قدسیه حکیم‌زاده، کارشناس مسئول سلامت روان مرکز بهداشت خوزستان، به مناسبت ۱۷ می، روز جهانی فشار خون، در خصوص اهمیت مدیریت استرس و تأثیر آن بر فشار خون بیان کرد: این سازمان جهانی، فشار خون را به عنوان یکی از اصلی‌ترین علل ناتوانی‌های مزمن در سطح دنیا می‌شناسد که دارای مسیری مزمن و پیشرونده است. این بیماری، نه فقط یک معضل جدی در کشورهای در حال توسعه محسوب می‌شود، بلکه به عنوان سومین عامل مرگ و میر در سطح جهانی نیز شناخته می‌شود.
وی اضافه کرد: تعداد زیادی از افرادی که به پرفشاری خون مبتلا هستند، به دلیل مشکلات مرتبط با این بیماری جان خود را از دست می‌دهند. در واقع، فشار خون به عنوان یکی از بی‌علامت‌ترین عوامل خطرزا، همواره در کانون توجه متخصصان به عنوان یک پیشایند یا حتی به عنوان یک بیماری مستقل قرار دارد.
افسردگی و اضطراب، از جمله عواملی هستند که به عنوان عوامل خطر پرفشاری خون شناخته می‌شوند.
این دکترای روانشناسی بالینی ادامه داد: تحقیقات متعددی نشان داده‌اند که عوامل روان‌شناختی همچون افسردگی و اضطراب، به عنوان عوامل آسیب‌زا در بروز پرفشاری خون شناخته می‌شوند. افزون بر این، اضطراب با فعال‌سازی سیستم عصبی سمپاتیک که می‌تواند به افزایش فشار خون و همچنین تصلب شرایین منجر شود، پیوند نزدیکی دارد.
وی همچنین تصریح کرد: افسردگی غالباً با افزایش در سطح هورمون‌های استروییدی همراه است و این هورمون‌ها می‌توانند موجب افزایش فشار خون و آسیب به عروق شوند.
فشار خون چگونه قابل درمان است؟
حکیم‌زاده یادآور شد: اصلی‌ترین روش درمان فشار خون، استفاده از داروها است، اما با گذر زمان و به‌وجود آمدن عوارض جانبی ناخواسته ناشی از مصرف داروها، بسیاری از پژوهشگران به دنبال درمان‌های غیر دارویی برای کنترل فشار خون هستند.
وی گفت: مداخلات غیر دارویی، به ویژه در مورد افرادی که علائم‌شان تحت تأثیر عوامل هیجانی و روانی بروز یا تشدید می‌شود، در کنار درمان‌های پزشکی می‌تواند تأثیرگذار باشد.
درمان روان‌شناختی فشار خون
کارشناس مسئول سلامت روان مرکز بهداشت خوزستان بیان کرد: مجموعه‌ای از درمان‌های روان‌شناختی مانند مدیریت استرس، کنترل خشم، بازسازی شناختی، درمان‌های شناختی رفتاری و پسخوراند زیستی برای بهبود سلامت روان و مدیریت فشار خون بیماران مؤثر هستند.
وی افزود: یکی از روش‌های درمانی روان‌شناختی، درمان شناختی – رفتاری است که به مدیریت استرس مربوط می‌شود. این نوع درمان شامل مجموعه‌ای از فنون است که بر مبنای رویکرد شناختی – رفتاری طراحی شده و شامل راهکارهایی مانند آرامش‌بخشی، بازسازی شناختی، آموزش مقابله‌ای مؤثر، مدیریت خشم و آموزش ابراز وجود می‌باشد.
حکیم‌زاده خاطرنشان کرد: درمان شناختی – رفتاری در زمینه درمان اختلالات روانی نظیر اضطراب و افسردگی مؤثر بوده است.
وی گفت: مدیریت استرس، قابلیت افراد را در کاهش استرس و سازگاری بهتر با شرایط استرس‌زا تقویت می‌کند.
تأثیر مدیریت استرس بر کنترل فشار خون
این دکترای روانشناسی بالینی اظهار داشت: تحقیقات مختلف نشان داده‌اند که مدیریت استرس، آرامش‌یابی عضلانی و تنش‌زدایی می‌تواند به کاهش فشار خون سیستولیک و دیاستولیک، کاهش تنش‌های ناشی از بیماری، بهبود خلق و خوی و کیفیت زندگی کمک کند.
وی افزود: توجه به اینکه آموزش مدیریت استرس به روش شناختی – رفتاری، یک رویکرد چندجانبه است، شامل فنونی مثل آرامش‌یابی، تنفس دیافرمی، مراقبه، شناسایی و اصلاح افکار منفی و تحریف‌های شناختی و تحولی در آن‌ها با جایگزینی افکار منطقی می‌باشد.
حکیم‌زاده گفت: در جلسات درمانی مدیریت استرس با روش شناختی – رفتاری، عوامل استرس‌زا و واکنش‌های مربوط به آن مورد بررسی قرار می‌گیرند و همچنین آگاهی افراد از نشانه‌های جسمانی استرس، ارتباط بین افکار و هیجانات، شناسایی افکار منفی و رفتارها، و مفاهیم مختلف مقابله مورد بحث قرار می‌گیرد.
وی لوگو کرد: تمرین‌های آرامش‌یابی تدریجی، تنفس دیافرمی همراه با تصویرسازی، تمرین تفکر مثبت و مقایسه بین افکار منطقی و غیر منطقی، جایگزینی افکار منطقی، خودالقایی، مراقبه نور خورشید و تکنیک‌هایی برای مدیریت استرس می‌تواند به کاهش فشار خون در مبتلایان به پرفشاری خون کمک کند.
کارشناس مسئول سلامت روان مرکز بهداشت خوزستان ادامه داد: تکنیک‌هایی نظیر مراقبه شمارش تنفس، حل مسائل، طراحی برنامه مدیریت استرس شخصی و نظارت مستمر بر فشار خون نیز به عنوان مهارت‌های مدیریت استرس برای کاهش فشار خون، از اهمیت بالایی برخوردارند.