پارسینه گزارش می‌دهد که دندان‌های ۷۰۰۰ ساله کوسه ببری، به‌عنوان یکی از نخستین شواهد باستانی برای کاربرد دندان‌های کوسه در سلاح‌های کامپوزیتی در سطح جهانی شناخته می‌شوند. این نوع سلاح‌ها از اجزای متعددی تشکیل شده‌اند و تا کنون قدیمی‌ترین نمونه‌های چاقوهای ساخته شده از دندان کوسه، کمتر از ۵۰۰۰ سال پیش شناسایی شده‌اند.
تحقیقات این تیم بین‌المللی نشان می‌دهد که دو دندان کوسه به شکل اصلاح‌شده‌ای به دسته‌هایی متصل شده بودند و به احتمال زیاد در مراسم‌های مذهبی یا جنگ‌ها به کار می‌رفته‌اند.
این دندان‌های کوسه در جریان حفاری‌ها به‌عنوان بخشی از یک پروژه تحقیقاتی مشترک بین باستان‌شناسان اندونزیایی و استرالیایی کشف شدند. نمونه‌ها در سیاق‌های باستان‌شناسی مربوط به فرهنگ «Toalean» یافت شده‌اند که متعلق به گروهی از انسان‌های جستجوگر در جنوب غربی سولاوسی هستند و تخمین زده می‌شود حدود ۸۰۰۰ سال پیش تا دوره‌ای ناشناخته زندگی می‌کرده‌اند.
این دندان‌های کوسه استفاده‌شده، به ابعاد معینی تعلق دارند و از کوسه‌های ببری «Galeocerda cuvier» به دست آمده که تقریبا دو متر طول داشتند. هر دو دندان حفره‌هایی دارند.
یک دندان کامل که در غار لینگ پنینگ «Leang Panninge» کشف شده، دارای دو سوراخ است که از ناحیه ریشه ایجاد شده است. دندان دیگر که از غار لیانگ بولو سیپونگ «Leang Bulu’ Sipong ۱» به‌دست آمده، یک حفره دارد که شکسته شده و احتمالاً در ابتدا دو سوراخ نیز داشته است.
تحلیل میکروسکوپی دندان‌ها نشان می‌دهد که این دندان‌ها با استفاده از نخ‌های گیاهی و یک ماده چسبنده به دسته‌ها متصل شده‌اند. ترکیب چسب به کار رفته، شامل ترکیبات معدنی، گیاهی و حیوانی بوده است. این رویه چسبندگی بعداً در تیغه‌های دندان کوسه مدرن که توسط فرهنگ‌های مختلف در سراسر اقیانوس آرام استفاده می‌شود، نیز مشاهده می‌شود.
بررسی لبه‌های دندان‌ها نشان می‌دهد که برای بریدن، سوراخ کردن و تراشیدن گوشت و استخوان موثر واقع شده‌اند. با این حال، میزان آسیبی که به این دندان‌ها وارد شده، بیشتر از آسیب‌هایی است که در طول زندگی بر یک کوسه وارد می‌شود. در حالی که این بقایای تاریخی نشان می‌دهند که مردم «Toalean» از چاقوهای دندان کوسه به‌عنوان ابزار برش روزمره استفاده می‌کردند، مشاهدات قوم‌شناسی، داده‌های باستان‌شناسی و تجربی، گویا نظری خلاف این را ارائه می‌دهند.
چرا دندان کوسه؟
چاقوهای ساخته شده از دندان کوسه به طرز جالبی نه تنها در قصابی پای دام بلکه در زمان نبرد نیز کارایی بالایی دارند و قادر به ایجاد شکاف‌های عمیق در پوست هستند. تنها عیب این سلاح‌ها می‌تواند فرسودگی و کاهش طول عمر دندان‌ها باشد که سبب می‌شود استفاده روزمره از چاقوهای دندان کوسه زودتر از آنچه تصور می‌شود غیرقابل‌استفاده گردد.
علاوه بر این، قابلیت ایجاد زخم‌های عمیق، دلیلی است که موجب می‌شود چاقوهای دندان کوسه به‌طور خاص به سلاح‌هایی برای درگیری‌ها و فعالیت‌های آیینی محدود شوند.
