مسائل و مشکلات پیش روی «هفته دیزاین تهران» کدامند؟

در ادامه، متن کامل گفت‌وگو با مرجان احرابی‌فرد – مدیر اجرایی “هفته دیزین (طراحی) تهران” – را مطالعه می‌کنید. برنامه این رویداد که مقرر بود روز یکشنبه، ۲۵ آبان در دانشگاه تهران برگزار شود، لغو شد، اما سایر فعالیت‌ها در نقاط مختلف شهر تهران ادامه دارد.

_تاریخچه و روند شکل‌گیری این رویداد چگونه بود؟

داستان این رویداد به سال ۱۳۹۸ برمی‌گردد. آن سال، رویدادی تحت عنوان “طراحی مبلمان تهران” برگزار شد که من کیوریتور آن بودم. ما این رویداد را به مدت سه دوره با هدف ایجاد گفت‌وگو میان طراحان و صنعتگران برگزار کردیم، چون در حوزه مبلمان همواره با مسأله کپی‌کاری روبرو بودیم و نمایشگاه‌ها به جای نمایش آثار طراحان، به ویترین‌های فروش مبلمان تبدیل می‌شدند. به عنوان داور، مکرراً این انتقاد به گوش می‌رسید که چرا چنین مسائلی پیش می‌آید.

به همین دلیل، کارگروهی در اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان مبلمان ایران شکل گرفت که من ریاست آن را بر عهده داشتم. در همین کارگروه، این رویداد را سازماندهی کردیم. در پایان سال سوم، به دلیل موفقیت و استقبال مثبت، پیشنهاد شد که سالن ویژه‌ای برای کارگروه در نظر گرفته شود. در مدت سه سال، طراحی مبلمان تهران تنها یک غرفه در کنار نمایشگاه بین‌المللی مبلمان داشت که هر سال بزرگ‌تر می‌شد.

_ ایده گسترش رویداد و تبدیل آن به “هفته دیزین (طراحی) تهران” از چه زمانی شکل گرفت؟

در همان دوران، من پیشنهاد “هفته دیزین تهران” را مطرح کردم. برای توضیحات دقیق‌تر، یک فرصت مطالعاتی گرفتم، نمونه‌های مشابه را بررسی کردم و پروپوزالی تهیه کردم. این پروپوزال در اتحادیه بررسی و در کارگروه مورد تأیید قرار گرفت. سپس گروهی از دوستان و متخصصان با تجربه در حوزه دیزاین، از جمله اساتید دانشگاه و صنعتگران معتبر را دعوت کردیم و سال “صفر” رویداد را با هدف برقراری ارتباط میان ایران و جهان آغاز کردیم.

_ هدف اولیه شما از برگزاری “هفته دیزین (طراحی) تهران” چه بود؟

هدف ما این بود که به‌جای “مهاجرت دیزاین”، “صادرات دیزاین” را محقق کنیم و بتوانیم گفت‌وگوی غیرسیاسی با سایر کشورها برقرار سازیم.

_ سال صفر با چه بازخوردی مواجه شد؟

سال صفر به طرز شگفت‌انگیزی مورد استقبال قرار گرفت؛ حتی خودمان نیز انتظار نداشتیم. واقعاً یک جشن دیزاین به مدت یک هفته در شهر صورت گرفت. بازدیدکنندگانی از شهرهای مختلف برای شرکت در این رویداد آمده بودند و حتی هتل رزرو کرده بودند و سطح تخصصی مخاطبان بسیار بالا بود. ما به شدت غافلگیر شدیم و نمی‌خواستیم که این رویداد به این اندازه جلب توجه کند.

ـ پس از این استقبال، چه تغییراتی در ساختار و روند رویداد ایجاد شد؟

بعد از سال صفر، تصمیم گرفتیم رویداد را گسترش دهیم و هم از نظر وسعت و هم کیفیت آن را ارتقا دهیم. در کارگروه نیز تغییراتی ایجاد شد؛ ساختارهای سازمانی، شورای سیاست‌گذاری و سلسله‌مراتب اجرایی شکل گرفت، موضوعاتی که سال قبل وجود نداشت و همه‌چیز بیشتر بر پایه علاقه پیش می‌رفت. ما تصمیم گرفتیم رشته‌های بیشتری را به رویداد وارد کنیم؛ بنابراین امسال بخش فشن (مد) و سینما نیز اضافه شد. همچنین از همه نهادها، اتحادیه‌ها و سازمان‌هایی که در حوزه دیزاین فعال بودند، از جمله دانشگاه‌ها دعوت کردیم تا در کنار ما باشند.

