خواب بیش از حد می‌تواند نشانه‌ای از برخی بیماری‌ها یا شرایط مختلف باشد. این مشکلات ممکن است شامل خستگی مزمن، اختلالات تیروئیدی، بیماری‌های قلبی، آپنه خواب، افسردگی، نارکولپسی (حمله خواب) و مصرف برخی داروها باشد. بر هیچ کسی پوشیده نیست که خواب به عنوان یکی از ارکان سلامتی بشمار می‌رود. خواب کافی و سالم به شما یاری می‌رساند که در طول روز هوشیار و متمرکز باقی بمانید و در ساعت‌های شب، بدنتان را برای بازسازی و شارژ مجدد آماده کند تا بتوانید با انرژی بیشتری روز را آغاز کنید.
علاوه بر این، خواب کافی با مشکلاتی نظیر چاقی، دیابت، بیماری‌های قلبی و افزایش خطر مرگ زودرس مقابله می‌کند. اما این بدان معنا نیست که شما باید ساعت‌های طولانی در خواب به سر ببرید. خواب با کیفیت برای سلامتی‌تان حیاتی است اما خوابیدن بیش از حد می‌تواند به ضررتان تمام شود.
مؤسسه ملی خواب، نکات زیر را در خصوص میزان خواب مورد نیاز هر فرد بر اساس سنشان ارائه می‌دهد. اما قبل از اینکه بخواهید مقدار خواب نیازتان را محاسبه کنید، باید بدانید چرا خواب بیش از حد می‌تواند مضر باشد. خواب بیشتر از حد می‌تواند نشانی از بیماری‌ها و اختلالات مختلفی باشد که به خستگی مزمن، مشکلات تیروئیدی، بیماری‌های قلبی، آپنه خواب، افسردگی، نارکولپسی و اثرات جانبی برخی داروها مرتبط است. اهمیت خواب عمیق و باکیفیت غیرقابل انکار است، اما خوابیدن بیش از حد نیز به خطرات متعددی منجر می‌شود.
۱. ممکن است خطر ابتلا به بیماری قلبی را افزایش دهد
اگر شما به طور مداوم زیاد بخوابید، ممکن است قلبتان تحت فشار قرار بگیرد. در واقع، در معرض ابتلا به بیماری‌های قلبی قرار می‌گیرید که یکی از عوامل اصلی مرگ و میر در ایالات متحده محسوب می‌شود. مطالعه‌ای که در سال ۲۰۰۳ در نشریه Internal Medicine منتشر شد، نشان داد که هم خواب ناکافی و هم خواب بیش از حد می‌تواند با افزایش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی مرتبط باشد.
تحقیقی که در سال ۲۰۱۳ در American Journal of Cardiology منتشر شده است، نشان می‌دهد خوابیدن به مدت طولانی، با افزایش مقدار توده بطن چپ قلب در ارتباط است. افزایش ضخامت بطن چپ می‌تواند منجر به افزایش خطر نارسایی قلبی گردد. بررسی‌ای در سال ۲۰۱۵ نشان داد که کمبود خواب می‌تواند احتمال سکته مغزی را ۱۸ درصد افزایش دهد و خواب بیش از حد هم این خطر را ۴۶ درصد افزایش می‌دهد، با در نظر گرفتن عوامل خطر معمول در بیماری‌های قلبی و عروقی.
۲. به اضافه وزن دچار خواهید شد
بین خواب زیاد و چاقی ارتباط نزدیکی وجود دارد.سپری کردن ساعت‌های طولانی در خواب به معنای عدم تحرک فیزیکی در این زمان‌هاست. فعالیت بدنی پایین به این معناست که بدنتان کالری کمتری می‌سوزاند و در نتیجه ممکن است با مشکل اضافه وزن مواجه شوید.
