دکتر سید موید علویان در صحبت‌های خود به بررسی کلیدی‌ترین وظایف کبد در بدن پرداخت و بیان کرد که این عضو بالغ بر انجام تغییرات ضروری بر روی مواد مغذی جذب شده و همچنین از بین بردن سموم، نقشی اساسی در حفظ بهداشت و سلامت عمومی بدن ایفا می‌کند. به عنوان مثال، کبد با تبدیل قندهای ساده (گلوکز) به نوع ذخیره‌ای آن (گلیکوژن) و در مواقع مورد نیاز تبدیل گلیکوژن به گلوکز ساده که بدن به آن نیاز دارد، نقشی حیاتی در کنترل سطح قند خون بازی می‌کند. علاوه بر این، این عضو چربی‌های جذب شده را به انواعی که بدن می‌تواند از آن‌ها استفاده کند یا آن‌ها را در سلول‌ها ذخیره کند، تغییر می‌دهد و بدین ترتیب در فرآیند سوخت‌وساز چربی‌ها دخالت می‌کند.
وی ادامه داد: همچنین باید به این نکته توجه داشت که کبد مسئولیت مهمی در سوخت‌وساز پروتئین‌ها دارد. این عضو تقریباً تمامی پروتئین‌های موجود در پلاسما را تولید نموده و بسیاری از ویتامین‌های موجود مانند ویتامین‌های B و E و همچنین فلزاتی نظیر آهن و مس را در ذخایر خود نگه می‌دارد تا در زمان نیاز از آن‌ها بهره‌برداری شود.
یکی دیگر از عملکردهای اصلی کبد، از بین بردن میکروب‌هایی است که از طریق روده وارد بدن می‌شوند. این میکروب‌ها ابتدا از طریق جریان خون به کبد می‌رسند و این عضو با استفاده از سیستم ایمنی خود میکروب‌ها را نابود می‌کند.
نقش کبد در خنثی‌سازی سموم بدن
علویان در ادامه توضیح داد که آمونیاک یکی از محصولات ایجاد شده در واکنش‌های شیمیایی بدن و از طریق باکتری‌های روده است که به میزان زیادی تولید می‌شود و وارد گردش خون می‌گردد.
آمونیاک برای بسیاری از سلول‌ها بدن، به‌ویژه سلول‌های مغزی، خطرناک است. کبد این ماده را از خون خارج کرده و از طریق یکسری واکنش‌های شیمیایی آن را به اوره تبدیل می‌کند. اوره سپس توسط کلیه‌ها به خارج از بدن دفع می‌شود.
البته غرض از دفع سموم کبد به آمونیاک منحصر نمانده و بسیاری از مواد مضر و داروها از طریق این عضو از بدن خارج می‌شوند. چنانچه فعالیت‌های کبد به اختلال دچار گردد، تجمع سموم همچون آمونیاک در بدن موجب بروز اثرات منفی بر تمام ارگان‌ها خواهد شد.
وی همچنین به این نکته اشاره کرد که یکی از اجزای مهم خون، پروتئین است. به‌گونه‌ای که حدود دو سوم از پروتئین‌های موجود در خون را آلبومین تشکیل می‌دهد و این پروتئین به‌وسیله کبد تولید می‌شود.
غلظت آلبومین در خون به‌طور میانگین نزدیک به ۴ گرم در دسی‌لیتر است و روزانه حدود ۱۰ تا ۱۲ گرم از پروتئین‌های موجود در خون برای سلول‌ها استفاده می‌شود که معادل همین مقدار نیز توسط کبد تولید می‌شود. در حقیقت، تعادلی میان تولید و مصرف آلبومین در بدن برقرار است.
اگر فرد به بیماری کبدی شدیدی نظیر هپاتیت یا سیروز دچار شود، سطح پروتئین سرم او کاهش خواهد یافت. باید یادآوری کرد که وجود مقادیر طبیعی آلبومین در خون برای حفظ سلامتی و جریان خون سالم بسیار حیاتی است. به‌عنوان مثال، اگر سطح آلبومین در خون کاهش یابد، ممکن است قسمت‌های مختلف بدن مانند دست، پا و صورت متورم شوند.
علویان با اشاره به اینکه انواع دیگری از پروتئین‌ها نیز در کبد تولید می‌شوند، اذعان داشت: این پروتئین‌ها در فرآیند انعقاد خون نقش دارند و به آن‌ها فاکتورهای انعقادی می‌گویند. تعداد این فاکتورها که در فرآیند انعقاد دخالت دارند، ۱۳ عدد است که شش مورد از آن‌ها در کبد ساخته می‌شوند.
تولید این فاکتورها نیازمند ویتامین K است. بنابراین، در مواقعی که بیماری‌های شدید کبدی یا کمبود ویتامین K بروز کند، بیمار به راحتی دچار خونریزی‌های زیرجلدی یا داخلی می‌شود. مواد دیگری نظیر ترانسفرین‌ها نیز در کبد تولید می‌شوند و آن‌ها مسئول انتقال هورمون‌ها در بدن هستند.
وی ادامه داد: به‌علاوه، صفرا که مایعی زرد مایل به سبز و دارای طعمی بسیار تلخ است، به‌طور مداوم توسط سلول‌های کبدی تولید می‌شود. صفرا به مجاری صفراوی ریخته می‌شود و در کیسه صفرا ذخیره می‌گردد و آنجا غلیظ می‌شود.
پس از آن که مواد غذایی در معده با شیره گوارشی ترکیب شده و به ابتدای روده کوچک منتقل می‌شوند، صفرا از کیسه صفرا ترشح و به مواد غذایی می‌افزاید.
در بدن افراد بالغ و سالم، به‌طور طبیعی روزانه حدود ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی‌لیتر صفرا تولید و ترشح می‌شود. این مایع عمدتاً از آب، بیلی روبین و نمک‌های صفراوی تشکیل شده و علاوه بر دفع بیلی روبین، به فرآیند هضم و جذب چربی‌ها در روده کمک می‌کند.
آیا می‌توان بدون کبد زندگی کرد؟
علویان همچنین تأکید کرد: با توجه به وظایف محوری که کبد بر عهده دارد، به‌طور واضح نمی‌توان بدون این عضو زنده ماند. اما باید در نظر داشت که در اغلب بیماری‌های کبدی، درصد کمی از کبد دچار آسیب می‌شود و به همین دلیل تنها تعدادی از فعالیت‌های کبدی تحت تأثیر قرار می‌گیرند. بدین ترتیب، در بسیاری از بیماری‌های کبدی، حیات بیمار در خطر نیست. به عبارتی دیگر، اگر تنها کمتر از یک‌سوم کبد سالم بماند، این ناحیه کوچک به تنهایی می‌تواند نیازهای طبیعی بدن را تأمین کند.