زنگ خطر اختلالات روانی برای کسانی که مشروبات الکلی مصرف می‌کنند

دکتر جمال شمس در توضیح این‌که بعضی افراد یقین دارند که مصرف تفننی الکل یا مواد مخدر برای سلامت ضرری ندارد، گفت: بسیاری از اشخاص به همین تصور اقدام به مصرف مواد می‌کنند، غافل از این‌که تأثیر مخدرها و نوشیدنی‌های الکلی بر مغز و سیستم عصبی موضوعی کاملاً مستند است و پژوهش‌های متعددی در این حوزه انجام شده که نشان می‌دهد حتی یک بار مصرف نیز می‌تواند آسیب‌های دائمی بر مغز به همراه داشته باشد.

این پزشک توضیح داد که حتی استفاده یک‌بار از مشروبات الکلی عواقب بسیار مخربی بر سیستم عصبی و مغز دارد زیرا مصرف این مواد موجب افزایش تولید دوپامین در مغز می‌گردد و به همین علت فرد بالاترین حس شادی و سرخوشی را تجربه می‌کند، اما این احساس به‌سرعت از بین می‌رود.

وی توضیح داد که یکی از گروه‌های مواد سایکواکتیو، الکل‌ها هستند که بر روی روان انسان تأثیرات منفی می‌گذارند و می‌توانند به اعتیاد منجر شوند، به گونه‌ای که مصرف این مواد منجر به کاهش فعالیت مغز می‌شود.

این متخصص روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در خصوص استفاده از اسانس‌های الکلی در مشروبات خانگی به افراد هشدار داد و بیان کرد: تولیدکنندگان غیرمجاز الکل به‌قدری ماهرانه تقلب می‌کنند که تعداد کمی قادر به تشخیص جعلی بودن بسته‌ها و محصولات آن‌ها هستند. خطرات ناشی از این مواد بسیار بالاست و عوارض آن از الکل‌های معمولی نیز به مراتب شدیدتر است.

او به این نکته اشاره کرد که الکل‌ها به اشکال مختلف تولید و توزیع می‌شوند، بخصوص الکل خوراکی که اصولاً همان الکل اتیلیک است و به اشکال متنوعی مورد سوء مصرف قرار می‌گیرد.

وی گفت: اتیل الکل یا اتانول (که به‌عنوان الکل غلات نیز شناخته می‌شود) از تخمیر قندها و نشاسته‌ها به‌دست می‌آید و در صنعت پزشکی و داروسازی کاربردهای متعددی دارد.

این استاد دانشگاه ابراز کرد: اتانول آثار منفی بسیاری بر بدن دارد و به‌مرور زمان به بافت‌هایی نظیر گلو، کبد، کلیه و مغز آسیب می‌زند، به‌طوری که با اختلال در هماهنگی در مرکز عصبی تأثیر می‌گذارد و سوء مصرف آن می‌تواند به مشکلات متعددی و حتی اعتیاد بیانجامد. خواب‌آلودگی، کندی واکنش و اختلال در تمرکز از عوارضی است که به‌دنبال مصرف الکل بروز می‌کند.

وی همچنین خاطرنشان کرد: احساس شادی ناشی از مصرف الکل موجب افزایش تمایل به استفاده بیشتر از این ماده می‌شود و به‌تدریج مصرف الکل در برخی افراد به نقطه‌ای می‌رسد که دیگر قابل کنترل نیست و فرد به این ماده وابسته می‌شود.

این متخصص روانپزشکی به عوارض ناشی از الکل نیز اشاره کرد و افزود: مصرف الکل به مغز، کبد، معده، قلب و تمامی بخش‌های بدن صدماتی وارد می‌کند. این ماده سمی در بدن تولید می‌کند که اثرات منفی بر روی عضلات نیز دارد.

این استاد دانشگاه بر این نکته تأکید کرد که افرادی که به مدت طولانی و مداوم از الکل استفاده می‌کنند، توانایی جذب ویتامین‌ها و املاح را کم رنگ کرده و در نتیجه دچار سوء تغذیه می‌شوند که خود عاملی برای بروز مشکلات دیگر در زمینه عضلانی، قلبی و کبدی است.

وی توضیح داد: اثرات مصرف الکل معمولاً با خوشحالی آغاز می‌شود و در ادامه منجر به از دست دادن تعادل و تمرکز می‌گردد. افرادی که مقدار زیادی الکل مصرف می‌کنند، روزمره با وقایعی مواجه می‌شوند که در حافظه‌شان ثبت نمی‌شود و رفتارهایی را مرتکب می‌شوند که به‌راستی برای خودشان باورپذیر نیست.

