علیرضا زالی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در سمپوزیوم مربوط به چالش‌های فرهنگی و اجرایی مرتبط با برنامه پزشک خانواده، بیان کرد: برای اجرای موثر طرح ملی پزشک خانواده، لازم است که همکاران، مردم و فرهنگ عمومی به‌خوبی اقناع شوند. همچنین، مداخلات کلان در حوزه سلامت باید با دقت و احتیاط انجام شوند و از شتابزدگی باید پرهیز گردد.
وی به بررسی ماژول‌های ضروری در حوزه سلامت برای پیاده‌سازی این طرح ملی تأکید کرد و اظهار داشت: مسأله سالمندی در جامعه ایرانی از چالش‌های مهمی است که باید در طرح پزشک خانواده مدنظر قرار گیرد. به طور کلی، جامعه‌ای که هفت درصد از آن بالای ۶۵ سال سن داشته باشد، به عنوان جامعه سالمند شناخته می‌شود.
زالی افزود: دوران سالمندی مواجهه با چالش‌های زیادی است، اما با ترویج فرهنگ سلامت سالمندی و اقدامات پیشگیرانه در دوران نوجوانی همچون تغذیه مناسب و ورزش می‌توان به دوران سالمندی راحت‌تری دست یافت.
وی ادامه داد: سالمندی شرایط ویژه‌ای را برای افراد به وجود می‌آورد؛ بنابراین ضرورت دارد که اجرای طرح ملی پزشک خانواده با عمق، دقت و جامعیت بیشتری در قالب خدماتی متناسب با ساختار بومی ایران طراحی و ارائه شود.
زالی همچنین به تغییرات در شیوع سندرم متابولیک به عنوان یکی دیگر از موضوعات حائز اهمیت در نظام سلامت اشاره کرد و گفت: نوسانات در ریسک فاکتورهایی مانند فشار خون، دیابت و بیماری‌های قلبی به سبک زندگی افراد بستگی دارد و تغییر در این موارد به زمان طولانی نیاز دارد.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بیان کرد: حدود ۱۸ درصد از جمعیت تهران به مشکل فشار خون مبتلا هستند. در عین حال، مصرف نمک در کشور ما بین ۳ تا ۷ برابر و مصرف شکر ۴.۵ برابر سرانه جهانی است. شناسایی و تغییر در ریسک فاکتورها و توجه به تغذیه و سبک زندگی از اهمیت بالایی برای کنترل شیوع سندرم متابولیک برخوردار است.
زالی در ادامه به تأثیر تغییرات آب و هوا و وجود آلاینده‌ها بر سلامت جامعه اشاره کرد و گفت: تحقیقات نشان می‌دهند که دماهای بالاتر ممکن است میزان افسردگی و خشونت را به ویژه در میان زنان جامعه افزایش دهد.
وی با تأکید بر این موضوع که احتمال شیوع بیماری‌های عفونی نوظهور مانند کرونا جزو عوامل بحران ساز برای نظام سلامت به شمار می‌آید، گفت: یکی از دلایل اصلی بروز این نوع بیماری‌ها، نزدیکی انسان‌ها به زیستگاه حیوانات و همچنین افزایش فعالیت‌های گردشگری است.
زالی بر اهمیت یادگیری از تجربیات تلخ گذشته در اجرای طرح پزشک خانواده تأکید کرد و گفت: در دور قبلی اجرایی این طرح دو استان به تجربیات خود پرداخته‌اند که تحلیل و ارزیابی آن‌ها می‌تواند در این دوره بسیار مؤثر باشد؛ تأمل عمیق و دقیق، مطالعه مقالات و مستندات، و ایجاد نظام ارزیابی بر اساس شواهد به اجرای موفق طرح پزشک خانواده کمک خواهد کرد.
زالی همچنین بر اهمیت بررسی عمیق ساختار سلامت در کشور، توان نظام مراقبت‌های بهداشتی اولیه (PHC)، کمبود نیروی انسانی، نوسازی زیرساخت‌های فرسوده و تأمین فضاهای فیزیکی لازم برای آغاز اجرای طرح تأکید کرد و گفت: تأمین بودجه کافی نیز برای تحقق این اقدامات ضروری است.
وی با اشاره به چالش‌های موجود در عرصه بهداشت، افزود: طرح پزشک خانواده یک طرح ملی است که به همکاری تمامی ارگان‌ها نیاز دارد تا به نتایج مطلوبی برسد.
زالی از آغاز فاز اول این طرح در شهرستان‌های فیروزکوه، اسلامشهر و شهر قدس واقع در استان تهران خبر داد و یادآور شد: پیش‌بینی می‌شود که در فاز نخست، بیش از ۱۱ میلیون نفر تحت پوشش قرار گیرند و این در حالی است که با فعالیت ۲ هزار و ۷۲۰ مراقب سلامت و ۲ هزار و ۳۳۰ پزشک، با کمبود نیروی انسانی مواجه خواهیم بود.
وی در پایان بر لزوم حمایت از نظام PHC، هماهنگی با تغییرات پویا در حوزه سلامت، تعریف خدمات متنوع و تأمین مالی مناسب و همچنین همکاری کلیه ارگان‌ها در سطوح ملی تأکید کرد.