پانکراس، که به شکل لوله‌ای است، در پشت شکم و در ناحیه پشت معده قرار دارد. این عضو حیاتی دو وظیفه اصلی را برعهده دارد: تولید شیره‌های گوارشی (که به آن‌ها آنزیم‌ها نیز گفته می‌شود) برای کمک به تجزیه مواد غذایی و تولید هورمون‌هایی همچون انسولین، که کاربرد بدن از قند و نشاسته را تنظیم می‌کند.
علائم این بیماری چگونه است؟
در مراحل ابتدایی، معمولاً بیماران علائمی را تجربه نمی‌کنند، ولی با پیشرفت سرطان، درد ممکن است در ناحیه فوقانی شکم آغاز گردد و گهگاه به ناحیه پشت نیز منتقل شود. این درد ممکن است پس از صرف غذا یا در حالت درازکش به شدت بیشتری بروز کند. سایر نشانه‌های ممکن این بیماری شامل زردی، احساس تهوع، کاهش اشتها، کاهش وزن، خستگی، ضعف و حتی افسردگی است.
با این حال، باید توجه داشت که این علائم ممکن است ناشی از دیگر بیماری‌ها یا مشکلات نیز باشند، لذا برای نتیجه‌گیری عجولانه احتیاط کنید و از ارزیابی‌های پزشکی دقیق بهره‌مند شوید.
از آنجا که پزشکان معمولاً قادر به شناسایی سرطان پانکراس در مراحل اولیه‌ای که درمان آن آسان‌تر است، نمی‌شوند، این بیماری یکی از کشنده‌ترین انواع سرطان‌ها به شمار می‌آید. تقریباً ۹ درصد از بیماران مبتلا به سرطان پانکراس می‌توانند حداقل پنج سال پس از تشخیص این بیماری زندگی کنند. با این وجود، نرخ بقای بیماران نمی‌تواند به‌طور قطعی پیش‌بینی کند که سرنوشت هر فرد چگونه رقم خواهد خورد.
علل ابتلا به این بیماری چیست؟
متخصصان هنوز دلیل دقیقی برای بروز سرطان پانکراس شناسایی نکرده‌اند. جهش‌های ژنتیکی خاص می‌توانند به این نوع سرطان منجر شوند. عوامل خطر دیگر شامل استعمال دخانیات، سن (معمولاً در افراد بالای ۴۵ سال تشخیص داده می‌شود)، دیابت، پانکراتیت مزمن به دلیل تغییرات ژنتیکی، سیروز کبدی، سابقه خانوادگی این بیماری، جنسیت (شیوع بیشتر در مردان نسبت به زنان)، چاقی، مواجهه با مواد شیمیایی خاص و نژاد است.
این بیماری چگونه تشخیص داده می‌شود؟
شناسایی این بیماری در مراحل اولیه دشوار است. پزشک ممکن است در حین یک معاینه عادی نتواند توموری کوچک را شناسایی کند. جهت کمک به تشخیص، احتمالاً آزمایش‌های تصویربرداری از جمله سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن انجام خواهد شد. ناحیه سبز که در یک سی‌تی‌اسکن نمایش داده می‌شود می‌تواند نشانه‌ای از سرطان در پانکراس و کبد باشد. این تصاویر به پزشک شما کمک می‌کنند تا درمان مناسب‌تری را انتخاب نماید.
عمل جراحی
جراحی برای حذف تومور می‌تواند در صورتی که سرطان از پانکراس به سایر اعضا گسترش نیافته باشد، موجب درمان بیماری گردد. جراح سعی خواهد کرد که پانکراس طبیعی را تا حد امکان دست نخورده باقی بگذارد. متأسفانه در سرطان پانکراس، سلول‌های سرطانی معمولاً قبل از تشخیص به نقاط دیگری از بدن سرایت می‌کنند.
پرتو درمانی
پرتو درمانی از پرتوهای قوی برای نابودی سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. در موارد سرطان پانکراس، بیمار احتمالاً پرتودرمانی را به مدت پنج روز در هفته برای چند هفته دریافت خواهد کرد. این روش همچنین ممکن است به عنوان روشی برای حذف سلول‌های سرطانی باقیمانده بعد از جراحی مؤثر واقع شود. پرتو درمانی می‌تواند تسکین‌دهنده درد یا مشکلات گوارشی ناشی از تومورهای بزرگ باشد.
