در سال‌های اخیر، شاهد افزایش موارد ابتلا به سرطان‌ها بوده‌ایم و این شرایط به‌روشنی به نحوه زندگی ما مرتبط است؛ ازاین‌رو، نگرانی‌ها درباره احتمال ابتلا به ویروس اچ‌پی‌وی در جامعه به‌طرز چشمگیری افزایش یافته است. این ویروس می‌تواند خطر بروز انواع بیماری‌ها از جمله سرطان دهانه رحم را به همراه داشته باشد.
یکی از راه‌های اساسی برای جلوگیری از ابتلا به این ویروس، پرهیز از رفتارهای پرخطر، دریافت واکسن و انجام غربالگری‌های لازم است که باید برای تمامی افراد جامعه در دسترس قرار گیرد. همچنین، وجود برخی نشانه‌های ابتلا به این بیماری‌ها وجود دارد که زنان باید در صورت مشاهده آن‌ها به همکاری با متخصص مراجعه کنند. دکتر علی مطلق، فوق‌تخصص رادیوانکولوژی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در مصاحبه با «شرق» به بررسی این موضوع پرداخته است که در ادامه مشاهده خواهید کرد.
نشانه‌هایی که نباید نادیده گرفت
شایع‌ترین سرطان‌ها در میان زنان ایرانی، به ترتیب شامل سرطان پستان، تیروئید، روده بزرگ، پوست و معده هستند. در حال حاضر، سرطان دهانه رحم جزء بیماری‌های شایع در ایران نیست؛ اما اهمیت آن به دلایل خاص خود باقی است. از مهم‌ترین نشانه‌های این سرطان می‌توان به خون‌ریزی غیرطبیعی، ترشحات غیرعادی و دردهای ناحیه لگن اشاره کرد که در چنین مواقعی باید برای تشخیص و درمان مناسب اقدام صورت گیرد.
چند سالگی باید آزمایش‌های اچ‌پی‌وی را انجام داد؟
از نکات کلیدی درباره سرطان دهانه رحم، وجود راه‌های مؤثر برای غربالگری آن است. از جمله این روش‌ها می‌توان به تست پاپ اسمیر و تست اچ‌پی‌وی اشاره کرد. تست اچ‌پی‌وی از دقت بیشتری نسبت به تست پاپ اسمیر برخوردار است و در حال حاضر، توصیه میشود که از این روش استفاده شود.
تست اچ‌پی‌وی می‌تواند به‌طور مستقل و در یک مرحله یا به‌صورت دو مرحله‌ای انجام شود. در صورت انتخاب روش دو مرحله‌ای، ابتدا آزمایش اچ‌پی‌وی صورت می‌گیرد و در صورت مثبت بودن نتیجه، آزمایش دیگری مانند پاپ اسمیر در مرحله دوم انجام خواهد شد. گاهی اوقات هر دو تست اچ‌پی‌وی و پاپ اسمیر به‌طور مستقل از نتایجشان انجام می‌شوند و مجموع نتایج آن‌ها مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد.
توصیه‌های جدید حاکی از آن است که غربالگری باید در رده سنی ۳۰ تا ۴۹ سال صورت گیرد. افرادی که بین ۵۰ تا ۶۵ سال سن دارند، در صورتی که هیچ‌گونه غربالگری در گذشته انجام نداده باشند، مشمول غربالگری خواهند شد. فاصله زمانی انجام تست اچ‌پی‌وی هر پنج تا ده سال یک بار است. اگر تست اچ‌پی‌وی در دسترس نباشد، از تست پاپ اسمیر هر سه سال یک‌بار برای غربالگری استفاده خواهد شد.
ویروس اچ‌پی‌وی و ارتباط آن با سرطان
باید به این نکته توجه کرد که یکی از علل مهم بروز سرطان، ابتلا به عفونت‌هاست و شایع‌ترین آن‌ها، ویروس زگیل انسانی یا اچ‌پی‌وی است. این ویروس در شکل‌گیری دست‌کم شش گروه مختلف از سرطان‌ها نقش کلیدی ایفا می‌کند که یک‌سوم از آن‌ها به‌طور خاص مربوط به سرطان دهانه رحم است. با در نظر گرفتن مجموع این سرطان‌ها، آمار در ایران نیز قابل توجه خواهد بود. ویژگی بارز سرطان‌های مرتبط با عفونت این است که بیشتر آن‌ها قابل پیشگیری هستند.
تحولات امروز تأثیرگذار بر آمار سرطان در آینده
تغییراتی که منجر به بروز این نوع سرطان‌ها می‌گردند، عمدتاً در طی یک تا دو دهه شکل می‌گیرند؛ بدین ترتیب، آمار پایین ابتلا به سرطان دهانه رحم در حال حاضر، به رفتارهای اجتماعی دو دهه پیش برمی‌گردد که با شرایط کنونی بسیار متفاوت بود. دلیل دیگر افت آمار فعلی می‌تواند به انجام تست پاپ اسمیر در بسیاری از زنان مربوط باشد؛ به‌طوریکه نزدیک به نیمی از زنان در ایران دست‌کم یک بار تست پاپ اسمیر را در طول عمر خود انجام می‌دهند و این امر به حذف ضایعات پیش‌بدخیم و کاهش موارد بروز سرطان دهانه رحم کنونی منجر شده است.
باید مجدداً تأکید کنیم که وقتی از کنترل اچ‌پی‌وی صحبت می‌کنیم، با یک سرطان یا حتی یک بیماری خاص مواجه نیستیم؛ بلکه این موضوع شامل طیفی از بدخیمی‌ها و بیماری‌های خوش‌خیم می‌گردد و استراتژی‌های ما برای کنترل اچ‌پی‌وی بر همه آن‌ها تأثیرگذار خواهد بود. ابتلا به این ویروس تبعات فردی، اجتماعی و اقتصادی دارد.
این ویروس می‌تواند منجر به بروز بیماری‌های خوش‌خیم شود که به آن زگیل می‌گویند و در عین حال، قادر است به بیماری‌های بدخیم منجر گردد که پیش‌تر به آن‌ها اشاره شد. مطالعات مختلف نشان داده‌اند که حتی ابتلا به انواع خوش‌خیم این ویروس به بروز مشکلات خانوادگی منجر میشود. همچنین، احتمال ناباروری را در مردان و زنان افزایش می‌دهد. اگر کاهش جمعیت به‌عنوان یک موضوع کلیدی در نظام سلامت و فراتر از آن اهمیتی دارد، باید در زمینه کنترل ویروس اچ‌پی‌وی توجه بیشتری صرف گردد.