پانکراس یا لوزالمعده، اندامی به شکل لوله‌ای است که در قسمت خلفی شکم و در پشت معده موقعیت دارد. این عضو بدن دو کار عمده انجام می‌دهد: تولید شیره‌های گوارشی که به تجزیه مواد غذایی کمک می‌کند و ترشح هورمون‌هایی مثل انسولین که متابولیسم قند و نشاسته را کنترل می‌نماید.
علائم این بیماری چگونه است؟
به گزارش «وب‌ام‌دی»، بیماران در مراحل ابتدایی معمولاً علامتی ندارند، اما با پیشرفت بیماری و گسترش سرطان، دردهایی در ناحیه فوقانی شکم احساس می‌شود که گاهی به ناحیه کمر نیز سرایت می‌کند. این درد ممکن است پس از صرف غذا یا در وضعیت درازکش تشدید شود. دیگر نشانه‌های این بیماری می‌تواند شامل زردی پوست، حالت تهوع، کاهش اشتها، کاهش وزن، خستگی، ضعف و حالات افسردگی باشد.
به‌هرحال، این علائم ممکن است به دلیل بیماری‌ها و اختلالات دیگر نیز بروز کند؛ بنابراین بسیار مهم است که بدون انجام ارزیابی‌ها و معاینات جامع پزشکی، به نتیجه‌گیری شتابزده نپردازید.
به دلیل اینکه پزشکان معمولاً قادر به شناسایی سرطان لوزالمعده در مراحل اولیه که درمان‌های راحت‌تری میسر است، نیستند، این نوع بیماری یکی از کشنده‌ترین سرطان‌ها به‌شمار می‌رود. طبق آمار، تقریباً ۹ درصد از بیماران مبتلا به سرطان پانکراس حداقل پنج سال بعد از تشخیص آن زنده می‌مانند. نرخ بقای بیماران نمی‌تواند پیش‌بینی دقیقی از سرنوشت هر فرد ارائه دهد.
دلایل بروز این بیماری چیست؟
کارشناسان هنوز به دلیل دقیق ایجاد سرطان پانکراس پی نبرده‌اند. برخی از جهش‌های ژنی می‌توانند عامل بروز این بیماری باشند. دیگر عوامل خطر شامل سیگار کشیدن، سن (اکثراً در افراد بالای ۴۵ سال)، دیابت، پانکراتیت مزمن ناشی از جهش‌های ژنتیکی، سیروز کبدی، تاریخچه خانوادگی بروز این بیماری، جنسیت (شيوع بیشتر در مردان نسبت به زنان)، چاقی، قرارگیری در معرض برخی مواد شیمیایی و نژاد است.
این بیماری چگونه شناسایی می‌شود؟
تشخیص این بیماری در مراحل ابتدایی چالش‌برانگیز است. پزشک ممکن است در طی یک معاینه روتین تومور کوچکی را مشاهده نکند یا حس نکند. برای یاری رساندن به فرآیند تشخیص، پزشک ممکن است آزمایش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن را تجویز کند. ناحیه سبز رنگ که در سی‌تی‌اسکن ظاهر می‌شود، ممکن است نشانهای از وجود سرطان در پانکراس و کبد باشد. این نوع تصویربرداری‌ها به پزشک در انتخاب بهترین درمان کمک می‌کند.
عمل جراحی
جراحی به منظور برداشت تومور در صورتی که سرطان تنها محدود به پانکراس باشد، امکان درمان را فراهم می‌آورد. جراح تا حد امکان تلاش خواهد کرد که بافت طبیعی پانکراس دست نخورده باقی بماند. متأسفانه در سرطان پانکراس، سلول‌های سرطانی غالباً قبل از تشخیص متاستاز می‌دهند.
پرتو درمانی
پرتو درمانی از تابش‌های قوی به‌منظور نابودی سلول‌های سرطانی بهره می‌برد. در مورد سرطان لوزالمعده، معمولاً بیمار باید طی چند هفته، پرتودرمانی را پنج روز در هفته دریافت نماید. این روش همچنین می‌تواند به‌عنوان روشی برای نابودی سلول‌های سرطانی باقیمانده پس از عمل جراحی مؤثر واقع شود و می‌تواند به تسکین درد یا مشکلات گوارشی ناشی از تومورهای بزرگ کمک کند.