نکته‌ای که در مطالعه‌ای در سال ۲۰۰۸ به آن اشاره شد این است که هم خواب ناکافی و هم خواب بیش از حد ریسک افزایش وزن را در آینده بالا می‌برد و به تجمع چربی در بزرگسالان منجر می‌شود. همچنین، تحقیقی که در سال ۲۰۱۰ در نشریه Social Science & Medicine منتشر شد، نشان داد خوابیدن بیشتر از ۸ ساعت در روز ممکن است خطر چاقی، دیابت، فشارخون بالا و بیماری‌های قلبی و عروقی را افزایش دهد. پژوهشگران همچنین به ارتباط بین خواب زیاد و بیماری‌های روانی و افزایش شاخص توده بدنی اشاره کرده‌اند.
۳. ممکن است در معرض دیابت قرار بگیرید
خواب بیش از حد می‌تواند بر توانایی بدن شما در پردازش قند تأثیر گذارد و تحمل گلوکز شما را مختل کند، که به معنای مقاومت انسولینی است که یکی از ریسک فاکتورهای شناخته شده برای دیابت نوع دوم است. علاوه بر این، خواب کردن بیشتر به معنای فعالیت کمتر است که برای کاهش خطر دیابت اهمیت دارد.
اینجا هم کم‌تحرکی و چاقی دو ریسک فاکتور متداول برای دیابت به شمار می‌روند. مطالعه‌ای که در نشریه Sleep Medicine منتشر شد، نشان داد افرادی که بیش از حد می‌خوابیدند یا خواب نداشتند، بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع دوم یا اختلال در تحمل گلوکز قرار داشتند. احتمال این خطر برای افراد با خواب کمتر از ۷ یا بیشتر از ۸ ساعت بسیار بیشتر است. تحقیقی که در سال ۲۰۱۳ در Diabetes Care انجام شد، نشان داد آن‌هایی که خواب بیشتری نسبت به بازه ۶.۵ تا ۷.۵ ساعت در شب دارند، در خطر افزایش گلوکز خون قرار می‌گیرند.
۴. ممکن است افسرده شوید
اختلالات خواب یکی از نشانه‌های شایع افسردگی محسوب می‌شود، اما خواب بیش از حد نیز می‌تواند بر خلق و خوی شما تأثیر منفی بگذارد و حتی موجب افسردگی گردد. خواب بر عملکرد ناقل‌های عصبی در مغز اثرگذار است. در نتیجه‌ی خواب طولانی و کاهش فعالیت بدنی، سطح این ناقل‌ها مانند دوپامین و سروتونین کاهش می‌یابد و این امر می‌تواند خطر ابتلا به افسردگی را افزایش دهد.
انجام فعالیت بدنی همچنین به شما کمک خواهد کرد تا از عوامل استرس‌زا دور بمانید و اعتماد به‌نفس‌تان را بالا ببرید. تحقیقی که در سال ۲۰۱۴ در نشریه Clinical Psychiatry منتشر شد، نشان داد که کمبود خواب و خواب زیادی از نشانه‌های مهم افسردگی مزمن و اضطراب محسوب می‌شوند.
۵. ممکن است آسیب به مغز وارد شود
خواب بیش از حد می‌تواند نیروی مغز شما را تحت تأثیر قرار دهد و سبب پیری زودتر آن گردد. همچنین خوابیدن بیش از حد ممکن است علامت مشکلاتی مانند اختلال در ساعت بیولوژیکی یا مسائل دیگر در سلامتی باشد که می‌تواند منجر به تغییرات ساختاری مغز و ضعف در عملکرد شناختی و ادراکی گردد. پژوهشی که در سال ۲۰۱۱ در نشریه Sleep منتشر شد به این نتیجه رسید که هم کم‌خوابی و هم خواب بیش از حد، دو عامل مرتبط با اختلال حافظه هستند و می‌توانند نشانگری برای افزایش ریسک اختلالات شناختی در افراد مسن باشند. همچنین تحقیقی در سال ۲۰۱۶ در نشریه انجمن آلزایمر نشان داد در میان زنان مسن، الگوهای خواب دراز مدت می‌تواند ریسک اختلال شناختی آینده را پیش‌بینی کند، از جمله زوال عقل.
