هر نوع دردی نشان‌دهنده وجود مشکلی در بدن است که نیازمند توجه و دقت است؛ به همین دلیل، درد به‌عنوان نشانه‌ای حیاتی شناخته می‌شود که با بررسی به موقع می‌تواند باعث پیشگیری از بروز بیماری‌های جدی گردد. دل درد به‌عنوان یکی از شایع‌ترین و قطعاً همه‌گیرترین نوع این دردها مطرح است.
علل دل درد
۱. به پروبیوتیک نیاز دارید
چنانچه با مشکلاتی نظیر نفخ، گاز معده، یبوست، اسهال یا حتی ریفلاکس اسید مواجه هستید، پروبیوتیک‌ها می‌توانند به شما یاری رسانند. مصرف روزانه پروبیوتیک‌ها موجب تقویت و بازسازی میکروارگانیسم‌های همزیست در روده می‌شود و به تعادل آن‌ها کمک می‌کند. این مواد همچنین در بهبود فرآیند گوارش، تولید ویتامین‌ها و جذب مواد مغذی مؤثرند و سیستم ایمنی را تقویت می‌کند. میکروارگانیسم‌های همزیست گروهی از باکتری‌های مفید هستند که با مصرف ماست یا خوراک‌های ترش مانند نارنج به‌دست می‌آیند.
۲. در معرض مواد شیمیایی زیادی هستید
بر اساس پژوهش‌های اخیر، عدم تعادل میکروبی روده ممکن است به‌خاطر آلودگی‌های محیطی باشد. بروز درد در ناحیه روده یا دل، اغلب نشان‌دهنده آسیب به میکروارگانیسم‌هاست. دکتر آنجل توصیه می‌کند به مدت چند روز به موادی که به بدن خود می‌زنید، توجه کنید. غذاهای فرآوری‌شده، مواد شیمیایی موجود در کرم‌ها، لوسیون‌ها، مواد شوینده و داروها می‌توانند منجر به کاهش یا تغییر آرایش میکروارگانیسم‌های روده شوند. هرچند که تحقیقات در رابطه با تأثیرات این عوامل بر میکروارگانیسم‌ها همچنان ادامه دارد، اما مصرف غذاهای کامل مانند خوراک دام، گوشت، تخم‌مرغ، ماهی و محصولات طبیعی و همچنین پروبیوتیک‌ها می‌تواند مفید باشد.
۳. سیستم ایمنی ضعفی دارید
بخش عمده‌ای از سیستم ایمنی بدن در روده قرار دارد و سلول‌های دیواره‌ی روده پادتن‌های مفیدی تولید می‌کنند. همچنین، باکتری‌های موجود در روده ویتامین‌های B، بیوتین، فولیک اسید و ویتامین B12 تولید می‌کنند. به‌علاوه، شرایط روده به جذب مواد مغذی کمک می‌کند که برای سلامت سیستم ایمنی حیاتی است؛ بنابراین، در صورتی که بدن شما با باکتری‌های مفید تعادل داشته باشد، می‌تواند در برابر بیماری‌ها و عفونت‌ها از شما محافظت کند. عدم تعادل در این زمینه ممکن است موجب شود که بدن توانایی خود را در مواجهه با میکروب‌ها از دست دهد و در نتیجه، به ابتلا به بیماری‌های مکرر منجر گردد. تحقیقات نشان می‌دهد که کاهش میکروارگانیسم‌ها می‌تواند به کاهش تولید آنتی‌اکسیدان‌ها منتهی شود و فرد را بیشتر در معرض بیماری قرار دهد.
۴. سیستم عصبی سمپاتیک شما در حالت هشدار است
تحقیقات لیندا رینمان، استاد دانشگاه دولتی فلوریدا، رابطه بین روده و مغز را مورد بررسی قرار داده است. او توضیح می‌دهد که چگونه مغز و روده از طریق عصب واگوس با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند؛ این عصب در امتداد بدن از مغز تا پایین ستون فقرات گسترده شده است و به همین خاطر است که در زمان استرس دچار “دلشوره” می‌شویم. در زمان استرس‌های احساسی، سیستم عصبی سمپاتیک عملکرد روده را متوقف می‌کند. وقتی که تحت تعقیب یک خرس هستید، دیگر نیازی به هضم غذا ندارید! بدن شما خون را از روده به سمت اندام‌های دیگر هدایت می‌کند و کاهش جریان خون در روده می‌تواند منجر به احساس تهوع و اضطراب بیشتر شود. با گذشت زمان، استرس می‌تواند تأثیر منفی بر عملکرد روده بگذارد.
۵. الگوی خواب شما نیاز به اصلاح دارد
افزایش کمبود خواب ممکن است به سلامت روده‌ی شما آسیب برساند. اکوسیستم متنوع و گسترده ریزاندامگان‌های روده دارای ریتم‌های روزانه خاص خود است. بررسی‌ها نشان می‌دهند که یکی از راه‌هایی که روده بر خواب تأثیر می‌گذارد، از طریق سروتونین‌های شیمیایی است که بر چرخه خواب و بیداری تأثیر می‌گذارد. اگر از اغلب مردم بپرسید، پاسخ می‌دهند که سروتونین در مغز تولید می‌شود، اما در واقع ۸۰ درصد از سروتونین تولید شده در بدن از طریق روده تأمین می‌شود.