شیمی درمانی
شیمی درمانی با استفاده از داروها به منظور از بین بردن سلول‌های سرطانی و جلوگیری از رشد یا تکثیر آن‌ها انجام می گیرد. این روش ممکن است شامل یک دارو یا ترکیبی از چند دارو باشد و به‌صورت خوراکی یا تزریقی انجام می‌شود. این داروها با ورود به جریان خون در بدن حرکت می‌کنند و به همین دلیل شیمی درمانی، انتخاب مناسبی برای سرطان‌هایی که منتشر شده‌اند، به‌حساب می‌آید. همچنین ممکن است بعد از عمل جراحی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی باقیمانده استفاده شود.
آیا می‌توان از سرطان پانکراس جلوگیری کرد؟
گرچه هیچ روش قطعی برای جلوگیری از بروز تمامی موارد وجود ندارد، شما می‌توانید در مقابل عواملی که قابل کنترل هستند، اقداماتی کنید.
توصیه‌های انجمن سرطان آمریکا به شرح زیر است:
– در صورتی که سیگار می‌کشید، به‌طور فوری آن را ترک کنید.
– به وزن مناسب خود برسید و به‌طور منظم فعال باشید.
– رژیم غذایی سالمی را رعایت کنید و بر مصرف غذاهای گیاهی تمرکز داشته باشید.
– از مصرف الکل پرهیز کنید، زیرا این کار خود یک عامل خطرزا محسوب می‌شود.
براساس نظر متخصصان، بسیاری از انواع سرطان‌ها قابلیت پیشگیری دارند. علی‌رغم اینکه بعضی از عوامل خطر این بیماری‌ها مانند سن یا وراثت غیرقابل تغییرند، اما عوامل دیگری از قبیل سبک زندگی سالم قابل کنترل می‌باشند.
متخصصان همواره بر این نکته تأکید دارند که رعایت نکات ساده می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به سرطان کمک نماید.
* غذاهای سالم مصرف کنید، فعالیت بدنی داشته باشید و از الکل دوری کنید.
داشتن یک رژیم غذایی متعادل، انجام فعالیت بدنی منظم و حفظ وزن سالم می‌تواند تأثیرات مثبتی بر سلامتی شما داشته باشد. این سه عامل می‌توانند ریسک ابتلا به سرطان را کاهش داده و با بهبود سلامت عمومی و کیفیت زندگی و پیش‌آگهی پس از تشخیص سرطان، ارتباط دارند. همچنین باید از مصرف الکل به‌کل اجتناب کرد، چرا که این ماده تأثیرات سرطان‌زا دارد و در افزايش خطر ابتلا به بسیاری از سرطان‌ها مؤثر است.
* برای ترک سیگار برنامه‌ریزی کنید.
استعمال دخانیات می‌تواند احتمال ابتلا به انواع مختلف سرطان از جمله سرطان‌های ریه، دهان، گلو، دهانه رحم، خون، مثانه، مری، معده، پانکراس و کلیه را افزایش دهد. پرهیز از دخانیات و ترک سیگار از اقدامات کلیدی است که می‌توان برای کاهش خطر ابتلا به سرطان انجام داد.
* از پوست خود در برابر اشعه ماورای بنفش (UV) محافظت کنید.
قرارگیری در معرض اشعه ماورای بنفش می‌تواند خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش دهد. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های ایالات متحده (CDC) توصیه می‌کند که قرار گرفتن در معرض نور آفتاب در ساعات اوج را به حداقل برسانید، لباس‌های آستین‌بلند بپوشید و از کرم‌های ضد آفتاب استفاده کنید.
* به پیشگیری و غربالگری سرطان توجه داشته باشید.
آزمایش‌های غربالگری پیشگیرانه می‌توانند به شناسایی زودهنگام سرطان‌ها کمک کنند، که در صورت تشخیص به‌موقع، بسیاری از آن‌ها قابل درمان خواهند بود. سرطان‌های رایجی چون سرطان روده بزرگ، ریه، سینه و… در صورت شناسایی زودهنگام، با موفقیت درمان می‌شوند.