_ با وجود این گسترش، امسال با چه مشکلاتی مواجه شدید؟

متأسفانه دانشگاه تهران در دو روز پایانی از ما جدا شد و برخی از بخش‌های رویداد در این دو روز به دلیل استقبال غیرمنتظره لغو گردید؛ اما سایر بخش‌ها همچنان ادامه دارد و امروز هم فعال است.

_ امسال چه تغییری در جغرافیای برگزاری ایجاد شد؟

سال گذشته، تمرکز ما بر روی مرکز شهر بود: نوفل‌لوشاتو و مناطق ۶، ۱۱ و ۱۲. امسال تصمیم گرفتیم که رویداد در منطقه یک برگزار شود؛ زیرا در مرکز شهر تعداد رویدادهای هنری و فرهنگی افزایش یافته بود و ما تمایل داشتیم که فضا را متنوع‌تر کنیم. به این ترتیب، موقعیت اصلی رویداد در سال جاری باغ‌موزه سینما بود. سال پیش در باغ اتحادیه فعالیت داشتیم و امسال نیز محور بر سینما متمرکز بود.

ـ ساختار اصلی “هفته دیزین (طراحی) تهران” شامل چه بخش‌هایی است؟

هفته دیزین تهران شامل دو بخش است: یک بخش نمایشگاهی و یک بخش شهری.

بخش نمایشگاهی در چهار روز اول برگزار می‌شود و به‌طور همزمان از روز اول تا روز هفتم، بخش شهری ادامه دارد. در بخش نمایشگاهی، طراحان و شرکت‌های مستقل کنار هم قرار می‌گیرند و مسابقه “دیزاین برتر” نیز برگزار می‌شود. بخش شهری شامل برنامه‌هایی در دفاتر، شوروم‌ها و خانه‌های قدیمی مرتبط با دیزاین است که آثار طراحان مستقل در این فضاها نمایش داده می‌شود.

ـ از همان ابتدا، هدف شما در “هفته دیزین (طراحی) تهران” چه بوده است؟

هدف ما از ابتدا، صادرات دیزاین بوده و در این هفته دیزین نیز همین هدف را دنبال کردیم. جالب است بدانید امسال در هفته دیزین میلان، تعدادی از افرادی که سال گذشته در اینجا حضور داشتند، آثارشان به سالن ستلایت رفت و در “میلان دیزاین ویک” به نمایش درآمد. این روند نشان می‌دهد که رویداد ما به کم‌کم در حال حرکت به سمت صادراتی شدن است و مسیر خود را به وضوح می‌بیند.

_ مهم‌ترین چالش‌های اجرایی شما در این دوره چه بود؟

کمبود زیرساخت‌های شهری برای برگزاری چنین رویدادهایی یکی از چالش‌های اصلی ما بود. نمی‌توانم بگویم تنها چالش، اما مسأله جدی بود. همچنین همراه کردن دولت و نهادهای حاکم نیز چالش بزرگی بود؛ اینکه بتوانیم توضیح دهیم که هیچ رفتار سیاسی در شهر نمی‌خواهیم و تنها می‌خواهیم از ظرفیت‌های موجود بهره‌برداری کنیم تا گفت‌وگوی غیرسیاسی با جهان داشته باشیم. خوشبختانه امسال دولت و حاکمیت همکاری خوبی داشتند، اما زیرساخت‌های شهری آمادگی لازم برای میزبانی این حجم از مخاطب را نداشتند؛ همانطور که در دانشگاه تهران مشاهده کردید.

