در دو دهه گذشته، مصرف مکملهای غذایی به شکل چشمگیری افزایش یافته است. اگرچه بسیاری از این محصولات فواید امیدوارکنندهای دارند، برخی نیز ممکن است عوارض و پیامدهای غیرمنتظرهای ایجاد کنند.
به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت؛ یک مطالعه جدید شواهد اولیهای ارائه میدهد که نشان میدهد گلوکوزامین، مکمل محبوب مفاصل، با افزایش خطر پیشرفت زوال عقل در افراد دارای مشکلات اولیه حافظه مرتبط است.
گلوکوزامین مولکولی مرتبط با قند است که بدون نسخه به فروش میرسد و بهویژه میان سالمندان برای حفظ سلامت مفاصل، کاهش علائم آرتروز و تسکین دردهای مفصلی محبوب است. بیش از ۴۰ میلیون آمریکایی از این مکمل استفاده میکنند.
پژوهشگران دانشگاه فلوریدا با بررسی پروندههای پزشکی دریافتند مصرف گلوکوزامین با ۲۵ درصد افزایش احتمال پیشرفت اختلال شناختی خفیف به زوال عقل مرتبط است.
گلوکوزامین چه ارتباطی با مغز دارد؟
گلوکوزامین میتواند از سد خونی-مغزی عبور کند. پژوهشگران معتقدند یکی از مسیرهای احتمالی این ارتباط میتواند به تغییرات قندی در پروتئینهای مغز مربوط باشد.
پژوهشگران دانشگاه فلوریدا در نمونههای مغزی افراد مبتلا به آلزایمر، در مقایسه با افراد سالم، افزایش ساختارهای قندی موسوم به گلیکانها را مشاهده کردند. همچنین هرچه بیماری پیشرفتهتر بود، میزان این ساختارها در ماده خاکستری مغز بیشتر بود.
به گفته پژوهشگران، این «پوششهای قندی» ممکن است یکی از ویژگیهای زیستی آلزایمر و سایر انواع زوال عقل باشند.
پژوهشهای قبلی حتی مصرف گلوکوزامین را در افراد سالم از نظر شناختی با کاهش خطر زوال عقل مرتبط دانسته بودند. بنابراین پژوهشگران احتمال میدهند وضعیت متابولیکی مغز ممکن است تعیین کند که گلوکوزامین چه اثری بر فرد داشته باشد.
برای بررسی این موضوع، پژوهشگران سوابق پزشکی ۲۴ هزار بیمار مبتلا به زوال عقل و ۴۱ هزار فرد دارای اختلال شناختی خفیف را بررسی کردند. حدود ۸ درصد آنها گلوکوزامین مصرف میکردند.
در میان افراد مبتلا به آلزایمر یا سایر انواع زوال عقل، مصرف گلوکوزامین با ۲۵ درصد افزایش خطر مرگ طی پنج سال همراه بود.
اما این به معنای «علت» بودن گلوکوزامین نیست
نکته بسیار مهم این است که این مطالعه تنها یک رابطه همبستگی را نشان میدهد و ثابت نمیکند که گلوکوزامین باعث زوال عقل یا تشدید آن شده است.
ممکن است عوامل دیگری وجود داشته باشند که هم بر مصرف گلوکوزامین و هم بر خطر زوال عقل تأثیر بگذارند. برای اثبات رابطه علتومعلولی، به مطالعات مداخلهای و کارآزماییهای تصادفی و کنترلشده نیاز است.
آزمایشهای انجامشده روی موشهای مبتلا به علائم شبیه آلزایمر نیز نتایج جالبی داشت. مهار آنزیمی که در تولید برخی قندها نقش دارد، علائم شناختی را بهبود داد؛ در مقابل، دریافت گلوکوزامین باعث تشدید اختلال حافظه شد. اما در موشهای سالم چنین اثری دیده نشد.
پژوهشگران قصد دارند در مطالعات آینده بررسی کنند که آیا توقف مصرف گلوکوزامین در افراد مبتلا به زوال عقل میتواند روند بیماری آنها را تغییر دهد یا خیر.
در مجموع، این یافتهها هنوز برای توصیه به قطع یا اجتناب از گلوکوزامین کافی نیستند، اما نشان میدهند که اثر مکملها ممکن است در افراد مختلف یکسان نباشد و به شرایط زمینهای بدن و مغز نیز وابسته باشد.