محققان با بهره‌گیری از روشی نوین که قادر به شناسایی میدان‌های مغناطیسی زمین در آجرهای باستانی سوخته است، موفق شده‌اند واقعه‌ای را که در کتاب مقدس یهودیان ذکر شده، اثبات کنند.
بر اساس داستان ثبت شده در کتاب دوم پادشاهان، شهر «گات» که یکی از پنج شهر فلیسطیه در زمان آهن، ۳ هزار سال پیش به دست نیروهای حزائیل، پادشاه دمشق، به تصرف درآمد و به غارت رفت.
پیشتر باستان‌شناسان با استفاده از تاریخ‌گذاری رادیوکربنی یک «لایه تخریب کاملاً مشخص» را در محوطه باستانی تل صافی به حدود سال ۸۳۰ قبل از میلاد نسبت داده بودند. با این حال، تجزیه و تحلیل‌های بعدی از دیواری فروریخته در همین ناحیه، این تصور را مورد سؤال قرار داد، زیرا نتایج نشان می‌دادند که این ساختار طی چندین دهه فروریخته است و نه به واسطه یک واقعه خشونت‌آمیز.
آجرهای این دیوار نشان‌دهنده نشانه‌هایی از قرارگیری در معرض دماهای بالا بودند، گویی که این آجرها قبل از ساخت دیوار در کوره حرارت داده شده‌اند.
این موضوع با فرضیه عمومی که می‌گوید آجرهای کوره ای تنها در زمان رومیان در منطقه شام استفاده می‌شدند، در تضاد بود؛ چرا که پیش از آن معمولاً از آجرهای خشک‌شده در آفتاب برای ساخت و ساز بهره می‌بردند.
به همین دلیل، تعدادی از محققان تصمیم گرفتند تا با استفاده از یک روش جدید، شیوه پخت آجرها را بررسی نمایند. دکتر یوآو واکنین، از نویسندگان این تحقیق، در این مورد توضیح می‌دهد: «آجرهایی که با آنها کار می‌کنیم حاوی میلیون‌ها ذره فرومغناطیسی هستند. این ذرات معدنی مشابه بسیاری از «قطب‌نماها» یا آهن‌رباهای کوچک عمل می‌کنند.»
او همچنین توضیح می‌دهد: «حرارت بالا، که به حدود ۲۰۰ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر می‌رسد، همانند آتش، سیگنال‌های مغناطیسی این ذرات را آزاد می‌کند و آنها تمایل دارند با میدان مغناطیسی زمین در زمان و مکان مشخص، هم‌راستا شوند. لذا برخلاف خاک رس خشک‌شده، آجر پخته به یک میدان مغناطیسی قوی و یکنواخت دست می‌یابد که می‌تواند با استفاده از مغناطیس‌سنج ردگیری شود، و این نکته مهمی است که نشان می‌دهد آجر به واقع پخته شده است.»
دانشمندان بر این باور بودند که اگر دیوار در آتش ویران شده باشد، تمام آجرها باید میدان مغناطیسی زمین را در زمان و مکان خاصی ثبت کرده باشند. نوعی دیگر از آجرهای پخته‌شده در کوره نیز این میدان مغناطیسی را در هنگام پخت دریافت می‌کنند، اما به دلیل اینکه هر آجر در زمان ساخت در جهتی تصادفی چیده می‌شد، میدان‌های مغناطیسی نیز در جهات مختلف قرار می‌گیرند.
نویسندگان این مطالعه برای دست‌یابی به این مشکل که آیا میدان‌های مغناطیسی آجرها در یک راستا قرار دارند یا خیر، از تکنیک «مغناطیس‌زدایی حرارتی» بهره گرفتند. این روش شامل گرم کردن خاک رس در یک کوره ویژه است که نتیجه آن حذف میدان مغناطیسی زمین می‌باشد. در این فرایند، هنگامی که آجر تحت دمایی قرار می‌گیرد که ابتدا باعث مغناطیسی شدن آن شده، مغناطیس‌زدایی اتفاق می‌افتد.
بکارگیری این روش به محققان اجازه داد تا دمای دقیق اولیه‌ای که آجرها در آن حرارت داده شده‌اند را مشخص کنند و همچنین تعیین نمایند که میدان‌های مغناطیسی آنها همگی هم‌راستا هستند یا خیر.
دکتر واکنین در ادامه می‌افزاید: «یافته‌های ما نشان می‌دهد که آجرها در محل سوخته و سپس در همان مکان سرد شده‌اند، به این معنا که ساختار در نتیجه یک آتش‌سوزی که در طی چند ساعت به تخریب آن منجر شده بود، دچار فروپاشی گردید. اگر آجرها پیش از قرار گرفتن در دیوار پخته شده بودند، باید جهت‌گیری مغناطیسی آنها تصادفی می‌شد.»
نتایج این پژوهش جدید در نشریه علمی «PLOS ONE» منتشر شده است.
منبع: یورونیوز