نرخ چاقی در ایران به طور مداوم در حال افزایش است و وزارت بهداشت اعلام میکند که این مشکل، باعث حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد از مرگومیرهای سالانه در کشور میگردد. براساس این دادهها، حدود ۴۱۰ تا ۴۲۰ هزار ایرانی هر ساله جان خود را از دست میدهند که شمار مرگهای مرتبط با چاقی به حدود ۶۵ هزار نفر میرسد و این رقم چندان ناچیز نیست.
مطابق با اطلاعات منتشر شده توسط مرکز مدیریت بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت، نرخ چاقی در طی ۴۰ سال اخیر از ۲۰ درصد جمعیت کشور به ۷۰ درصد کنونی افزایش یافته است؛ این به معنای افزایشی در حدود شش برابر است. براساس آمار رسمی، تقریباً ۶۵ درصد از بزرگسالان ایرانی از چاقی یا اضافه وزن رنج میبرند.
میزان چاقی در میان کودکان نیز به شدت رو به افزایش است. به گونهای که از ۱۶ میلیون دانشآموز ایرانی، نزدیک به یکسوم آنها با مشکلات اضافه وزن یا چاقی مواجهاند. این وضعیت میتواند منجر به بروز مشکلاتی مانند بلوغ زودرس و بیماریهای مختلف از جمله دیابت، بیماریهای قلبی و عروقی، نظیر فشار خون بالا و سکته در بزرگسالی گردد.
چاقی در کودکان به حدی افزایش یافته که برخی از بیماریهایی که مخصوص بزرگسالان است، به سنین کودکی و نوجوانی انتقال یافتهاند. دکتر مریم مظاهریون، متخصص تغذیه، در این خصوص به همشهریآنلاین اشاره میکند که چاقی در میان کودکان به قدری شایع شده که بیماریهایی مانند کبد چرب، چربی خون بالا، افزایش مقاومت به انسولین و ابتلا به دیابت به سنین کودکی رسیدهاند.
علاوه بر افزایش خطر ابتلا به دیابت و بیماریهای قلبی و عروقی و بیماریهای کبدی، چاقی به عنوان عاملی برای ایجاد ۴۰ درصد از سرطانها شناخته میشود. تحقیقات موجود نشان میدهد که ۱۳ نوع سرطان به طور مستقیم با چاقی مرتبطاند و به واقع، چاقی یکی از عوامل خطر مهم برای ابتلا به این سرطانها به شمار میآید. از جمله این سرطانها میتوان به سرطان پستان خصوصاً پس از یائسگی، سرطانهای دستگاه گوارش مانند سرطان کولون و معده، سرطان رحم، سرطان کبد، سرطان تیروئید، سرطان لوزالمعده، سرطان کلیه و سرطان تخمدان اشاره کرد. همچنین چاقی میتواند باعث تسریع روند پیری مغز و زوال شناختی گردد.
متخصصان بر این باورند که به جز ژنتیک، عوامل محیطی نظیر سبک زندگی غلط، تغذیه نامناسب، کمتحرکی و استرس از مهمترین دلایل افزایش آمار چاقی در کشور به شمار میروند. دکتر منوچهر قارونی، متخصص قلب و عروق در گفتگو با همشهریآنلاین تأکید میکند که زمینه ارثی، رژیم غذایی نامناسب، عدم فعالیت بدنی و استرس میتوانند تمامی روندها را تشدید کرده و منجر به سکته قلبی یا مرگ زودرس در جوانان شوند. او تأکید میکند که کودکان کنونی نسبت به نسل ۵۰ سال پیش به طور متوسط ۱۰ کیلو وزن بیشتری دارند که میتواند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش دهد.
پزشکان بر این نکته تأکید دارند که برای دستیابی به سلامت و جلوگیری از بیماریهای مختلف که ممکن است کیفیت زندگی فرد را به خطر اندازد و او را وابسته به دارو کند، ضروری است تا سبک زندگی تغییر یابد. رعایت یک رژیم غذایی سالم، شامل پروتئینها، چربیهای مفید، پرهیز از افراط در مصرف فست فود و شیرینیها، انجام فعالیت بدنی منظم به ویژه حداقل ۳۰ دقیقه پیادهروی روزانه، کنترل وزن، نوشیدن آب به میزان کافی در طول روز، انجام معاینههای دورهای ضروری، خواب کافی و با کیفیت و مدیریت استرس روزمره از جمله مواردی هستند که ما را به سوی یک زندگی سالم هدایت کرده و از خطر ابتلا به بیماریهای غیرواگیر و مرگهای ناگهانی یا زودرس دور نگه میدارد.