دوربین نجومی دوربین LSST که دارای گشودگی ۱٫۵ متر و وضوح ۳۲۰۰ مگاپیکسل است، سرانجام به رصدخانه ورا روبین در شیلی انتقال یافت. این مرحله از جابجایی دوربین از کالیفرنیا به قله ۲۷۰۰ متری رصدخانه در ارتفاعات شیلی، آخرین ماموریت دشوار در روند ساخت این رصدخانه محسوب می‌شود.
پس از دو دهه تلاش پیوسته، بزرگ‌ترین دوربین نجومی جهان هفته گذشته از کالیفرنیا به شیلی منتقل شد و در داخل رصدخانه Vera C. Rubin واقع در قله کوه سررو پاچون مستقر گردید.
انتقال این دوربین، مرحله نهایی در تکمیل تلسکوپ نقشه‌برداری سیمونی رصدخانه روبین است و در نهایت، بعد از گذراندن چند ماه آزمایش‌های دقیق، بر روی آن نصب خواهد شد.
چالش‌های انتقال دوربین
در طی دو دهه گذشته، متخصصان در آزمایشگاه ملی شتاب‌دهنده SLAC ایالت کالیفرنیا مشغول به تولید این دوربین بودند و از همان آغاز پی برده بودند که جابجایی ایمن و موفق آن که ابعادی نزدیک به خودروهای شاسی‌بلند دارد، به سادگی امکان‌پذیر نیست.
این دوربین وزن تقریبی ۳ تن دارد و گشودگی دهانه آن بیش از ۱٫۵ متر است؛ این بزرگ‌ترین دوربینی است که تاکنون به منظور استفاده‌های نجومی طراحی شده و به همین دلیل، دانشمندان برای کاستن از خطرات مرتبط با انتقال این دوربین به ارزش ۱۶۸ میلیون دلار، در سال ۲۰۲۱ یک شبیه‌ساز حجیم از آن را به شیلی منتقل کردند. این شبیه‌ساز دارای یک دیتا لاگر (ثبت‌کننده داده) برای ثبت شرایطی بود که در طی این سفر بحرانی به وقوع می‌پیوست.
مارگوا لوپز، مهندس مکانیک SLAC و مسئول برنامه‌ریزی این انتقال، اظهار داشت: «جابجایی چنین تجهیزات حساسی در سطح جهانی شامل ریسک‌های بسیاری است. فرایند مونتاژ این دوربین ده سال به طول انجامید و این تلاش‌ها بالأخره با یک پرواز ۱۰ ساعته و پیمودن جاده خاکی پر پیچ‌وخم به اوج رسید. نکته کلیدی این بود که کارها به درستی انجام شوند؛ اما با تجربه‌ای که در این حوزه به دست آورده بودیم و همچنین دسترسی به داده‌های جابجایی شبیه‌ساز دوربین، اطمینان داشتیم که می‌توانیم دوربین را به شکل ایمن به رصدخانه برسانیم.»
در تاریخ چهاردهم ماه مه، دوربین به فرودگاه سانفرانسیسکو منتقل شد تا روی هواپیمای باربری بوئینگ ۷۴۷ به سوی شیلی پرواز کند. این پرواز روز بعد در فرودگاه بین‌المللی سانتیاگوی شیلی که نزدیک‌ترین فرودگاه به رصدخانه روبین و توانایی میزبانی از چنین هواپیمایی را داشت، به زمین نشسته است.
عصر روز بعد، دوربین و کاروانی متشکل از ۹ کامیون به پای کوه سررو پاچون رسیدند و صبح زود پس از پیمودن جاده خاکی پرپیچ‌وخم، فاصله ۳۵ کیلومتری تا قله را در عرض ۵ ساعت طی کردند و دوربین را به نوک قله کوهی که در ارتفاع ۲۷۱۳ متری از سطح دریا واقع شده است، منتقل کردند.