این عضو هیئت علمی دانشگاه به مسئله مهارگسیختگی ناشی از مصرف الکل اشاره کرد و گفت: افرادی که الکل می‌نوشند، رفتارهایی غیرعادی از خود بروز می‌دهند و هیچ کنترلی بر واکنش‌های خود ندارند.

شمس افزود: الکل‌های دست‌ساز و غیرمجاز به مراتب عوارض بیشتری بر بدن دارند. در برخی موارد، افراد سودجو الکل‌های غیراتیلیک را به مصرف‌کنندگان ارائه می‌دهند و متأسفانه خبرها درباره عواقبی چون آسیب‌های جسمی، از دست دادن بینایی و حتی مرگ ناشی از مصرف الکل از همین مواد سرچشمه می‌گیرد. مصرف الکل‌های غیراتیلیک می‌تواند عوارضی دائمی به جا بگذارد، حتی اگر به قیمت جان فرد تمام نشود.

شمس خاطرنشان کرد: مصرف مشروبات الکلی، بدون در نظر گرفتن کشور تولیدکننده یا مواد اولیه آن، به‌طور کلی برای بدن مضر است، اما در کشور ما به علت وجود ناخالصی‌ها و عدم نظارت، عوارض آن به مراتب بیشتر و تهدیدی جدی برای سلامت محسوب می‌شود.

وی به خطرهای مصرف اسانس‌های الکلی در نوشیدنی‌های خانگی اشاره کرد و گفت: تولیدکنندگان غیرمجاز الکل با ترفندهای خاصی تقلب می‌کنند که تشخیص واقعی بودن آن برای بسیاری دشوار است. این افراد گاه اسانس‌های مشروبات الکلی را با الکل اتیلیک در شیشه‌های مارک‌دار مخلوط کرده و پلمب می‌کنند. مصرف این مواد بسیار خطرناک است و عوارض سنگینی را برای فرد به دنبال خواهد داشت.

عضو هیئت علمی دانشگاه با تأکید بر اینکه مصرف مداوم نوشیدنی‌های الکلی می‌تواند همانند مواد مخدر، منجر به اعتیاد گردد، تأکید کرد: ترک الکل برای افرادی که از نظر جسمی به آن وابسته هستند ممکن است خطرناک باشد و این افراد باید تحت نظر پزشک فرآیند ترک را آغاز کنند.

وی در پاسخ به پرسشی درباره ماندگاری الکل در خون، توضیح داد: تقریباً ۱۰ درصد از الکل‌های مصرفی از طریق تعریق، تنفس و ادرار از بدن خارج می‌شود و بقیه آن به عواملی همچون نوع الکل، درصد الکل، جنسیت، سن، میزان چربی بدن و مصرف برخی داروها بستگی دارد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه با بیان اینکه مسمومیت الکلی عموماً با علامت‌هایی مشخص همراه است، خاطرنشان کرد: نشانه‌های مسمومیت با الکل شامل سردی و کاهش دمای بدن، سردرد و استفراغ مکرر، گیجی و تشنج، رنگ‌پریدگی، بیهوشی طولانی و ناتوانی در حرکات و تنفس کمتر از هشت بار در دقیقه و نامنظم هستند.

طبق اعلام روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، شمس در پایان گفت: استفراغ یکی از شایع‌ترین آثار نوشیدن الکل محسوب می‌شود و باید اجازه داده شود که این فرآیند به طور طبیعی ادامه یابد و نباید مانع آن شد تا از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری شود. البته بعد از بروز استفراغ ناشی از مصرف زیاد الکل، باید نکات خاصی را رعایت کرد.

او در خاتمه اظهار داشت: در چنین شرایطی نباید به سراغ مصرف مجدد نوشیدنی‌های الکلی رفت و فرد باید به خوبی استراحت کند و سعی کند به مدت چهار تا پنج ساعت خواب کافی داشته باشد. همچنین باید مایعات لازم را به آرامی بنوشد تا کم‌آبی بدن جبران شود. در صورتی که در ناحیه شکم احساس درد کرد، از مسکن‌هایی چون ایبوپروفن استفاده کرده و از خوردن استامینوفن خودداری کند و در صورت تشدید علائم به پزشک یا مراکز درمانی مراجعه نماید.