همهی ما در روز با حس خستگی موجه هستیم، اما وقتی این خستگی طولانی و شدید شود، میتواند نشاندهندهی دلایل جدیتری باشد.
خستگی یک نشانهی متداول است که میتواند ناشی از عوامل مختلفی مانند مشکلات پزشکی، استرس و یا خواب ناکافی باشد. هرچند در بسیاری از مواقع تغییرات سادهای میتواند به بهبود انرژی شما کمک کند، اما برای درمان واقعی، شناسایی ریشه مشکل ضروری است.
بهگفتهی دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، چندین عامل اصلی وجود دارد که معمولاً منجر به خستگی میشوند، از جمله:
۱- استرس: بسیاری از افراد از افزایش احساس خستگی خود شکایت کردهاند. این وضع ممکن است به آثار ماندگار پاندمی کووید-۱۹ مربوط باشد یا بهطور خاص ناشی از استرس ناشی از آن. تغییر در مسئولیتها، اضافهکاری، مراقبت از فرزندان، فشار مالی و کاهش تعاملات اجتماعی تنها بخشی از تنشهایی هستند که امروزه با آن مواجهاند و استرس مزمن میتواند به خستگی منتهی شود. در زمان استرس، هورمونی به نام کورتیزول در بدن افزایش مییابد که این امر میتواند به مشکلات خواب و همچنین احساس اضطراب و سایر علائم منجر شود.
۲- تغییرات هورمونی در زنان: نوسانات هورمونی میتواند بر متابولیسم و الگوهای خواب تأثیر گذارده و خستگی را بهدنبال داشته باشد. کاهش هورمونهای زنانه نظیر استروژن در دوران یائسگی ممکن است موجب گرگرفتگی شود که این عارضه میتواند خواب را مختل کند. گرگرفتگی به دورههای کوتاهمدتی اشاره دارد که در آن بدن به طور ناگهانی داغ میشود و پوست ممکن است برافروخته گردد؛ این حالت ممکن است برای چند ثانیه یا چند دقیقه ادامه یابد. در صورتی که این علائم در شب به وقوع بپیوندند، میتوانند خواب راحت را دشوار کرده و خستگی فرد را در روز بعد افزایش دهند.
۳- مشکلات مربوط به غده تیروئید: تیروئید، که بهصورت پروانهای در جلوی گردن قرار دارد، نقش کلیدی در تنظیم متابولیسم ایفا میکند. زمانی که عملکرد این غده کاهش یابد و هورمونهای تیروئید به اندازه کافی تولید نشود (وضعیتی که به عنوان کمکاری تیروئید شناخته میشود)، میتواند علاوه بر سایر عوارض، احساس خستگی را نیز به دنبال داشته باشد. زنان به مراتب بیشتر از مردان به بیماریهای تیروئید مبتلا میشوند و با افزایش سن، احتمال بروز این بیماری بالاتر میرود.
۴- تغذیه نامناسب: عدم رعایت یک رژیم غذایی متعادل ممکن است منجر به کمبود ویتامینهایی شود که باعث کاهش انرژی فرد میگردند. دو مورد از شایعترین کمبودها، ویتامین D و ویتامین B۱۲ هستند. علاوه بر این، در برخی موارد، خستگی میتواند به دلیل کمآبی بدن نیز بروز کند.
۵- عادات خواب نامناسب یا اختلالات خواب: یکی از واضحترین علل خستگی، نداشتن خواب کافی است که غالباً به خاطر عادات نادرست خواب به وجود میآید. بیداری دیرهنگام در شب و استفاده بیش از حد از صفحه نمایش از عادات مضر است که بهطور حتم میتواند بر سطح انرژی افراد تأثیر منفی بگذارد. افرادی که مجبورند تمام شب بیدار بمانند، ممکن است در دستیابی به خواب عمیق و آرام با مشکلاتی مواجه شوند. اما ناکافی بودن خواب همچنین ممکن است ناشی از بیخوابی یا کیفیت پایین خواب ناشی از استرس یا اختلالاتی مانند آپنه انسدادی خواب باشد. در حالتی که آپنه انسدادی خواب رخ میدهد، بافتهای گلو به هنگام خواب شل شده و بهطور مکرر مسیر تنفسی را مسدود میکنند که منجر به وقفههای تنفسی و اختلال در خواب میگردد.
