مرکز مبادله ایران با همکاری بانک مرکزی جمهوری اسلامی و بر اساس ابلاغیه‌ای که در تاریخ هفتم دی ماه ۱۴۰۲ صادر گردیده و به نام «الزام برای تحویل، عرضه و فروش شمش‌های طلای وارداتی جهت انجام تعهد ارزی صادرکنندگان در بستر مرکز مبادله ارز و طلای ایران» شناخته می‌شود، یک سازوکار جدید برای رفع تعهد ارزی صادرکنندگان با استفاده از واردات شمش طلا طراحی کرده است. صادرکنندگانی که تمایل دارند تعهد ارزی صادراتی خود را از طریق واردات شمش طلا انجام دهند، می‌توانند با استفاده از این مرکز اقدام لازم را به عمل آورند.
در ۹ ماهه سال جاری، واردات شمش طلا با سهم ۲.۵۴ درصدی از کل واردات، در رده چهارم اقلام اصلی وارداتی کشور قرار گرفت.
هدف از عرضه طلا در مرکز مبادله ارز و طلای ایران، جلوگیری از قاچاق و استفاده از طلا در صنایع مختلف است بطوری که حتی اگر طلا از کشور خارج شود، این کار به صورت صادرات جواهرات و با ارزش افزوده انجام گردد.
به همین دلیل، امروز نخستین جلسه حراج شمش طلا به‌صورت حضوری برگزار خواهد شد. این شمش‌ها با وزن یک کیلو موجود خواهند بود و عرضه‌کنندگان شامل تمامی افراد از جمله واردکنندگان طلا هستند که از طریق رفع تعهد ارزی اقدام می‌کنند. تقاضا کنندگان نیز شامل تولیدکنندگان فعال در صنعت جواهر و بانک‌ها می‌شوند و بانک مرکزی نیز در نقش بازارگردان در این فرآیند حاضر خواهد بود.
علی سعیدی – مدیرعامل مرکز مبادله ارز و طلای ایران – اعلام کرده است که قیمت‌گذاری در مرکز مبادله بر اساس عرضه و تقاضا خواهد بود و معاملات به پیشنهاد قیمت خریداران و تأیید آن از سوی فروشندگان صورت می‌گیرد. همچنین قیمت طلا در این مرکز به قیمت‌های روز نزدیک خواهد بود.
پیش‌تر، اوراق گواهی سپرده کالایی مبتنی بر شمش طلا در بورس کالا عرضه شده بود و به دلیل مزایایی چون معافیت از مالیات، عدم ریسک نگهداری فیزیکی طلا و نگرانی از گم شدن یا سرقت آن، و امکان استفاده از آن‌ها به‌عنوان وثیقه بانکی، با استقبال گسترده‌ای مواجه شده بود.