شیمی درمانی
شیمی درمانی شامل استفاده از داروها برای از بین بردن سلول‌های سرطانی و جلوگیری از رشد یا تکثیر آن‌ها است. این درمان ممکن است شامل یک دارو یا ترکیبی از چند دارو باشد و به صورت خوراکی یا تزریق صورت پذیرد. این داروها به سیستم خون وارد شده و در سرتاسر بدن پخش می‌شوند و به همین دلیل شیمی درمانی انتخاب مناسبی برای کانسرهایی که به سایر نقاط سرایت کرده باشند، به حساب می‌آید. همچنین پس از جراحی به پاکسازی هرگونه سلول سرطانی باقیمانده نیز پرداخته می‌شود.
آیا می‌توان از سرطان پانکراس پیشگیری کرد؟
با اینکه هیچ راه قطعی برای جلوگیری از تمام موارد این بیماری وجود ندارد، اما می‌توانید اقداماتی جهت کنترل عواملی که تحت تأثیر خودتان هستند، اتخاذ نمایید.
توصیه‌های انجمن سرطان آمریکا به شرح زیر است:
– در صورتی که سیگار می‌کشید، فوراً آن را ترک کنید.
– به وزن مناسب دست یابید و زندگی فعالی داشته باشید.
– رژیم غذایی سالمی را دنبال کنید و به‌ویژه روی مصرف غذاهای گیاهی تمرکز کنید.
– از نوشیدنی‌های الکلی دوری کنید. مصرف الکل یک عامل خطر به شمار می‌رود.
بر اساس تحقیقات انجام شده، بسیاری از انواع سرطان قابل پیشگیری هستند. اگرچه برخی از عوامل خطر این بیماری‌ها، مانند سن و ژنتیک، غیرقابل تغییرند، اما بسیاری از عواملی که تحت کنترل فرد هستند، شامل سبک زندگی سالم، می‌توانند در کاهش خطر موثر باشند.
متخصصان همواره بر این نکته تأکید می‌کنند که اجرای برخی توصیه‌های ساده می‌تواند خطر ابتلا به سرطان را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
* غذای سالم مصرف کنید، در فعالیت‌های ورزشی شرکت کنید و از مصرف الکل پرهیز نمایید.
رعایت یک رژیم غذایی متعادل، داشتن فعالیت بدنی منظم و حفظ وزن نرمال منافع بسیاری برای سلامت دارد. این سه عامل همچنین می‌توانند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهند و با بهبود کیفیت کلی زندگی و پروگنوز پس از تشخیص سرطان ارتباط تنگاتنگی دارند. علاوه بر این، باید از مصرف الکل احتراز کرد زیرا این ماده به‌عنوان یک عامل سرطانی شناخته شده و به افزایش خطر ابتلا به انواع مختلف سرطان‌ها مرتبط است.
* برنامه‌ریزی برای ترک سیگار را آغاز کنید.
استعمال دخانیات می‌تواند ریسک ابتلا به بسیاری از سرطان‌ها از جمله سرطان‌های ریه، دهان، گلو، دهانه رحم، خون، مثانه، مری، معده، پانکراس و کلیه را افزایش دهد. پرهیز از سیگار و ترک دخانیات از اقداماتی هستند که به کاهش این خطر کمک می‌کنند.
* از پوست خود در برابر اشعه ماوراء بنفش (UV) محافظت کنید.
قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش می‌تواند خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش دهد. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های ایالات متحده (CDC) توصیه می‌کند که در میانه روز از قرار گرفتن زیر نور خورشید خودداری کرده، لباس‌های آستین بلند بپوشید و از کرم‌های ضد آفتاب بهره ببرید.
* به پیشگیری و غربالگری سرطان توجه کنید.
آزمایش‌های غربالگری پیشگیرانه می‌تواند به شناسایی زودهنگام سرطان‌ها کمک کند و در صورت تشخیص به موقع، درمان‌های مؤثری ممکن است صورت گیرد. سرطان‌هایی نظیر سرطان روده بزرگ، ریه و سینه در صورتی که در مراحل ابتدایی شناسایی شوند، قابل درمان هستند.