در هفته سوم شهریورماه، بهای دلار با یک روند صعودی همراه بود. در روزهای اخیر، قیمت دلار به واسطه اخبار مربوط به نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ابتدا با ثبات موقت مواجه شد و پس از آنکه مشخص گردید این نشست بیانیه‌ای علیه ایران صادر نخواهد کرد، با خوش‌بینی به کاهش قیمت مواجه شد.
به نقل از تجارت نیوز، با وجود این، به تدریج، تقاضای متقاضیان سفر در آستانه تعطیلات سه روزه پایان هفته و نیز خاتمه آخرین هفته تابستان ۱۴۰۲، موجب افزایش مجدد قیمت دلار شد. نهایتاً، در آخرین مبادله نقدی هفته، قیمت دلار به ۵۰ هزار تومان رسید.
اما این سوال مطرح است که واکنش بازارساز به افزایش قیمت دلار چه خواهد بود؟ در چند ماه گذشته، بانک مرکزی با استفاده از اخبار و مدیریت تعادل میان عرضه و تقاضا، قادر به کنترل قیمت دلار بوده و از افزایش آن جلوگیری کرده است. همچنین در مواردی که قیمت دلار روند صعودی یافته، به سرعت اوضاع تحت کنترل درآمده است.
بر این اساس، پیش‌بینی می‌شود که بازارساز به تدابیر جدیدی برای کنترل قیمت دلار دست بزند. به ویژه اینکه به نظر می‌رسد خبر آزادسازی دلارهای بلوکه‌شده ایران در خارج از کشور به واقعیت نزدیک شده و اگرچه این دلارها به صورت نقدی به بانک مرکزی ایران منتقل نخواهد شد، اما می‌تواند بخشی از هزینه‌های ارزی را کاهش دهد. با این حال، کارشناسان باور دارند که این مبلغ ناچیز، پاسخگوی نیاز ارزی دولت نخواهد بود و در نیمه دوم سال، چالش‌های متعددی برای بازارساز خواهد بود.
صعود دلار در نیمه دوم سال؟
برزو حق‌شناس، کارشناس اقتصادی، تأکید کرد که با نزدیک شدن به پایان تابستان، نوسان قیمت دلار شدت می‌گیرد و به تجارت‌نیوز گفت: «سیاست‌های کنونی سیاست‌گذاران نشان می‌دهد که در عمل شاهد محدودیت‌هایی هستیم.» وی افزود: «در حال حاضر سیاست‌گذار قدم به عقب از قیمت ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی دلار می‌گذارد؛ هرچند این رویکرد را با توجه به سیاست‌های حمایت از دهک‌های آسیب‌پذیر، صحیح می‌دانم، اما شاهد عقب‌نشینی سیاست‌گذار در این برهه، نشان‌دهنده ضعف نهاد تصمیم‌گیری است.»
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: «اگر قیمت دلار در سطوح بالاتر تثبیت شود، آغاز یک روند صعودی جدید خواهد بود.» وی با اشاره به اینکه ارزش واقعی دلار تقریباً بین ۵۶ تا ۵۷ هزار تومان برآورد می‌شود، خاطرنشان کرد: «امیدوارم سیاست‌های موجود در راستای حذف قیمت ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی به کاهش قیمت دلار منجر نشود؛ سیاست‌گذار باید اجازه دهد که دلار به آرامی به سمت ارزش واقعی خود حرکت کند تا از فشار بر این ارز کاسته شود و در نیمه دوم سال با قیمت‌های بالاتر مواجه نشویم. اگر سیاست‌گذار اصرار به سرکوب قیمت دلار داشته باشد، متأسفانه در نیمه دوم سال با قیمت‌های جدیدی روبرو خواهیم شد.» این کارشناس بازارهای مالی در ابتدا پیش‌بینی کرده بود که قیمت دلار در پایان هفته سوم شهریور به سطح ۵۰ هزار تومان خواهد رسید.