۶. ممکن است به مرگ زودرس منجر شود
خواب بیش از حد می‌تواند حتی خطر مرگ زودرس را به دنبال داشته باشد. اگرچه این موضوع ممکن است هولناک به نظر برسد، تحقیقات زیادی این مسئله را تأیید کرده‌اند. در سال ۲۰۱۰، مروری بر ۱۶ مطالعه مختلف انجام شد که نشان داد افرادی که خواب کافی ندارند یا زیاد می‌خوابند، بیشتر در معرض مرگ زودرس هستند. خواب بیشتر از ۸ ساعت در شب، ریسک مرگ زودرس را تا ۱.۳ برابر افزایش می‌دهد. احتمال بیشتر مرگ زودرس ناشی از خواب زیادی می‌تواند به دلیل افزایش ریسک دیابت، بیماری‌های قلبی، افسردگی و چاقی باشد.
۷. می‌تواند منجر به سردرد گردد
خوابیدن زیاد ممکن است علت سردرد شما نیز باشد. این رخداد به خاطر نوسانات در سطح ناقل‌های عصبی مغز، به‌ویژه سروتونین، بروز می‌کند که می‌تواند عاملی برای سردرد محسوب شود. همچنین اگر صبح‌ها دیر از خواب بیدار شوید، احتمال دارد ساعت مناسب صبحانه را از دست بدهید و این می‌تواند موجب افت قند خون، کم‌آبی یا تأخیر در نوشیدن قهوه‌تان شود و سبب سر درد شود.
علاوه بر این، افرادی که در طول روز به شدت می‌خوابند، به خاطر اختلال خواب شبانه ممکن است صبح روز بعد دچار سردرد شوند.
۸. ممکن است به کمر درد دچار شوید
اگر ساعت‌های زیادی پشت میز کار نشسته‌اید و سپس به رختخواب می‌روید و صبح روز بعد تا دیروقت می‌خوابید، احتمال بروز کمر درد وجود دارد. نشستن و خوابیدن برای مدت طولانی، فعالیت بدنی شما را کاهش می‌دهد و به عضلات و استخوان‌های شما آسیب می‌رساند؛ بنابراین کمر درد می‌تواند به عنوان عارضه‌ای ناشی از خواب بیش از حد باشد، به ویژه اگر مشکلاتی در ناحیه کمر داشته باشید.
دراز کشیدن برای مدت طولانی به معنی قرار گرفتن بدن در یک وضعیت ثابت است که می‌تواند منجر به افزایش علائم التهاب و در نتیجه کمر درد گردد.
نکاتی برای داشتن خواب با کیفیت: هر روز در ساعات مشخص به رختخواب رفته و بیدار شوید، حتی در روزهای تعطیل. محیط خواب را مناسب نگه‌دارید تا خوابی راحت داشته باشید. به عنوان مثال، دمای اتاق خواب را پایین، تاریک و ساکت نگه دارید. برای جلوگیری از سروصداها از گوشبند استفاده کنید. تلویزیون، کامپیوتر و تلفن را در اتاق خواب قرار ندهید. از نوشیدن چای و قهوه پیش از خواب اجتناب کنید. قبل از خواب می‌توانید مدیتیشن کنید یا راه‌های آرامش‌بخش را امتحان کنید. پس از شام، کمی پیاده‌روی کنید و سپس بخوابید. قرار گرفتن در معرض نور صبحگاهی به شما کمک می‌کند تا از خواب بیدار شوید و تحرک پیدا کنید. از آلارم‌های سر و صدا استفاده نکنید و برنامه‌های صبحگاهی‌تان را همواره منظم و تحریک‌کننده نگه دارید.