خبرآنلاین- با اینکه دوران دولت سیزدهم به دلیل وقوع حادثهی سقوط بالگرد و درگذشت ابراهیم رئیسی زودتر از زمان مقرر خود به پایان رسید، اما این پایان به یک معنا برای تمامی اعضای کابینه نبود. برای عدهای، خروج از پاستور به مفهوم بازگشت به دانشگاه و پیگیری وظایف کارشناسی بود؛ برای برخی دیگر، آغاز مأموریتی جدید در ساختار رسمی کشور به شمار میرفت. تعدادی از سیاست فاصله گرفتند و نام برخی دیگر بهطور مداوم در اخبار مطرح میشود. در بین این افراد، سرنوشتها بهطور کامل متفاوت رقم خورد؛ از وزیرانی که در دولت آینده نیز در کابینه باقی ماندند تا کسانی که به خاطر پروندههای قضایی یا حاشیههای سیاسی از صحنه دور شدند.
دولت سیزدهم در مرداد ۱۴۰۰ فعالیت خود را آغاز کرد و پس از درگذشت رئیسی در اردیبهشت ۱۴۰۳، دولت چهاردهم به رهبری مسعود پزشکیان به قدرت رسید. با کسب رأی اعتماد مجلس به کابینه پزشکیان در مرداد ۱۴۰۳، تقریباً تمام کرسیهای وزارتخانهها به مدیران جدید واگذار شد؛ هرچند در میان وزرای دولت رئیسی، موارد استثنایی نیز وجود داشت.
خطیب و رحیمی؛ دو وزیری که در سمت خود باقی ماندند
نمونهای بارز از تداوم حضور برخی اعضای کابینه رئیسی، سیداسماعیل خطیب و امینحسین رحیمی هستند. خطیب که در دوران دولت سیزدهم وزیر اطلاعات بود، در دولت پزشکیان نیز این عنوان را حفظ کرد. رحیمی نیز از وزارت دادگستری دولت رئیسی به دولت چهاردهم منتقل شد. این دو مثال نشان میدهد که تغییر در سطح دولت لزوماً به معنای حذف تمامی مدیران سابق نیست و برخی افراد، به واسطه جایگاه، سوابق یا نوع مسئولیتهای خود، قادرند در دولتهای جدید نیز به فعالیتهای خود ادامه دهند.
خاندوزی؛ از وزارت اقتصاد به دفتر رهبری
در میان وزرای اقتصادی دولت رئیسی، مسیر احسان خاندوزی یکی از متمایزترین نمونهها بود. او که وزارت امور اقتصادی و دارایی را در دوران سیزدهم بر عهده داشت، پس از پایان دولت از فضای اجرایی فاصله گرفت و به امور دانشگاهی و تحلیلهای اقتصادی پرداخت.
اما شهریور ۱۴۰۵ برای او با یک مأموریت تازه همراه شد. خاندوزی به عنوان رئیس کارگروه بررسیهای اقتصادی معاونت بررسی دفتر رهبر جمهوری اسلامی منصوب شد و جایگزین علی آقامحمدی گردید؛ مسئولیتی که او را مجدداً به یکی از ارکان مهم سیاست گذاری اقتصادی کشور بازگرداند. از این رو، پایان وزارت برای خاندوزی به معنای قطع ارتباط با ساختار رسمی نبود، بلکه او از دولت به یک نهاد دیگر منتقل گردید.
وزیرانی که در دولت بعد حضور نداشتند
در مقابل، عدهای از وزرای رئیسی در دولت پزشکیان دیگر مقامی در سطح وزارت نداشتند. عیسی زارعپور، وزیر ارتباطات، به دانشگاه و فعالیتهای تخصصیاش بازگشت و دیگر در کابینه حضور نیافت. بهرام عیناللهی نیز پس از پایان وزارت، به امور کارشناسی و رسانهای پرداخته و همچنان درباره عملکرد وزارت بهداشت در دوران دولت سیزدهم اظهارنظر کرده است. برای برخی دیگر، خاتمه دولت سیزدهم با بازگشت به موقعیتهای پیشین همراه شد؛ مسیری که بسیاری از اعضای کابینه پس از تغییر دولت پیمودند. بررسی وضعیت اعضای دولت در ماههای پس از تشکیل دولت چهاردهم نیز نشان میدهد که بخشی از مدیران دولت رئیسی به نهادها و مناصب قبلی خود بازگشتند.
ساداتینژاد و فاطمی امین؛ مسیری متفاوتتر
سرنوشت سیدجواد ساداتینژاد، وزیر پیشین جهاد کشاورزی، اما بهطور متفاوتی رقم خورد. او در فروردین ۱۴۰۲ از وزارت جهاد کشاورزی کنارهگیری کرد و پس از آن نامش بهدلیل پرونده فساد چای دبش و مسائل مرتبط با وزارت جهاد کشاورزی مطرح شد. در نتیجه، مسیر او حتی پیش از پایان دولت رئیسی از کابینه جدا شده و سرنوشت نامساعدی نسبت به بسیاری از همکارانش داشت. فاطمی امین نیز در کنار ساداتی نژاد به عنوان مجرم از سوی قوه قضاییه شناخته شده است.
نامهایی که دیگر در عرشه سیاست نیستند
در حالیکه شاید جالبترین سرنوشت مربوط به وزیرانی باشد که موفق به استمرار مسیر سیاسی خود نشدند. حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه دولت رئیسی، در سانحه سقوط بالگرد همراه با رئیسجمهور جان خود را از دست داد. به این ترتیب، پرونده وزارت او نه با تغییر دولت بلکه با همین سانحه به پایان رسید. لذا، سرنوشت دولت سیزدهم برای اعضای کابینهاش یکسان نبود. برخی در دولت بعد ادامه فعالیت داشتند، برخی به دانشگاهها و حوزههای کارشناسی برگشتند و برخی دیگر به نهادهای دیگر قدرت رفتند و یا قبل و بعد از پایان دولت با حواشی و پروندههایی مواجه شدند. سید اسماعیل خطیب نیز در جنگ رمضان هدف ترور قرار گرفت.
در میان تمام این مسیرها، انتصاب اخیر خاندوزی نشان میدهد که برای برخی از مدیران دولت رئیسی، پایان کابینه به معنای خاتمهی نقشآفرینی سیاسی و اقتصادی نیست. بهعلاوه، برخی چهرهها عملاً از سطح اول مدیریت اجرایی فاصله گرفتهاند. بنابراین، اگر دولت سیزدهم را بهعنوان یک تیم سیاسی واحد در بدو ورود به پاستور تلقی کنیم، سرنوشت اعضای آن پس از خروج به تصویر کاملاً متفاوتی انجامیده است؛ تصوری که نشان میدهد مسیر هر وزیر، بهجای اینکه تابع یک سرنوشت مشترک باشد، به سوابق، جایگاه و نوع ارتباط او بستگی دارد.
۳۱۳۱