دانشگاه تهران با آن حجم از درهای ورودی، تنها گالری نگارخانه خیابان قدس را برای ورود به رویداد به ما اختصاص داد، نه در اصلی آن را. تصور کنید که چنین جمعیتی بخواهد از یک مسیر محدود وارد شود! نگرانی وجود داشت که شاید با مقاومت نیروهای بسیج یا سایر نهادها مواجه شویم که متأسفانه در نهایت این موضوع به وقوع پیوست. این دو عامل؛ یعنی کمبود زیرساخت و محدودیت‌های دسترسی، منجر به آن بی‌نظمی شد.

_ اگر اختیارات و امکانات بیشتری داشتید، چه تغییراتی در رویداد ایجاد می‌کردید؟

بدون شک وسعت رویداد را افزایش می‌دادم، تعداد رشته‌های شرکت‌کننده را گسترش می‌دادم و رویداد را به عنوان یک رویداد ملی به ثبت می‌رساندم؛ یعنی آن را در تقویم رسمی کشور وارد می‌کردم. دوست داشتم که این برنامه به یک جشن ملی تبدیل شود؛ هفته‌ای ملی که در تقویم ثبت شود.

_ برنامه شما برای آینده چیست؟

طبیعتاً هر بار که رویداد را برگزار می‌کنیم با چالش‌های جدید مواجه می‌شویم و چون دیزاین به‌طور ذاتی به حل مسائل پرداخته می‌شود، از همین حالا برای حل مشکلات سال جاری تا هفته دیزین آینده تلاش خواهیم کرد. هر یک از ما روز به روز که با چالشی مواجه می‌شویم، پیشنهادات عملی برای حل آن ارائه می‌دهیم. این روند بر مبنای تفکر دیزاین‌محور و خلاقیت ادامه خواهد یافت تا هم کیفیت و هم وسعت رویداد ارتقاء یابد. حقیقتاً دشوار است که هم وفور ایجاد کنیم و هم بر اساس آن کیفیت را حفظ نماییم.

_ خروجی و دستاورد این هفته برای شرکت‌کنندگان چیست؟

تصور کنید فردا مرزهای کشور بیشتر باز شود و برندهایی با استاندارد جهانی وارد بازار ایران شوند. طبیعی است که تولیدکنندگانی که سال‌ها به کپی‌کاری پرداخته‌اند، از صحنه صنعت کنار گذاشته خواهند شد. این یک دیدگاه از بالا به پایین است.

اما اولین دستاورد برای شرکت‌ها این است که در حوزه دیزاین اورجینال فعالیت نمایند و دیزاین استودیوهای خود را به وجود آورند.

برای طراحان نیز همکاری با شرکت‌ها و برندها فراهم می‌شود و آنها توانایی صادرات دیزاین را خواهند داشت و به بازار جهانی متصل می‌شوند؛ و این خود یک دستاورد کم‌ارزشی نیست.

_ منابع مالی رویداد چگونه تأمین می‌شود؟

بخش نمایشگاهی توسط اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان مبلمان ایران تأمین مالی می‌شود. بخشی از هزینه‌ها از طریق فروش غرفه‌ها جبران می‌شود و باقی‌مانده از طریق اسپانسرها تأمین می‌گردد. هر مکان نیز تلاش می‌کند از ساکنان مالی داخل شبکه خود کمک بگیرد. این یک جریان از بالا به پایین است؛ جریانی که برای بهبود کیفیت نیاز به تأمین مالی قابل‌توجه دارد.

_ آیا “هفته دیزین (طراحی) تهران” می‌تواند به یک رویداد معتبر منطقه‌ای تبدیل شود؟

قطعا بله. کشور ما این قابلیت را دارد. ما در فلات ایران زندگی می‌کنیم؛ گستردگی فرهنگی، تاریخی و هنری ما و همپوشانی‌های موجود با کشورهای همسایه، شرایطی را برای تبدیل شدن به یک مرکز منطقه‌ای فراهم می‌آورد. اگر با قدرت آغاز کنیم، می‌توانیم در منطقه مرکز توجه باشیم. تنها درخواست من از دولت و حاکمیت این است که حمایت‌های لازم را داشته باشند و از رسانه‌ها می‌خواهم که ما را به درستی و به طور گسترده پوشش دهند.