درسه ماه ابتدایی سال ۲۰۲۴، تعداد گردشگران بین‌المللی به ۹۷ درصد شرایط پیش از شیوع بیماری کرونا بازگشته و بالغ بر ۲۸۵ میلیون گردشگر در بازه زمانی ژانویه تا مارس سفر کرده‌اند.
طبق اطلاعات منتشر شده از سوی سازمان جهانی گردشگری وابسته به سازمان ملل، تعداد سفرهای بین‌المللی گردشگران در سه ماه اول ۲۰۲۴ به ۹۷ درصد سطح قبل از همه‌گیری رسید و در این مدت بیش از ۲۸۵ میلیون گردشگر به سفرهای بین‌المللی پرداخته‌اند که این آمار تقریباً ۲۰ درصد بیشتر از سه ماه ابتدایی سال ۲۰۲۳ است و نشانگر نزدیک شدن به بهبودی کامل از آسیب‌های ناشی از همه‌گیری کرونا در این حوزه است.
در سال ۲۰۲۳، سفرهای بین‌المللی به ۸۹ درصد از سطح سال ۲۰۱۹ بازگشت و درآمد حاصل از صادرات گردشگری به ۹۷ درصد آن سال رسید و تولید ناخالص داخلی گردشگری مستقیم نیز در همان سطوح سال ۲۰۱۹ ثابت ماند.
پیش‌بینی وزارت گردشگری سازمان ملل برای سال ۲۰۲۴، به احیای کامل گردشگری بین‌المللی با رشدی ۲ درصدی بیشتر از سطح سال ۲۰۱۹ اشاره دارد. در این راستا، تازه‌ترین اطلاعات ارائه شده از طرف آژانس تخصصی گردشگری سازمان ملل حاکی از آن است:
- خاورمیانه با توان‌ترین رشد نسبی، به ۳۶ درصد بالاتر از سطح قبل از همه‌گیری در سه ماهه اول ۲۰۲۴ دست یافته که ۴ درصد بالاتر از مدت مشابه در سال ۲۰۲۳ است. سال گذشته، این منطقه به عنوان نخستین مقصد جهانی مثبت ۲۲ درصد از آمار پیش از بحران کرونا را تجربه کرد و به طوری کامل از بحران عبور کرد.
- اروپا که بزرگ‌ترین مقصد توریستی جهان به شمار می‌رود، در سه ماه ابتدایی سال ۲۰۲۴ برای نخستین بار از سطوح پیش از همه‌گیری فراتر رفته و با رشد مثبت ۱ درصدی در مقایسه با آمار سال ۲۰۱۹ روبه‌رو شده است. این منطقه در سه ماهه اول سال جاری میلادی ۱۲۰ میلیون گردشگر بین‌المللی را ثبت کرده که افزایش تقاضای منطقه‌ای را نشان می‌دهد.
- آفریقا نیز طی سه ماه ابتدایی سال ۲۰۲۴ توانسته ۵ درصد بیشتر از دوره مشابه در سال ۲۰۱۹ و ۱۳ درصد بیشتر از سال ۲۰۲۳ گردشگران بین‌المللی را جذب کند.
- قاره آمریکا تقریباً در سه ماه اول، اعداد پیش از همه‌گیری را بازیابی کرد و ورود گردشگران به ۹۹ درصد از سطح سال ۲۰۱۹ رسید.
- گردشگری بین‌المللی در آسیا و اقیانوسیه (که ایران نیز در این دسته قرار دارد) شاهد بهبودی سریعی بوده است؛ جایی که بعد از بهبودی ۶۵ درصدی در سال ۲۰۲۳، ورودی‌ها در سه ماه اول ۲۰۲۴ به ۸۲ درصد از سطوح پیش از همه‌گیری رسیده‌اند.
