این روزها سواحل شمال در سکوتی نگران‌کننده روایتگر داستانی تلخ هستند؛ داستانی از یک مرگ خاموش که آرام‌آرام جان یکی از ارزشمندترین ساکنان دریای خزر را می‌گیرد.
کشف لاشه‌های فوک خزری در سواحل نه یک اتفاق تازه بلکه نشانه‌ای از یک روند نگران‌کننده است؛ روندی که شمار تلفات ثبت شده را از ابتدای سال جاری تاکنون به ۱۴ قلاده رسانده است.
فقط در روز‌های اخیر ماموران یگان حفاظت محیط زیست و همیاران طبیعت دو لاشه فوک خزری دیگر را در سواحل جویبار و ساری کشف کردند.
این کشفیات در کنار موارد مشاهده شده در بابلسر و میانکاله زنگ خطر را برای این گونه در معرض انقراض بلندتر از همیشه به صدا درآورده است.
فساد پیشرفته؛ مانعی بر سر تشخیص علت مرگ
روح‌الله اسماعیلی معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست مازندران در تشریح جزئیات این کشفیات گفت: متأسفانه به دلیل گذشت زمان قابل توجه از مرگ این دو قلاده فوک لاشه‌ها در وضعیت فساد پیشرفته قرار داشتند.
این وضعیت تشخیص دقیق علت مرگ را برای کارشناسان دشوار کرده است.
وی تصریح کرد: با توجه به شرایط فیزیکی لاشه‌ها، امکان کالبدگشایی و نمونه‌برداری علمی میسر نبود درنتیجه پس از رعایت کامل پروتکل‌های بهداشتی، عملیات دفن بهداشتی لاشه‌ها برای جلوگیری از هرگونه آلودگی احتمالی محیطی انجام شد.
حفاظت از گونه‌ای در آستانه انقراض؛ اولویتی حیاتی
فوک خزری تنها پستاندار دریای خزر و یکی از گونه‌های در خطر انقراض در فهرست قرمز IUCN است.
این گونه ارزشمند نه تنها نمادی از اکوسیستم دریای خزر بلکه بخشی از میراث طبیعی ایران و جهان به شمار می‌رود.
حفظ بقای این گونه و پایش سلامت جمعیت آن یکی از اولویت‌های اصلی سازمان حفاظت محیط زیست در منطقه است، اما روند افزایش تلفات نشان می‌دهد که این اولویت با چالش‌های جدی رو‌به‌رو است.
با وجود دشواری در تشخیص علت مرگ سازمان حفاظت محیط زیست بر تداوم پایش‌های ساحلی در سراسر استان تأکید دارد.
معاون اداره‌کل حفاظت محیط زیست مازندران خاطرنشان کرد: با توجه به حساسیت موضوع شبکه دیده‌بانی محیط زیست در تمامی سواحل فعال است.
اسماعیلی شهروندان و صیادان درخواست شده تا در صورت مشاهده هرگونه مورد مشابه مراتب را سریعاً از طریق سامانه ۱۵۴۰ (تلفن گویای سازمان حفاظت محیط زیست) اطلاع‌رسانی کنند.
این همکاری جمعی می‌تواند به اقدامات تشخیصی و بهداشتی در کوتاه‌ترین زمان ممکن کمک کرده و شاید راه را برای جلوگیری از تکرار این تلفات باز کند.
چه عاملی پشت تلفات سریالی فوک‌هاست؟!
هرچند در مورد این دو لاشه خاص علت مرگ مشخص نشد، اما روند افزایشی تلفات در سواحل مازندران این سوال را جدی‌تر مطرح می‌کند که چه عاملی پشت این مرگ خاموش است؟ آیا آلودگی‌های نفتی، صید بی‌رویه، بیماری‌های واگیردار، یا ترکیبی از این عوامل جان این پستانداران ارزشمند را تهدید می‌کند؟
پاسخ به این سوال نه تنها برای حفاظت از فوک خزری بلکه برای سلامت کلی اکوسیستم دریای خزر حیاتی است تا زمانی که علت اصلی مشخص نشود نگرانی‌ها از آینده این گونه تنها پستاندار دریای خزر همچنان پابرجا خواهد ماند.