهمتر از آنچه تصور میکنیم، نشان میدهد که ساختارهای ضربهای نمیتوانند همگی مشابه باشند. سیارات سنگی اولیه، در زمان شکلگیری خود، از حرارت داخلی بسیار بالاتری برخوردار بودند و فضای داخلی مذاب آنها شامل حجم بیشتری در زیر پوستهای بسیار نازک بود.
الگوی تسرای متحدالمرکز
هانسن و همکاران برای تحلیل فرآیندهای شکلگیری که میتوانست باعث پیدایش تسرای Haastte-Baad شود، به مدلسازی پرداخته و دریافتهاند که سناریوهای ضربهای پیدرپی محتملترین گزینه هستند. دو ضربهزن به یکباره به طور مستقیم به پوسته نازک ده کیلومتری زهره برخورد کرده و مقدار زیادی مواد مذاب را به وجود میآورند. این ماگما به سطح سرریز شده و باعث ایجاد الگوی تسرای متحدالمرکز میشود.
ما از وجود چنین فرآیندهایی آگاه هستیم؛ زیرا مشابه آن را در دیگر نقاط منظومه شمسی شناسایی کردهایم.
ترکیب تنظیمات فلات
در قمر مشتری، کالیستو، ساختاری با چندین حلقه مشاهده میشود که عرض آن تقریباً ۳۸۰۰ کیلومتر است. این ساختار، والهالا، بزرگترین نمونه شناختهشده از نوع تاثیر چند حلقهای در منظومه شمسی است.
دانشمندان بر این باورند که این سازه زمانی به وجود آمده که سنگپشت یخی به شدت به قمر برخورد کرد و آب سرد از عمق زمین به سطح سرازیر شد تا سوراخ را پر کند و بدین ترتیب قالب حلقهای اطراف ضربه آسیب دیده را تغییر شکل داد.
یکی از چالشهای این مدل این است که گاهی اوقات زمین تسرایی روی یک فلات قرار دارد. هرچند این مسئله برای Haaste-Baad صدق نمیکند، اما مدل باید شامل ترکیبهای فلات نیز باشد. اگر ضربه نتواند فلات تسرایی را ایجاد کند، دلایل دیگری باید برای توجیه ساختار حلقهای وجود داشته باشد.
اتفاق نادر در منظومه شمسی
زمانی که مقدار زیادی از مواد ذوب جزئی در گوشته به سطح میرسد، آنچه که باقی میماند به عنوان پسماند شناخته میشود. این باقیمانده جامد نسبت به گوشتههای مجاور که ذوب نسبی را تجربه نکردهاند، بسیار مقاومت بیشتری دارد.
شگفتآور است که پسماند جامد نیز چگالی کمتری نسبت به تمام گوشتههای اطراف آن دارد و در عین حال محتوای آن به مراتب سبکتر است.
مدلسازیها نشان میدهند که ضربهزنهای تولید کننده زمین بسیار بزرگ و حدود ۷۵ کیلومتر قطر دارند. این اتفاق یک پدیده نادر در منظومه شمسی است، هرچند که بیسابقه به شمار نمیآید.
لیتوسفر ضخیم مریخ
ویژگیهای زمینشناسی که در زمین وجود دارند ممکن است به همین شیوه شکل گرفته باشند، مانند ازدحام دایک در دریاچه ویکتوریا در آفریقا.
ما در جستجوی حفرههای بزرگ در سطح زمین بودیم. اما برای تحقق این نوع اتفاق، به یک لیتوسفر ضخیم نیاز است و زهره اولیه این شرط را نداشت. مریخ و ماه نیز از لیتوسفرهای ضخیم برخوردارند. به نظر میرسد که زمین نیز به احتمال زیاد دارای لیتوسفر ضخیم بوده است. در حالی که لیتوسفر نازک در مراحل اولیه نیز وجود داشته، ولی شواهد آن تا حد زیادی از طریق فرسایش و تکتونیک صفحات پاک شده یا تغییر یافته است.
