چطور کنوانسیون خزر به دستاویز انتقادات از روحانی و ظریف تبدیل گردید

همزمان با اعلام ارسال لایحه کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر به مجلس شورای اسلامی، برخی رسانه‌ها و گروه‌های سیاسی تندرو، پیش از آنکه متن لایحه در دسترس نمایندگان قرار گیرد، انتقادات خود را نسبت به این توافق آغاز کرده‌اند. این حملات به‌خصوص بیشتر بر عملکرد دولت حسن روحانی و سیاست‌های خارجی دولت‌های اصلاح‌طلب و میانه‌رو تمرکز یافته است تا مسائل حقوقی و فنی.

به نقل از گزارش خبرآنلاین در این زمینه: کنوانسیون دریای خزر پس از تقریباً ۲۰ سال گفت‌وگو میان کشورهای ساحلی، در سال ۱۳۹۷ و در دوران ریاست‌جمهوری حسن روحانی به امضا رسید. با این حال، شماری از منتقدان فعلی تلاش کرده‌اند این توافق را به دولت روحانی و محمدجواد ظریف منسوب کنند و به‌عنوان ادامۀ رویکردهای پیشین در سیاست خارجی به آن نگریسته‌اند.

به‌عنوان مثال، خبرگزاری فارس در گزارشی با اشاره به روند مذاکرات رژیم حقوقی دریای خزر، به تاریخچه آغاز مذاکرات در دوره ریاست‌جمهوری محمد خاتمی تا امضای کنوانسیون در دوره حسن روحانی پرداخته و این موضوع را به دولت پزشکیان مرتبط کرده است.

حسینعلی حاجی‌دلیگانی نیز در یک مناظره، این کنوانسیون را «دستپخت» محمدجواد ظریف معرفی کرده و با انتقادی جدی به آن رویکردی تهاجمی اتخاذ کرده است.

همچنین، سید عبدالجواد شمس‌الدین، امام جمعه بندرانزلی، نسبت به عواقب این توافق هشدار داده و بیان کرده است که تصویب آن در مجلس می‌تواند در آینده، به دشواری برگرداندن توافق منجر شود.

حمیدرضا ترقی، عضو حزب مؤتلفه، نیز نگرانی خود را نسبت به حضور نیروهای نظامی کشورهای غیرساحلی در منطقه تحت پرچم کشورهای ساحلی مطرح کرده است، در حالی که در متن کنوانسیون، حضور نیروهای مسلح کشورهای غیرساحلی در دریای خزر ممنوع اعلام شده است.

در این میان، تبدیل یک مسئله پیچیده و چندوجهی به یک مناقشه سیاسی جناحی می‌تواند بررسی عمیق مسائل حقوقی را با مشکل مواجه کند؛ مسائلی چون وضعیت معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰، مذاکرات آینده‌ای درباره تحدید حدود، تعیین خط مبدأ و نحوه تأمین منافع ایران.

این فرایند به نوعی به یادآور فضاسازی‌های سیاسی پیرامون مذاکرات هسته‌ای و توافق برجام است؛ جایی که به باور منتقدان، گاهی ادبیات سیاسی و جناحی، مسائل فنی توافقات را تحت‌الشعاع قرار داده است.

در شرایطی که هنوز متن لایحه در اختیار برخی اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس قرار نگرفته، به نظر می‌رسد نبرد سیاسی درباره کنوانسیون خزر پیش از آغاز بررسی رسمی آن در مجلس شکل گرفته است.

۳۱۲۱۱