مدیر بخش پیشگیری و مقابله با بیماری‌ها در معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به اینکه مشکلات مربوط به پا و زخم پای دیابتی از عوارض شایع بیماری دیابت به شمار می‌رود، بر اهمیت مراقبت و کنترل روزانه پاها به عنوان یکی از فعالیت‌های اساسی برای بیماران دیابتی تأکید نمود.
، دکتر محمدرضا سربازی اذعان داشت که بیماران دیابتی باید با روش‌های مناسب بررسی و مراقبت از پاهای خود آشنا شوند و ادامه داد: آسیب به عروق کوچک و بزرگ، یکی از عوارض مرتبط با دیابت است که ممکن است به طور همزمان به اندام‌های مختلفی مانند چشم، قلب و کلیه آسیب برساند.
وی همچنین اشاره کرد که بیماران دیابتی باید به‌صورت دوره‌ای (هر سه ماه یک بار) به پزشک مراجعه کنند تا از نظر عوارض بیماری به ویژه وضعیت پاهایشان بررسی شوند.
مدیر بخش پیشگیری و مقابله با بیماری‌ها در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، آسیب‌های عروقی و اختلالات حسی را به عنوان عوارض دیابت معرفی کرد که می‌توانند بروز زخم در پا را در افراد مبتلا تسهیل نماید؛ زخم‌هایی که به سادگی امکان عفونت را فراهم می‌کنند.
سربازی همچنین افزود که احتمال ابتلا به زخم پا در افراد دیابتی که سیگار مصرف می‌کنند، دارای تغذیه نامناسب بوده و دیابت آنها کنترل نمی‌شود، بیشتر است. فشار خون بالا و سطح کلسترول بالای خون نیز از دیگر عوامل خطرساز برای ابتلا به زخم پای دیابتی محسوب می‌شود.
به گفته وی، سالمندان دیابتی که به تنهایی زندگی می‌کنند یا برنامه مراقبت مناسبی ندارند و همچنین افرادی که دچار مشکلات بینایی هستند، در گروه‌های پرخطر در زمینه زخم پای دیابتی قرار می‌گیرند و نیازمند توجه بیشتری در این زمینه‌اند.
این پزشک به بیماران دیابتی توصیه کرد که همواره در حالت آماده‌باش باشند و در صورت مشاهده هرگونه تغییر در رنگ، کبودی، تیرگی، قرمزی، زخم، تاول، میخچه و پینه در پاها یا احساس درد، تورم و انحراف در پاها، فوراً به پزشک مراجعه کنند تا معاینات لازم انجام گیرد.
اقدامات ضروری برای پیشگیری از زخم پای دیابتی
مدیر بخش پیشگیری و مبارزه با بیماری‌ها در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بر لزوم معاینه روزانه پا در افراد دیابتی تأکید کرد و گفت: همه بیماران دیابتی و مراقبان آنها باید آموزش‌های لازم در زمینه مراقبت از پاها را دریافت نمایند.
وی افزود: برای جلوگیری از عوارض دیابت، کنترل قند خون و فشار خون در مبتلایان ضروری است و باید بر اساس نظر پزشک متخصص، آزمایشات لازم انجام شود.
بر اساس گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، سربازی در ادامه نکات کلیدی برای مراقبت روزانه و بهینه از پا در بیماران دیابتی را به شرح زیر بیان کرد:
_ هر روز پس از فعالیت‌های روزانه، پاهای خود را از نظر قرمزی، تورم، تغییر رنگ، زخم، ترک خوردگی و ترشح بررسی کنید.
_ به منظور مشاهده کف پا و بین انگشتان می‌توانید از کمک یک شخص دیگر استفاده کنید یا از آینه کمک بگیرید.
_ پاهای خود را هر روز با آب ولرم و صابون ملایم بشویید و سپس با دقت، به خصوص بین انگشتان، با حوله نرم خشک کنید.
_ به منظور جلوگیری از خشکی پوست، می‌توانید از کرم یا نرم‌کننده استفاده کنید، اما از چرب کردن بین انگشتان بایستی خودداری کنید.
_ با توجه به اینکه اغلب مشکلات پا در بیماران دیابتی از یک زخم ساده آغاز می‌شود، تغییرات یا هر نوع ضایعه در پاها را باید جدی گرفت و به موقع به پزشک مراجعه کرد.
_ هر دو هفته یک بار بعد از دوش گرفتن، ناخن‌های خود را با ناخن‌گیر کوتاه نمایید.
_ ناخن‌ها باید به صورت مستقیم کوتاه شوند و از کوتاه کردن گوشه‌های ناخن و زاویه‌دار کردن آن پرهیز شود.
_ برای کوتاه کردن ناخن از قیچی استفاده نکنید.
_ سعی کنید ناخن‌های پا را بادقت کوتاه کنید و در صورت داشتن مشکل بینایی، از شخص دیگری برای کوتاه کردن ناخن‌هایتان کمک بگیرید.
_ روزانه جوراب‌های خود را تعویض کرده و حتماً از جوراب‌های نخی و ضخیم استفاده کنید.
_ به علت اختلالات عروقی و حسی، ممکن است دماهای بالا و سوختگی را حس نکنید؛ بنابراین باید مراقب باشید و از نزدیک کردن پا به آتش، بخاری، شوفاژ و هر نوع منبع گرمایی دیگر خودداری کنید.
_ برای پیشگیری از سوختگی هنگام حمام، دمای آب را باید با کمک یک فرد دیگر تنظیم کنید.
_ کفش بیماران دیابتی باید راحت، با پاشنه کوتاه و ناحیه پنجه عریض باشد.
_ از پوشیدن کفش‌های تنگ، نوک تیز یا پاشنه‌دار که به هر نحوی به پا فشار می‌آورند، پرهیز کنید.
_ برای جلوگیری از آسیب‌های احتمالی به پا، حتی بر روی فرش نیز نباید با پای برهنه راه بروید.
_ در داخل منزل از کفش‌های راحت و دمپایی مناسب استفاده کنید.
_ قبل از پوشیدن کفش‌ها، همواره داخل آنها را بررسی کنید تا از عدم وجود اجسام خارجی یا آسیب به کفی کفش مطمئن شوید.
_ به منظور حفظ گردش خون در پاها، در حین نشستن پاها را آویزان نکنید و آنها را بالاتر از سطح زمین (بر روی میز یا چهارپایه) قرار دهید.
_ از انداختن پاها بر روی هم به مدت طولانی خودداری کنید.
_ هنگام استراحت، انگشتان و مچ پاها را حرکت دهید؛ این کار به بهبود گردش خون در پاها کمک می‌کند.
_ برای بهبود خون رسانی به پاها، ورزش سبک مانند پیاده‌روی را انتخاب کنید، اما از ورزش‌های سنگین که ممکن است بر پاها فشار آورند، مانند دویدن و پریدن، پرهیز کنید.
_ در هنگام ورزش حتماً از کفش مناسب استفاده کنید.