کوین ریل، دانشمند رصدخانه روبین در این خصوص گفت: «هدف ما این بود که اطمینان یابیم دوربین در شرایط مناسب و سالم به رصدخانه می‌رسد.» در نهایت بازرسی‌های نهایی تأیید کردند که در طول این سفر طولانی، هیچ مشکلی غیرمنتظره برای دوربین پیش نیامده است.
ریل ادامه داد: «اطلاعات اولیه، شامل داده‌های جمع‌آوری‌شده با ثبت‌کننده‌های داده، شتاب‌سنج‌ها و حسگرهای ضربه نشان‌دهنده این است که این عملیات با موفقیت انجام شده است.»
زمان فعال‌سازی دوربین در رصدخانه
بدون شک، موفقیت‌آمیز بودن و ایمن رسیدن دوربین به رصدخانه، احساس رضایت و هیجان زیادی را نه تنها برای دانشمندان و مهندسان این پروژه به همراه خواهد داشت، بلکه برای نسلی از ستاره‌شناسان که به شدت منتظر نخستین مشاهدات از رصدخانه‌اند، نیز حائز اهمیت است. انتظار می‌رود که این رصدخانه در اواخر سال آینده میلادی، چشمانش را به سوی آسمان بگشاید و هر چند شب یک بار با ثبت تصویری پانورامایی از آسمان جنوبی، نزدیک به ۳۷ میلیارد جرم آسمانی را فهرست‌برداری کند. این توانایی امکان انجام مطالعات مهمی درباره جهان هستی را فراهم می‌آورد. این پروژه با نام Legacy Survey of Space and Time (بررسی میراث فضا و زمان) یا به اختصار LSST شناخته می‌شود و نام دوربین نیز برگرفته از همین نام است.
ویکتور کرابندام، مدیر پروژه LSST در این زمینه توضیح می‌دهد: «ارسال دوربین به قله، آخرین قطعه اصلی این معما بود. با ورود تمام قطعات تلسکوپ روبین به محل رصدخانه، حال ما با دوربین LSST قدم به سوی علم دگرگون‌کننده می‌گذاریم.»
وضوح شگفت‌انگیز تصاویر LSST
دوربین LSST در سال ۲۰۲۰ با ثبت بزرگ‌ترین تصویر دیجیتالی با استفاده از دوربینی با ابعاد بزرگ، یک رکورد جهانی را به ثبت رساند. دانشمندان می‌گویند فقط یک تصویر ۳۲۰۰ مگاپیکسلی این دوربین به ۳۷۸ دستگاه تلویزیون ۴K با کیفیت فوق‌العاده نیاز دارد و وضوح آن به حدی عالی است که توانایی تشخیص یک توپ گلف از فاصله ۲۵ کیلومتری را دارد.
ستاره‌شناسان امید دارند با دسترسی به داده‌های این پروژه ۱۰ ساله، به شواهدی در مورد ماهیت ماده تاریک و انرژی تاریک که نزدیک به ۹۰ درصد کل محتوای جهان را تشکیل می‌دهند و هنوز شناسایی مستقیم نشده‌اند، دست یابند.
بیش از همه، دوربین LSST به جست‌وجو و بررسی نشانه‌های گرانشی ضعیف خواهد پرداخت. عدسی گرانشی، پدیده‌ای کیهانی است که در آن نور کهکشان‌های پس‌زمینه توسط اجرام سنگینی همچون خوشه‌های کهکشانی دچار انحراف می‌شود. ستاره‌شناسان با مطالعه این ساختارهای عدسی می‌توانند نحوه توزیع ماده تاریک را در درون و اطراف کهکشان‌های عدسی تعیین کنند.
استیون کان، مدیر رصدخانه روبین و اخترفیزیک‌دان در دانشگاه استنفورد کالیفرنیا افزود: «امیدواریم رصدخانه ما قادر به انجام کشفیات عظیم باشد و به دانشی دست یابد که پیش از این حتی از وجود آن‌ها اطلاعی نداشتیم.»