۶. ورزش کنید
تحقیقات مدرسه پزشکی هاروارد نشان می‌دهد که حرکت بدنی می‌تواند به حرکت روده کمک کند. تأثیرات ناشی از ورزش بر سیستم عصبی خودمختار (که عملکردهای بدن را تحت کنترل دارد) همچنین می‌تواند بر حرکات روده بزرگ و احتمالاً روده کوچک تأثیر بگذارد. به این ترتیب، ممکن است تاثیر مثبتی در بهبود یبوست مشاهده شود؛ زیرا یکی از دلایل بروز یبوست، عدم فعالیت بدنی کافی است.
۷. عصب معده‌ای شما ممکن است در حالت بیش‌فعالی باشد.
پژوهش‌های اخیر دانشگاه FSU نشان می‌دهند که یک میکروارگانیسم ناسالم در روده ممکن است به دلیل فعالیت نادرست عصب معده ایجاد شود که این پدیده می‌تواند منجر به اختلالات خلقی و عاطفی گردد. عصب‌های معده به مغز سیگنال‌های حرکتی ارسال می‌کنند و این امر بر فرآیند گوارش تأثیر می‌گذارد. سیگنال‌هایی که از روده به مغز ارسال می‌شود ممکن است از وضعیت “همه‌چیز خوب است” به “مشکلی در پایین داریم” تبدیل شود. به‌عنوان نمونه، مصرف غذاهایی مانند شکر، دانه‌های روغنی، خوراک‌های سرخ‌شده، آرد تصفیه‌شده، افزودنی‌های شیمیایی و شیرین‌کننده‌های مصنوعی می‌تواند منجر به التهاب در بدن شود و به سیگنال‌های خطر منجر گردد که از عصب معده ارسال می‌شوند و علائمی همچون اضطراب و افسردگی را تشدید می‌کنند. این وضعیت ممکن است بر خلق و خو و رفتار فرد تأثیر بگذارد.
۸. بلافاصله قبل از خواب غذا می‌خورید
یکی از دلایل متداول مشکلات گوارش نظیر ریفلاکس معده، سوزش سردل و حتی (GERD) (بازگشت اسید معده)، مصرف غذا درست پیش از خواب است. سوزان رمضانی، متخصص گوارش معده (AGAF)، تاکید می‌کند که باید شام را دو تا سه ساعت قبل از خواب میل کنید و چنانچه وعده غذایی شما حاوی مقادیر بالای کربوهیدرات و چربی باشد، بهتر است ۴ تا ۶ ساعت قبل از زمان خواب غذا بخورید.
۹. چیزی در شکم شما گیر کرده است
چنانچه شکم شما سخت و متورم است، این می‌تواند به معنای وجود گاز معده یا یبوست باشد. اما اگر این وضعیت ادامه یابد، می‌تواند نشانه‌ای از انسداد روده باشد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که انسدادهای روده ممکن است موجب تورم شکم شوند و فرد ممکن است احساس سختی در ناحیه شکم را تجربه کند. علل انسداد روده می‌تواند شامل چسبدگی، فتق، التهاب دیورتیکول‌ها، سندرم روده التهابی (IBD) و حتی سرطان باشد.
۱۰. خونریزی داخلی دارید
وجود خون در مدفوع ممکن است موجب ترس شود، اما مدفوع سیاه نیز می‌تواند علامت خونریزی در دستگاه گوارش، از جمله در ناحیه شکم یا روده کوچک باشد، مگر اینکه سبزیجات تیره مانند چغندر یا مکمل‌های آهن مصرف کنید؛ در غیر این صورت، مدفوع سیاه رنگ ممکن است نشانه‌ای از سرطان باشد. مشاهده خون قرمز روشن در مدفوع به‌طور معمول ناشی از خونریزی هموروئید‌ها بسیار خسته‌کننده و نشانه‌ای از تنش یا حرکات روده‌ی سفت است. این ممکن است اولین نشانه یک مشکل جدی مانند التهاب روده، ایجاد زائده و کیسه در دستگاه گوارش یا سرطان روده بزرگ باشد.
۱۱. وقت انجام کولونوسکوپی است
خوردن کپسول‌های همچنین توجه بیشتری را در سال‌های اخیر جلب کرده است، اما کولونوسکوپی می‌تواند جان شما را نجات دهد، به‌ویژه اگر با علائمی نظیر خون یا چرک در مدفوع، کاهش وزن، تب و توده‌های غیرعادی که شما را از خواب بیدار می‌کنند، مواجه هستید. سوابق خانوادگی سرطان روده بزرگ یا بیماری‌های التهابی روده (IBD) ممکن است نیاز به کولونوسکوپی را نشان دهند.