آیا توافق برجام قیمت دلار را به ۳۰ هزار تومان می‌رساند؟
علی طباطبایی، دیگر کارشناس اقتصادی، با اشاره به اینکه قیمت دلار به سوی مسیر طبیعی خود در حال حرکت است، بیان کرد: «موضوع خبر درمانی و شوک‌های بازدارنده قیمتی به طور موقتی بر بازار ارز تأثیرگذار خواهد بود. در عین حال، کف قیمت دلار در محدوده ۴۹ هزار تومان قرار دارد و در میان‌مدت، این ارز به سطوح بالاتری خواهد رسید.»
طباطبایی به تلاش‌ها و سیگنال‌های سیاست‌گذاران برای کاهش قیمت دلار اشاره کرد و گفت: «با وجود تمام کوشش‌های بازارساز، قیمت دلار همچنان در مسیر صعودی خود ادامه خواهد داد. یکی از علل این امر، انطباق صنایع بالادستی کشور با قیمت‌های بالاتر دلار است. بنابراین، تصور می‌کنم که کاهش دستوری قیمت دلار مؤثر نخواهد بود. شرط کاهش قابل‌توجه قیمت دلار، توافق برجام است و در صورت تحقق این توافق، می‌توان امیدوار بود که در طول یک سال آینده، قیمت اسکناس آمریکایی به نیمه کانال ۳۰ هزار تومانی بازگردد.»
این کارشناس اقتصادی به تلاش‌های بازارساز برای حفظ قیمت دلار در یک محدوده خاص اشاره کرد و افزود: «حواشی مرتبط با بازار ارز که توسط بازارساز به وجود آمده، باعث نوسانات قیمت دلار در هفته‌ها و ماه‌های اخیر شده است. به نظر من، تا زمانی که موضوع توافقات و مسائل کلان کشور روشن شود، قیمت دلار در نوسانات فعلی باقی خواهد ماند.»
او پیشتر در زمانی که دلار در سطح ۵۰ هزار تومان قرار داشت و مبادله با قیمت ۵۴ هزار تومان صورت می‌گرفت، احتمال تاثیر شوک قیمتی بازدارنده بر بازار ارز توسط بانک مرکزی را مطرح کرده بود.
بلاتکلیفی بازار ارز در دالان اخبار
علی صادقین، دیگر کارشناس اقتصادی، با بیان روند قیمت دلار در هفته‌های اخیر گفت: «در حال حاضر، بازار ارز به نوعی سردرگم به نظر می‌رسد. عدم شفافیت در وضعیت توافق هسته‌ای، بلاتکلیفی رفتارهای بازارهای رقیب نظیر خودرو و بورس، و قیمت‌گذاری دستوری سیاست‌گذاران اقتصادی در شکل‌دهی به وضعیت کنونی مؤثر بوده است.»
او با اشاره به بازار کم‌تحرک دلار در روزهای اخیر، بیان نمود: «در حال حاضر، با توجه به شرایط سیاسی و تردید معامله‌گران نسبت به مبادله، قیمت دلار می‌تواند در محدوده ۴۸ تا ۵۲ هزار تومان نوسان داشته باشد. روند قیمت این ارز در میان و بلندمدت به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در خصوص فعالیت‌های هسته‌ای ایران ارتباط دارد و تا زمانی که گزارش آژانس انرژی اتمی و پایان نشست اخیر شورای حکام در وین منتشر نشود، اخبار سیاسی تأثیرگذار به شمار نمی‌رود و نوسانات قیمت دلار می‌تواند به شکل محدود و ناچیزی ادامه یابد.
وی همچنین روند بلندمدت قیمت دلار تا پایان سال را بستگی به جلسه شورای حکام و نتایج آن توصیف کرد. پیشتر، صادقین به رشد نقدینگی، نرخ تورم، فروش نفت، تراز تجاری و رشد اقتصادی به عنوان متغیرهای اصلی برای افزایش قیمت دلار اشاره کرده بود.