چاقوهای دندان کوسه در عصر معاصر
تعدادی از جوامع در اقصی نقاط جهان دندان‌های کوسه را به‌عنوان بخشی از فرهنگ مادی خود به کار برده‌اند. به‌ویژه، ساکنان جوامع ساحلی که به‌طور فعال در صید کوسه فعالیت دارند، بیشتر از دندان‌های کوسه در ساخت وسایل گوناگون استفاده می‌کنند.
مشاهدات جوامع فعلی نشان می‌دهد که وقتی دندان کوسه به عنوان تزیینی کاربرد ندارد، تقریباً صددرصد به منظور ساخت چاقوهایی برای درگیری یا آیین‌های تشریفاتی به کار می‌رود.
به عنوان نمونه، چاقوی جنگی که در بخش شمالی کوئینزلند پیدا شده، تیغه بلندی دارد که از تقریباً ۱۵ دندان کوسه تشکیل شده و یکی پس از دیگری بر روی محور چوبی به شکل بیضی قرار گرفته‌اند و به‌منظور ضربه‌زنی به کناره یا کمر دشمن به کار می‌روند.
همچنین، سلاح‌هایی نظیر نیزه، چاقو و چماق‌های مسلح به دندان‌های کوسه در سرزمین‌های گینه نو و میکرونزی شناخته شده‌اند و نیزه‌ها به عنوان بخشی از لباس عزاداری در تاهیتی به کار می‌روند.
در طرف دیگر قاره، افراد کیریباتی به خاطر ساخت خنجرها، شمشیرها و نیزه‌های دندان کوسه شهرت دارند که در درگیری‌های مرگبار به کار می‌روند. دندان‌های کوسه‌ای که در بافت‌های باستانی مایا و مکزیک یافت می‌شوند نیز به‌عنوان ابزاری برای جنگ‌های تشریفاتی مورد استفاده قرار می‌گرفتند، و در مناطقی نظیر تونگا، آئوتاروآ نیوزلند و کیریباتی دندان‌های کوسه به‌عنوان تیغه‌های خالکوبی شناخته می‌شوند.
در هاوایی، اصطلاح «برش دندان کوسه» به عنوان سلاح پنهانی به کار گرفته می‌شد که برای بریدن سر مردگان و پاکسازی استخوان‌های آن‌ها برای آمادگی در مراسم‌های تدفین سنتی به کار می‌رفت.
سایر یافته‌های باستان‌شناسی دندان کوسه
اکثر مصنوعات دندان کوسه‌ای که در جهان یافت شده‌اند به عنوان اشیاء تزئینی شناخته می‌شوند و یا به این صورت تفسیر شده‌اند. در واقع، دندان‌های کوسه‌ای که اصلاح و در ابزارها به کار رفته‌اند از بافت‌های باستانی قدیمی به دست آمده‌اند.
یک دندان کوسه ببری منحصر به فرد با یک حفره از بوانگ مراباک ایرلند به حدود ۳۹۵۰۰ تا ۲۸۰۰۰ سال پیش تعلق دارد. همچنین یازده دندان دارای سوراخ‌های منفرد که از جزیره بوکا برآمده، مربوط به دوره‌های زمانی بین ۹۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال پیش است و تعداد نامشخصی از دندان‌های گاریوالدینو برزیل که به دوره ۹۴۰۰ تا ۷۲۰۰ سال پیش برمی‌گردند. اما در تمام این موارد، به نظر می‌رسد که دندان‌ها به‌عنوان زیورآلات شخصی به کار گرفته شده‌اند، نه سلاح.
مصنوعات دندان کوسه‌ای که اخیراً در اندونزی شناسایی شده‌اند، با ترکیبی از تغییرات و شواهد میکروسکوپی نشان می‌دهند که نه تنها به یک دسته متصل بوده‌اند، بلکه احتمالاً با مراسم خاص یا درگیری‌های نظامی مرتبط بوده‌اند.
این دندان‌های کوسه‌های سولاوسی چه انسانی و چه حیوانی را بریده باشند، می‌توانند اولین شواهدی را ارائه دهند که یک نوع متمایز از تسلیحات در منطقه آسیا و اقیانوسیه مدت‌ها پیش از آنچه که تصور می‌شد، وجود داشته است.
منبع: phys.org