«زوراب پولولیکاشویلی»، دبیرکل سازمان جهانی گردشگری در این مورد اظهار داشت: احیای این بخش برای اقتصادهای ما و معیشت میلیون‌ها نفر بسیار خوشایند است. با این حال، لازم است تا در جهت دستیابی به سیاست‌های گردشگری مناسب و مدیریت مقصد توجه ویژه‌ای به پایداری و فراگیری داشته باشیم و در عین حال به اثرات خارجی و تأثیر این صنعت بر منابع و جوامع بپردازیم.
رشدهای قابل توجه
براساس آمار تفکیکی مناطق، شمال آفریقا در سه ماه اول ۲۰۱۴ نسبت به سطوح پیش از پاندمی با ۲۳ درصد افزایش ورودی، عملکرد قوی‌تری از خود نشان داده است و پس از آن آمریکای مرکزی با رشد ۸ درصدی و دریای کارائیب و اروپای غربی (هر دو با افزایش ۷ درصدی) قرار دارند. همچنین، اروپای مدیترانه جنوبی با یک درصد فراتر از سطوح قبل از پاندمی و آمریکای جنوبی که به سطح ۲۰۱۹ نزدیک است، از دیگر نقاط ذکر شده هستند. اروپای شمالی به ۹۸ درصد از سطوح پیش از بحران رسیده و کشورهای جنوب صحرای آفریقا و آمریکای شمالی نیز ۹۵ درصد بهبودی را تجربه کرده‌اند.
بر اساس داده‌های موجود، مقاصد فراوانی در طول سه ماه اول ۲۰۲۴ به نتایج قابل توجهی دست یافته‌اند، از جمله قطر (+۱۷۷٪ نسبت به سه ماهه اول ۲۰۱۹)، آلبانی (+۱۲۱٪)، عربستان سعودی (+۹۸٪)، تانزانیا (+۵۳٪)، کوراسائو (+۴۵%)، صربستان (+۴۳%)، ترکز و کایکوس (+۴۲%)، گواتمالا (+۴۱%) و بلغارستان (+۳۸%).
این ریزش مثبت در عملکرد گردشگری بین‌المللی را می‌توان در شاخص اعتماد گردشگری سازمان ملل نیز مشاهده کرد که به ۱۳۰ امتیاز (در مقیاس ۰ تا ۲۰۰) برای دوره ژانویه تا آوریل دست یافته است، که فراتر از پیش‌بینی‌ها (۱۲۲) برای این دوره در اواسط ژانویه بوده است.
درآمدها
درآمدهای حاصل از گردشگری بین‌المللی در سال ۲۰۲۳ به ۱.۵ تریلیون دلار رسید که نشاندهنده بهبود کامل سطوح قبل از همه‌گیری است و با احتساب تورم، به ۹۷ درصد آمار سال ۲۰۱۹ نزدیک می‌شود.
به تفکیک مناطق، اروپا در سال ۲۰۲۳ بالاترین درآمد را کسب کرده و مقاصد این قاره به درآمد کلی ۶۶۰ میلیارد دلار دست یافته‌اند که به لحاظ واقعی، ۷ درصد بالاتر از سطوح قبل از شیوع کرونا بوده است. درآمدهای منطقه خاورمیانه ۳۳ درصد بالاتر از سال ۲۰۱۹ بوده است. قاره آمریکا ۹۶ درصد از درآمدهای خود را نسبت به قبل از بحران احیاء کرده و آفریقا نیز ۹۵ درصد از درآمدهای خود را بازسازی کرده است. آسیا و اقیانوسیه ۷۸ درصد از سطح درآمد پیش از پاندمی خود را به دست آورده که نسبت به بهبود ۶۵ درصدی ورودی در سال گذشته، دستاورد چشمگیری است.
درآمدهای صادراتی حاصل از گردشگری بین‌المللی، شامل هزینه‌های مسافر و حمل و نقل، در سال ۲۰۲۳ به ۱.۷ تریلیون دلار رسید که تقریباً ۹۶ درصد از سطوح پیش از همه‌گیری به‌لحاظ واقعی را تشکیل می‌دهد. تولید ناخالص داخلی مستقیم گردشگری نیز به سطوح پیش از اپیدمی بهبود یافته و در سال ۲۰۲۳ به ۳.۳ تریلیون دلار رسید که معادل ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی است.
