عسل به عنوان یک درمان طبیعی، به واسطه وجود ویتامین‌ها، مواد معدنی، پروتئین‌ها و خواص آنتی‌اکسیدانی خود، در فعالیت‌های درمانی متنوعی از جمله التیام زخم‌ها، کاهش مشکلات گوارشی، تسکین گلودرد و بهبود عارضه‌های پوستی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
این ماده غذایی غنی، سرشار از ویتامین‌های گروه B و C، کلسیم، آهن، منیزیم، منگنز، فسفر، پتاسیم، سدیم، روی و اسید‌های آمینه است.
از زمان‌های قدیم، مصریان باستان از عسل به عنوان یکی از شیوه‌های مؤثر در درمان زخم‌ها و تسریع روند بهبود بافت‌های آسیب‌دیده بهره می‌برده‌اند.
تا به امروز، بیش از ۵۰۰ مورد گزارش علمی مبنی بر موفقیت‌آمیز بودن درمان زخم‌ها با عسل ثبت شده است.
چرا عسل موجب بهبود زخم می‌شود؟
عسل به عنوان یک مخلوط اشباع متشکل از مونوساکارید‌های فروکتوز و گلوکز، خاصیت ضدباکتریایی دارد و به واسطه pH بین ۳.۲ تا ۴.۵، قابلیت مبارزه با میکروب‌ها را پیدا می‌کند. همچنین وجود “پراکسید هیدروژن” در عسل، به ارتقاء خواص ضدمیکروبی آن کمک می‌نماید.
آنتی‌اکسیدان‌های موجود در عسل، مانع از بروز التهاب می‌شوند و این ویژگی ضدالتهابی، منجر به کاهش ورم و بوی نامطبوع زخم می‌گردد.
تأثیر شگفت‌انگیز عسل در درمان زخم معده
در یک تحقیق انجام‌شده بر روی موش‌ها، تفاوت معناداری در بهبودی زخم معده موش‌هایی که عسل را در رژیم غذایی خود داشتند، نسبت به سایرین که عسل نداشتند، مشاهده شد. این نتیجه نشان‌دهنده تأثیر مثبت عسل در درمان زخم معده است. افرادی که به زخم معده مبتلا هستند، می‌توانند با ترکیب عسل با آب ولرم، به بهبود شرایط معده خود کمک کنند.
علاوه بر این، می‌توانند آویشن را در یک لیوان آب جوش دم کرده و پس از ولرم شدن با عسل مخلوط کرده و مصرف نمایند.
عسل به عنوان تسکین‌دهنده دردهای ناشی از جراحی لوزه
نتایج یک تحقیق نشان می‌دهد که استفاده خوراکی از عسل بعد از جراحی لوزه در کودکان، به تسکین درد کمک کرده و نیاز به مصرف مسکن را کاهش می‌دهد. بنابراین، مصرف عسل پس از این نوع عمل جراحی می‌تواند مفید باشد.
اثر عسل در تسریع درمان سوختگی
عسل در بهبود سوختگی‌های سطحی مؤثر واقع می‌شود و هیچ آسیبی به بافت سوخته‌شده نمی‌زند. در یکی از مطالعاتی که در ایران صورت گرفت، قرار دادن عسل بر روی ناحیه سوخته، مدت زمان درمان را تا هفت روز کاهش داد. این پژوهش حاکی از آن است که عسل می‌تواند تولید کلاژن را تسریع کرده و فاز ترمیم ساختاری را تسهیل کند.
برای افزایش اثر عسل در درمان سوختگی، می‌توان آن را با روغن زیتون طبیعی ترکیب کرد و این مخلوط را بر روی ناحیه سوختگی اعمال نمود. این ترکیب، قدرت فوق‌العاده‌ای در ترمیم سوختگی‌های عمیق و شدید دارد.
همچنین عسل به افزایش رگ‌زایی کمک کرده و مواد مغذی و اکسیژن بیشتری را به ناحیه زخم می‌فرستد که این امر به بهبود روند ترمیم بافت کمک می‌کند.
تأثیر عسل بر خراش‌ها و زخم‌های پوستی
یک مطالعه که در سال ۸۷ در ایران به انجام رسید، تأثیر عسل بر زخم‌های پوستی موش‌های صحرایی را مورد بررسی قرار داد. نتایج نشان داد که استفاده موضعی و یک روز در میان عسل بر روی زخم، باعث تسریع بهبودی و کاهش فاز التهابی شده و موجب تسهیل تجدید ساختار بافت زخمی می‌گردد.
برای درمان زخم با عسل، می‌توانید مقداری از آن را روی گاز استریل قرار داده و روی زخم بگذارید و هر روز پانسمان را تعویض نمایید.
اثر عسل بر ترمیم زخم بستر
زخم بستر یکی از معضلاتی است که برای بیماران بستری یا کم‌تحرک پیش می‌آید و عوارض جسمانی و هزینه‌های درمانی زیادی را بر دوش بیماران گذاشته و دردسرآفرین است. در مطالعه‌ای که در دو بیمارستان در کرمانشاه انجام شد، بهره‌برداری از پانسمان عسل برای بیماران مبتلا به زخم فشاری و بستر، به تسریع روند بهبودی زخم‌های آن‌ها منجر شده است. بعلاوه، تهیه پانسمان عسل نسبت به داروهای شیمیایی، آسان‌تر و از نظر مالی مقرون به صرفه‌تر است.
تأثیر ترکیب عسل و روغن زیتون بر زخم پای دیابتی
شایع‌ترین نشانه پوستی در دیابت، تأخیر در بهبود زخم‌ها و جراحات پوستی است. همچنین زخم‌های عفونی در ناحیه پا نیز در افراد دارای قند خون بالا بیشتر مشاهده می‌شود و از آنجا که بسیاری از پاتوژن‌هایی که در محوطه زخم‌ها به وجود می‌آیند، ممکن است به آنتی‌بیوتیک‌ها مقاومت کنند، بهترین رویکرد برای درمان زخم پای دیابتی استفاده از روش‌های غیرآنتی‌بیوتیکی است.
یک مطالعه اخیر نشان داده است که عسل در بهبود زخم پای افراد مبتلا به دیابت تأثیر بسیار مثبتی دارد. در این پژوهش، ترکیب عسل و روغن زیتون به درمان زخم پای دیابتی کمک کرده و نتایج نشان‌دهنده تسریع روند درمان زخم پا است.
برای تهیه این پانسمان، ابتدا محل زخم را با سرم شستشو دهید؛ سپس ترکیب عسل و روغن زیتون را روی یک گاز استریل قرار دهید و هر ۲۴ ساعت پانسمان را تعویض کنید.