وقتی درباره کاهش خطر ابتلا به سرطان صحبت میکنیم، معمولاً عواملی مانند سیگار کشیدن، مصرف الکل، تغذیه و فعالیت بدنی به ذهنمان میرسد. اما یک مطالعه جدید نشان میدهد عفونتها نیز نقش مهمی در بروز برخی سرطانها دارند.
به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت؛بر اساس دادههای جهانی، عفونتها در سال ۲۰۲۴ با حدود ۱۲ درصد از کل موارد جدید سرطان ارتباط داشتند؛ یعنی حدود ۲.۳ میلیون مورد سرطان.
تقریباً تمام این موارد به پنج عامل عفونی اصلی مرتبط بودند.
۱. هلیکوباکتر پیلوری (H. pylori)
این باکتری عامل حدود ۷۶۰ هزار مورد سرطان در سال ۲۰۲۴ بود؛ یعنی تقریباً ۴ درصد از کل موارد جدید سرطان.
هلیکوباکتر پیلوری بسیار شایع است و تخمین زده میشود حدود نیمی از جمعیت جهان به آن مبتلا باشند. بیشتر افراد علامتی ندارند، اما برخی انواع این باکتری میتوانند باعث زخم معده و در نهایت افزایش خطر ابتلا به سرطان معده شوند.
۲. ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
HPV نیز با حدود ۷۵۰ هزار مورد سرطان در سال ۲۰۲۴ ارتباط داشت.
برخی انواع این ویروس میتوانند باعث تغییرات سلولی و در نهایت سرطان شوند. واکسیناسیون و غربالگری از مهمترین راههای پیشگیری از سرطانهای مرتبط با HPV هستند.
۳. ویروس هپاتیت B (HBV)
هپاتیت B با حدود ۲ درصد از موارد جدید سرطان ارتباط داشت. عفونت مزمن این ویروس میتواند خطر ابتلا به سرطان کبد را افزایش دهد.
واکسیناسیون یکی از روشهای اصلی پیشگیری از هپاتیت B است.
۴. ویروس اپشتینبار (EBV)
این ویروس حدود ۱ درصد از موارد جدید سرطان را به خود اختصاص داده است.
ارتباط EBV با سرطان در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته و شواهد درباره نقش آن در ایجاد برخی سرطانها افزایش یافته است.
۵. ویروس هپاتیت C (HCV)
هپاتیت C نیز با کمتر از یک درصد موارد جدید سرطان ارتباط داشت و مانند هپاتیت B میتواند در طولانیمدت خطر برخی بیماریهای کبدی و سرطان کبد را افزایش دهد.
بیشتر موارد در کشورهای کمدرآمد و متوسط رخ داده است
حدود سهچهارم سرطانهای مرتبط با عفونت در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط رخ دادهاند؛ بهویژه در بخشهایی از شرق آسیا، آفریقا و جنوبشرقی آسیا.
شرق آسیا بیشترین سهم را در میان مناطق جهان داشت و حدود ۴۲ درصد از موارد جهانی سرطانهای مرتبط با عفونت در این منطقه تشخیص داده شد. هلیکوباکتر پیلوری و هپاتیت B از عوامل اصلی این موارد بودند.
آیا میتوان از این سرطانها پیشگیری کرد؟
پژوهشگران معتقدند پاسخ در بسیاری از موارد مثبت است.
واکسیناسیون، تشخیص و درمان بهموقع عفونتها و رعایت اصول ایمنی میتواند از بخشی از سرطانهای مرتبط با عفونت پیشگیری کند.
برای مثال، افزایش پوشش واکسیناسیون HPV و هپاتیت B میتواند نقش مهمی در کاهش موارد سرطان داشته باشد.
اما درباره هلیکوباکتر پیلوری شرایط پیچیدهتر است. هنوز واکسن مؤثری برای پیشگیری از این عفونت وجود ندارد و درمان آن نیز به دلیل مقاومت آنتیبیوتیکی با چالشهایی روبهروست.
برای ویروس اپشتینبار نیز هنوز واکسنی در دسترس نیست، اگرچه چندین واکسن در مراحل آزمایشی قرار دارند.
پیشگیری اهمیت زیادی دارد
پژوهشگران تأکید میکنند که با وجود پیشرفت در واکسیناسیون و غربالگری، سرطانهای مرتبط با عفونت همچنان یک مشکل مهم در سراسر جهان هستند.
آنها معتقدند سرمایهگذاری بیشتر روی واکسنها، تشخیص زودهنگام و درمان عفونتها میتواند از تعداد قابلتوجهی از موارد سرطان پیشگیری کند؛ بهخصوص در مناطقی که دسترسی به خدمات بهداشتی محدودتر است.
نکته مهم: این مطالعه نمیگوید هر فرد مبتلا به این عفونتها به سرطان مبتلا خواهد شد؛ بلکه نشان میدهد برخی عفونتها میتوانند خطر ابتلا به بعضی سرطانها را افزایش دهند و پیشگیری و درمان آنها میتواند این خطر را کاهش دهد.