کارگردان آثار مشهور «عروس»، «سن‌پطرزبورگ» و «فرزند صبح» اکنون در حال تولید جدیدترین فیلمش با عنوان «صبح اعدام» است. این پروژه که ایده‌اش سال‌ها در ذهن او شکل گرفته، قرار بود در زمستان سال گذشته آغاز شود اما فیلمبرداری آن به تابستان ۱۴۰۲ موکول گردید و احتمالاً در جشنواره فیلم فجر امسال به نمایش درخواهد آمد.
این کارگردان در گفت‌وگویی اخیر، اطلاعات دقیق‌تری درباره فرایند ساخت این فیلم ارائه داد و به پیوند «صبح اعدام» با حوادث سال گذشته کشور نیز اشاره کرد.
افخمی با بیان اینکه تقریباً نیمی از فیلم را به پایان رسانده، درباره آغاز این پروژه سینمایی به ایسنا توضیح داد: حدود دو دهه پیش، در حال بررسی آرشیو روزنامه کیهان بودم که به گزارشی درباره تیرباران طیب حاج‌رضایی و حاج اسماعیل رضایی برخورد کردم. این گزارش مربوط به شماره ١١ آبان ١٣۴٢ کیهان بود. جذابیت و تفصیل این گزارش آن‌قدر بالا بود که یک کپی از آن را تهیه کردم و در کتابخانه‌ام نگه داشتم. از همان زمان، ایده ساخت فیلمی بر اساس این گزارش در ذهنم نقش بست. همواره به دنبال یافتن خبرنگاری بودم که این گزارش را نوشته، اما متاسفانه هنوز نتوانسته‌ام در دفتر روزنامه کیهان چنین فردی را پیدا کنم. به هر حال، این گزارش دو صفحه‌ای به امضای خبرنگاری رسیده است که با علاقه و احساس به اعدام‌شدگان پرداخته و این نوع نگاه در آن مقطع زمانی بسیار نادر بود. به نظر می‌رسد مصطفی مصباح‌زاده – بانی کیهان – این گزارش را با هدف نشان دادن وجهه روشنفکری خود به چاپ رسانده، اما برای من یافتن آن خبرنگار اهمیت ویژه‌ای دارد.
او در ادامه اضافه کرد که فیلمنامه «صبح اعدام» بر مبنای آن گزارش مطبوعاتی نوشته شده است و بیان دیالوگ‌های طیب حاج‌رضایی و حاج اسماعیل رضایی را به‌طور مستقیم در فیلمنامه گنجانده است. البته برای نوشتن آن، از منابع و اسناد دیگر از جمله کتاب «طیب در گذر لوطی‌ها» نیز بهره برده است. این کتاب شامل مصاحبه‌هایی با لوطی‌های تهرانی است که طیب را می‌شناختند و نثر آن به سبک تهرانی قدیم نوشته شده که برای نگارش فیلمنامه بسیار مفید واقع شده است.
افخمی در ادامه توضیح داد: طیب حاج‌رضایی تنها قهرمان این داستان نیست و شخصیت حاج اسماعیل رضایی نیز قهرمان جوان‌تری است که در فیلم به تصویر کشیده می‌شود. در واقع، «صبح اعدام» به سرگذشت شخصی نمی‌پردازد بلکه بیانی از کشتار ١۵ خرداد ١٣۴٢ و پیامدهای آن است. نکته جالب در این فیلم، روایت ٩٠ دقیقه‌ای پیش از اعدام است که دو مرد در آستانه مرگ چه مباحثاتی از خود دارند و چگونه رفتار می‌کنند. می‌توان گفت «صبح اعدام» در بخشی از حوزه اعدام قرار می‌گیرد، مشابه فیلم‌هایی چون «مسیر سبز» و «می‌خواهم زنده بمانم».
این کارگردان درباره مدت زمان پیش‌تولید و همکاری‌اش با حوزه هنری گفت: در پاییز سال ١۴٠١، نوشتن فیلمنامه را آغاز کردم که حدود پنج هفته به طول انجامید. پس از نگارش متن، از آن مهرماه پیش‌تولید را شروع کردیم. از ابتدای نگارش داستان، طرح اولیه فیلم را برای دوستان سازمان سینمایی سوره حوزه هنری ارائه داده بودم و آن‌ها نیز از قبل برای همکاری با ما ابراز آمادگی کرده بودند. از همان آغاز نگارش فیلمنامه با هم پیش رفتیم و در طی پیش‌تولید، آن‌ها همواره به ما سرکشی می‌کنند و فعالانه پیگیر مراحل کار هستند. ما باید تمامی جزئیات صحنه را به سبک دهه ۴٠ بچینیم و همین جدیت در جزییات، باعث طولانی شدن مراحل پیش‌تولید شده است. در تلاشیم تا کار را برای جشنواره فجر آماده کنیم.
افخمی در مورد پیش‌بینی‌اش از واکنش‌ها نسبت به فیلم در صورت رونمایی در جشنواره فجر گفت: به نظر من اگر فیلم «صبح اعدام» در جشنواره فیلم فجر سال گذشته نمایش داده می‌شد، اتفاق بهتری برای آن رقم می‌خورد، زیرا این فیلم نوعی مستند غیررسمی درباره وقایع پاییز ١۴٠١ است. «صبح اعدام» به تصویر می‌کشد که تظاهرات واقعی، سه هزار کشته و زخمی و حضور تانک‌ها در خیابان‌ها در یک روز به چه معناست. اما به نظر می‌رسد بعد از اکران فیلم، عده‌ای از تماشای آن عصبانی شوند.
او در پاسخ به این پرسش که چرا فیلم‌ها و نظراتش غالباً با جنجال همراه می‌شود، گفت: از دوران نخستین کارم با فیلم «کوچک جنگلی» تحت اتهامات مختلف قرار گرفتم. حتی زمان ساخت آثار «عروس» و «شوکران» و تا همین چند سال پیش که درباره کرونا صحبت کردم، همواره مورد انتقاد قرار گرفتم. در زمان بحران کرونا هم گفتم که استفاده از ماسک اساساً بی‌فایده است و اخیراً هم سازمان بهداشت اتحادیه اروپا این موضوع را تأیید کرد. در حالی که در آن زمان بسیاری به من حمله کردند.
اشتراکی گفت: بر این باورم که سینماگر باید ذهن مخاطب را به چالش بکشاند. فیلم‌های جدی معمولاً خشم را برمی‌انگیزند و باعث می‌شوند تا افراد در شیوه زندگی خود تجدیدنظر کنند که این البته کار آسانی نیست. برای مثال، زمانی که فیلم «دکتر ژیواگو» ساخته شد، بسیاری آن را اثری عاشقانه تصور می‌کردند در حالیکه این فیلم در زمان خود به شدت موجبات تنش و کینه میان مارکسیست‌ها و سوسیالیست‌ها را فراهم کرد. «دکتر ژیواگو» در سال اول اکرانش شکست خورد، اما در سال‌های بعد به یکی از آثار پر فروش تبدیل شد.
افخمی در پایان در پاسخ به این سوال که «صبح اعدام» قصد دارد چه پیامی را به بینندگان منتقل کند، گفت: همان‌طور که قبلاً اشاره کردم، فیلم خوب آن است که مخاطب را تکان دهد. اگر «صبح اعدام» به عنوان یک اثر موفق شناخته شود، می‌خواهم به معترضان امروز بگویم که معترض واقعی این افراد در فیلم بودند، نه شما!