بازار مسکن در وضعیت بحرانی / آیا بخش خصوصی از این حوزه دور شده است؟

بازار مسکن در حال حاضر با شرایط نامساعدی مواجه است. بنا به گفته‌ی متخصصان، کاهش شدید تقاضا و افت تولید مسکن، دو چالش عمده‌ای هستند که این بازار را تحت تأثیر قرار داده‌اند.

این کارشناسان بر این باورند که کاهش قدرت خرید مردم به دلیل افزایش تورم، اصلی‌ترین عامل کاهش تقاضا در حوزه مسکن محسوب می‌شود.

علاوه بر این، سخت‌گیری‌های ناشی از سوی شهرداری‌ها و نهادهای خدمات رسان و همچنین مداخله دولت در روند ساخت مسکن، از عواملی هستند که موجب کاهش تمایل بخش خصوصی به حضور در این حوزه شده‌اند.

این افراد می‌گویند: در سال ۱۴۰۲، هیچ اقدام مؤثری از سوی دولت و مجلس برای سامان‌دهی به تولید مسکن مشاهده نشده است؛ از این رو، بهبود وضعیت این بخش در سال جاری چندان محتمل به نظر نمی‌رسد. برخی از سازندگان بزرگ نیز به انتقاد از عملکرد سیستم بانکي پرداخته و بر این باورند که هیچ حرکتی از سوی دولت و مجلس برای تسهیل ساخت و ساز به عمل نیامده است.

رکود در ساخت مسکن توسط بخش خصوصی

بر پایه‌ی گفته‌های بیت‌الله ستاریان، کارشناس اقتصاد مسکن، وعده دولت مبنی بر احداث سالانه یک میلیون واحد مسکونی باعث شده تا بخش خصوصی به تدریج از این بازار بیرون برود.

آمارها نشان‌دهنده‌ی کاهش فعالیت‌های ساخت و ساز توسط بخش خصوصی است. این امر در کنار کاهش عرضه مسکن، می‌تواند زمینه‌ساز افزایش قیمت‌ها در آینده شود.

برای کنترل قیمت مسکن و اجاره‌بها، باید فرآیند ساخت و ساز تسهیل شود

او ادامه داد: برای آنکه قیمت‌ها در بازار مسکن و اجاره‌بها تحت کنترل باقی بمانند، نیاز است که فرآیند ساخت و ساز تسهیل گردد. باید توجه داشت که اگر هدف، کنترل تورم است تا فعالیت‌های اقتصادی با ثبات بیشتری صورت گیرد، تولید این کالا نیز باید به طرز قابل توجهی افزایش یابد. متأسفانه، آمار صدور پروانه‌های ساختمانی و در پی آن تولید مسکن به شدت پایین است.

این کارشناس اقتصاد مسکن در پاسخ به این سؤال که به نظر می‌رسد قیمت مسکن به اندازه‌ی تورم رشد نکرده است، خاطرنشان کرد: فعلاً قدرت خرید خریداران مسکن پایین است. به روشنی می‌توان مشاهده کرد که تولید مسکن در حال افت است و بازار مسکن فاقد تقاضای مؤثر است. نکته‌ی مهم این است که اگر محدودیت‌ها بر معاملات بازار مسکن برداشته شود، ممکن است قیمت‌ها به سرعت از تورم پیشی بگیرند.

تولید مسکن به زیر ۳۰۰ هزار واحد در سال تقلیل یافته است

ستاریان افزود: وقتی که تولید مسکن در سطح پایینی قرار گرفته باشد، حتی در شرایطی که بازار مسکن نیز قفل شده باشد، جهت‌گیری قیمت‌ها به سمت بالا محتمل به نظر می‌رسد. متأسفانه در حال حاضر، تولید مسکن به کمتر از ۳۰۰ هزار واحد در سال می‌رسد، در حالی که در سال‌های گذشته این رقم بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار واحد بود.

این کارشناس اقتصاد مسکن در پاسخ به پرسش درباره‌ی دلایل بی‌رغبتی سازندگان به ساخت مسکن، اظهار داشت: به هر حال، سود سازندگان مسکن دیگر همانند گذشته نیست و کاهش یافته است. اما نکته‌ی قابل توجه این است که هنگامی که دولت اعلام کرد که سالانه یک میلیون واحد مسکونی خواهد ساخت، اکثر سازندگان کوچک که به صورت مستقل ۱۰ تا ۱۰۰ واحد مسکونی می‌ساختند، ناگهان سرمایه‌های خود را از بخش مسکن خارج کردند.

سازندگان کوچک، به سادگی تحت تاثیر تبلیغات منفی از بازار مسکن خارج می‌شوند

ستاریان ادامه داد: سازندگان خُرد معمولاً با تأثیر تبلیغات منفی به راحتی از بازار مسکن خارج می‌شوند. به یاد داریم که در طرح مسکن مهر نیز این پدیده رخ داد و بسیاری از سازندگان کوچک نتوانستند در این بازار ادامه دهند. البته این تنها یک دلیل نیست و عوامل متعدد دیگری نیز وجود دارد که می‌تواند موجب کاهش تولید مسکن توسط بخش خصوصی شود.