در طب سنتی، قوانین و آدابی ویژه برای نوشیدن آب وجود دارد که از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اهمیت این آداب به حدی است که دومین اصل از شش اصل بنیادی این نوع طب، “آب و هوا” نامیده می‌شود و از زمان‌های قدیم کتاب‌ها و مقالات متعددی در این حوزه به نگارش درآمده است. همچنین، طب اسلامی نیز به ارزش این آداب توجه خاصی دارد و احادیثی در این باره وجود دارند.
چگونگی نوشیدن آب، زمان‌های مجاز و ممنوع برای نوشیدن، میزان آب مورد نیاز بدن و سایر نکات احتیاطی در خصوص آب در طب سنتی به تفصیل مورد مطالعه قرار گرفته است و قواعد مشخصی برای آن تعریف گردیده است.
شاید بدانید که آب حدود ۷۰ درصد از وزن بدن انسان را تشکیل می‌دهد. این مایع حیاتی علاوه بر کمک به هضم غذا، در رقیق‌سازی مواد درون بدن، انتقال عناصر ضروری به اعضای مختلف و دفع زایدات هم نقش به‌سزایی دارد؛ بنابراین در طول روز ممکن است بارها به نوشیدن آب نیاز پیدا کنیم. در این زمینه، طب سنتی بر این نکته تأکید می‌کند که نباید در حال ایستاده آب نوشید، به‌ویژه در صبح ناشتا و ساعات شب.
در ادامه به بررسی مضرات نوشیدن آب در حالت ایستاده خواهیم پرداخت. دانستن این نکات بسیار حیاتی است و نادیده گرفتن آن‌ها می‌تواند به سلامت شما آسیب برساند.
ضعف عملکرد دستگاه گوارش: زمانی که ایستاده آب می‌نوشید، عضلات و اندام‌های داخلی تحت فشار بیشتری قرار می‌گیرند و این مسأله می‌تواند به سردی معده و اختلال در فرآیند هضم منجر شود. معده برای داشتن عملکرد بهینه به آرامش نیاز دارد و این آرامش تنها در حالت نشسته تأمین می‌شود.
اختلال در تعادل بدن: نوشیدن آب در حالت ایستاده موجب می‌شود که آب به‌سرعت وارد معده و سپس روده‌ها شود. این تسریع می‌تواند موجب برهم‌خوردن تعادل رطوبت و حرارت در بدن گردد و به ضعف در عملکرد اعضای داخلی منجر شود.
مشکلات کبدی و کلیوی: طب سنتی اعتقاد دارد که نوشیدن آب در حالت ایستاده فشار غیرمطلوبی به کبد و کلیه‌ها وارد می‌کند. این اندام‌ها برای تنظیم مایعات بدن به دقت و آرامش نیاز دارند. لیکن در حالت ایستاده، آب به‌یک‌باره به معده می‌رسد که این وضعیت برای آن‌ها مضر است.
سردی بدن و اختلال در عملکرد ارگان‌ها: طبق اصول طب سنتی، آب ماهیتی سرد و تر دارد و نوشیدن آن در حالت ایستاده ممکن است به‌طور ناگهانی بدن را سرد کند، که این وضعیت برای سلامت مطلوب نیست، به‌خصوص برای معده و کبد.
خطر نفخ و سوءهاضمه: وقتی آب در حالت ایستاده نوشیده می‌شود، به‌سرعت و بدون جذب مناسب به معده می‌رسد و این می‌تواند باعث ایجاد گاز و نفخ گردد که در نهایت باعث اختلال در هضم غذا خواهد شد.
در طب سنتی ایرانی، تأکید خاصی بر “منع نوشیدن آب در حالت ایستاده” در زمان‌های خاصی مانند صبح ناشتا و شب قبل از خواب وجود دارد. در هر مورد، دلایل خاصی برای این توصیه‌ها مطرح می‌شود؛ به عنوان مثال، نوشیدن آب در صبح ناشتا می‌تواند باعث تضعیف عملکرد معده شود. ممکن است تجربه کرده باشید که در اوایل صبح، با شتاب یک لیوان آب را نوشیده‌اید و ناگهان در معده‌تان احساسی از درد احساس کرده‌اید. همچنین، زمانی که در حالت ایستاده آب می‌نوشید، به‌وضوح می‌توانید احساس کنید که آب به‌یک‌باره به معده‌تان وارد می‌شود و به سرعت احساس سنگینی و درد می‌کنید. این حالت به آن خاطر رخ می‌دهد که معده در اوایل صبح در حال آماده‌سازی برای دریافت غذا است و نوشیدن آب به این شیوه می‌تواند سبب سردی و ضعف هضم شود.
اختلال در تعادل حرارت بدن نیز یکی از دلایل دیگر طب سنتی برای منع نوشیدن آب در حالت ایستاده در صبح ناشتا به شمار می‌رود. در واقع، حرارت بدن در این زمان در حال افزایش است و نوشیدن آب در حالت ایستاده می‌تواند این تعادل را تحت‌الشعاع قرار داده و آسیب‌هایی به دستگاه گوارش وارد کند.
نوشیدن آب در حال ایستاده شب قبل از خواب نیز می‌تواند به تجمع رطوبت در بدن منجر شود. در شب، بدن در حال استراحت و ترمیم است و صرف آب در حالت ایستاده موجب این می‌شود که آب به‌سرعت به معده و روده رفته و به تجمع رطوبت اضافی و اختلال در فرایند کارکرد اندام‌هایی مانند کلیه‌ها و کبد شود. همچنین در طب سنتی، به این نکته اشاره شده که نوشیدن آب در حالت ایستاده شب قبل از خواب می‌تواند منجر به نفخ، سوءهاضمه و حتی بی‌خوابی گردد. بنابراین بهتر است صبح ناشتا و شب قبل از خواب، آب را در حالت نشسته و با آرامش بنوشید تا از بروز مشکلات گوارشی و ایجاد عدم تعادل رطوبت بدن در امان باشید.
برخی افراد بر این باورند که این توصیه‌ها تنها به آب سرد مربوط می‌شود، اما حتی اگر آب تازه باشد، طب سنتی همچنان توصیه می‌کند که از نوشیدن آب در حالت ایستاده پرهیز کنید. علت این موضوع این است که در حالت ایستاده، آب به‌سرعت به معده وارد شده و فرآیند گوارش را مختل می‌کند. بهترین روش این است که آب را در حالت نشسته و به آرامی بنوشید تا بدن بتواند آن را بهتر جذب کند و از ایجاد سردی یا ضعف معده جلوگیری شود.