چندین مقصد از نظر درآمد در سه ماه اول ۲۰۲۴ نسبت به سطوح سال ۲۰۱۹ بر اساس داده‌های موجود، دستاوردهای قابل توجهی داشته‌اند، از جمله صربستان (+۱۲۷%)، ترکیه (+۸۲%)، پاکستان (+۷۲%)، تانزانیا (+۶۲%)، پرتغال (+۶۱%)، رومانی (+۵۷%)، ژاپن (+۵۳%)، مغولستان (+۵۰%)، موریس (+۴۶%) و مراکش (+۴۴%).
به امید بهبودی کامل در سال ۲۰۲۴
پیش‌بینی می‌شود که گردشگری بین‌المللی در سال ۲۰۲۴ با حمایت تقاضای قوی، افزایش ارتباطات هوایی و بهبود مستمر سفرها از چین و دیگر بازارهای بزرگ آسیا به طور کامل احیا شود.
آخرین شاخص اعتماد گردشگری سازمان ملل نشاندهنده چشم‌اندازهای امیدبخش برای فصل تابستان آینده است و به امتیاز ۱۳۰ برای دوره می تا آگوست ۲۰۲۴ (در مقیاس ۰ تا ۲۰۰) دست پیدا کرده که نشاندهنده افزایش احساسات مثبتی نسبت به اوایل سال جاری است. حدود ۶۲ درصد از کارشناسان گردشگری شرکت‌کننده در نظرسنجی «Confidence» انتظار بهبود (۵۳٪) یا بهبود قابل ملاحظه (۹٪) را برای این دوره چهار ماهه که شامل فصل تابستان در نیمکره شمالی می‌شود، دارند، در حالی که ۳۱٪ عملکرد مشابه سال ۲۰۲۳ را پیش‌بینی می‌کنند.
چالش‌ها همچنان باقی است
طبق اظهارات کارشناسان گردشگری سازمان ملل، وضعیت اقتصادی و ژئوپلیتیکی نامناسب همواره چالش‌های مهمی برای گردشگری بین‌المللی و سطح اعتماد ایجاد می‌کند.
آخرین چشم‌انداز اقتصادی جهانی صندوق بین‌المللی پول (آوریل ۲۰۲۴) به بهبود پایدار اما کند اشاره دارد. علاوه بر آن، تداوم تورم، نرخ‌های بهره بالا، نوسانات قیمت نفت و اختلالات تجاری همچنان به افزایش هزینه‌های رفت‌وبرگشت و اقامت منجر می‌شود.
انتظار می‌رود که گردشگران به دنبال حفظ ارزش پول در سفرهای خود باشند و در پاسخ به رشد قیمت‌ها و چالش‌های اقتصادی به جستجوی گزینه‌های اقتصادی و سفرهای نزدیک‌تر به محل زندگی خود ادامه دهند. همچنین، تغییرات شدید آب و هوایی و دیگر رویدادهای جوی ممکن است بر انتخاب مقاصد مسافران تأثیر گذاشته و دغدغه‌های فزاینده‌ای را برای این بخش به دنبال داشته باشد که توسط پنل کارشناسان گردشگری سازمان ملل متحد به‌کرات به آن اشاره شده است.
عدم قطعیت‌ها ناشی از درگیری‌ها بین روسیه و اوکراین و تنش‌های موجود در رژیم صهیونیستی نیز خطرات منفی مهمی برای گردشگری بین‌المللی به‌شمار می‌آید.
با اقبال بهبود و گسترش گردشگری بین‌المللی که به رشد اقتصادی و اشتغال در سطح جهانی کمک می‌کند، دولت‌ها باید بر نحوه‌ای موثر مدیریت گردشگری خود در سطوح ملی و محلی ادامه دهند تا از وضعیت موجود اطمینان حاصل کنند.