۱۲. به فیبر غذایی نیاز دارید
یبوست ممکن است معانی متفاوتی برای افراد داشته باشد، مثلاً تغییر در عادات روده، مدفوع بسیار سخت یا کوچک، یا دشواری در دفع. یبوست معمولاً به دلیل رژیم غذایی نامناسب ایجاد می‌شود؛ لذا بهتر است از مصرف فیبر و نوشیدن آب به‌طور مرتب غفلت نکنید. اگر یبوست شما بیش از ۳ ماه ادامه پیدا کند، به‌ویژه اگر با خون در مدفوع، کاهش وزن یا کاهش اشتها همراه باشد، باید تحت بررسی پزشک قرار گیرد، چراکه این علائم می‌توانند نشان‌دهنده بیماری‌های جدی همچون دیابت، مولتیپل اسکلروزیس، بیماری پارکینسون یا کم‌کاری تیروئید باشند.
۱۳. ممکن است یبوست مزمن داشته باشید
اگر با یبوست مداوم مواجهید که علت خاصی ندارد، ممکن است به یبوست مزمن ایدیوپاتیک (CIC) مبتلا شوید. نشانه آن مدفوع سخت و احساس ناتوانی در دفع کامل آن است. اگر با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنید، از صحبت درباره‌اش با پزشک شرمنده نشوید.
۱۴. ممکن است مشکلات کبدی داشته باشید
درک این موضوع ممکن است دشوار باشد، اما کبد در واقع بخشی از سیستم گوارش محسوب می‌شود. مواد مغذی غذایی، زید داروها و سموم به جریان خون وارد شده و اولین مکانی که در آن توقف می‌کنند، کبد است که در فرآیندهای متابولیسم دخالت دارد و به تولید انرژی یا تجزیه مواد خطرناک کمک می‌کند. علائمی نظیر کاهش وزن، کاهش اشتها، خستگی، تورم شکمی و تغییر در وضعیت روانی می‌توانند نشانه‌های اولیه بیماری‌های کبدی، شامل هپاتیت، سیروز یا سرطان باشند. این بیماری‌ها ممکن است موجب بروز دردی در قسمت راست شکم نزدیکی قفسه سینه شوند.
۱۵. رژیم غذایی شما حاوی چربی‌های زیادی است.
به‌جز عوارض جانبی مشهود غذاهای چرب، این نوع غذاها می‌توانند موجب ایجاد سنگ‌های صفراوی شوند. افزایش کلسترول خون منجر به تشکیل سنگ کلیه می‌شود و کاهش مصرف چربی‌های اشباع می‌تواند از وقوع این مشکلات جلوگیری کند.
۱۶ شاید زخم معده دارید
اگر در ناحیه معده احساس درد می‌کنید و بعد از خوردن غذا احساس نیاز به ضد اسید معده دارید، بهتر است برای زخم معده خود مورد آزمایش قرار بگیرید. بسیاری از افراد با زخم معده ممکن است نشانه‌هایی از سوءهاضمه یا درد در ناحیه بالای شکم با ناراحتی‌هایی در چپ، راست و گاهی پشت را تجربه کنند.
اگرچه در برخی موارد زخم معده بدون علامت است، اما اگر با علائمی مانند استفراغ خون، دفع مدفوع سیاه یا قرمز، درد ناگهانی در شکم و نفخ یا کاهش وزن مواجه شدید، باید موضوع را جدی بگیرید. این تنها یکی از دلایل متعددی است که نباید سوزش سر دل را نادیده بگیرید.
۱۷. آنفولانزای معده
اسهال ناگهانی و گذرا می‌تواند نشانه‌ای از مسمومیت غذایی یا نوعی “آنفولانزای” معده باشد. زمانی که مدفوع شُل است، این می‌تواند نشانگر عفونت در دستگاه گوارش باشد. این عفونت‌ها شامل عفونت‌های ویروسی مانند نورویروس، روتاویروس یا آدنوویروس و عفونت‌های باکتریایی نظیر سالمونلا، کمپیلوباکتر، اشرشیا کلی، شیگلا و یا عفونت‌های پروتوزوئیکی مانند جیاردیا هستند. عفونت‌های باکتریایی و انگلی به درمان دارویی نیاز دارند، اما باید از عفونت‌های ویروسی نیز رهایی یابید.
۱۸. به چیزی حساسیت دارید
برخی از مواد غذایی ممکن است به شما آسیب برسانند، اما شناسایی این خوراکی‌ها به‌ظاهر دشوار است. می‌توانید از روش آزمون و خطا استفاده کنید و هر زمان که با مصرف غذایی احساس درد و ناراحتی کردید، از تکرار آن اجتناب نمایید. ممکن است با مدفوع شل یا اسهال مواجه شوید. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، بهتر است به پزشک مراجعه کنید تا دلیل آن را مشخص کند، چه ممکن است به بیماری‌هایی مانند بیماری سلیاک (آلرژی به گلوتن) یا واکنش ناایمن به لاکتوز (آلرژی به لبنیات) مرتبط باشد.
۱۹. ممکن است به سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) مبتلا باشید
مدفوع شل می‌تواند نشانگر سندرم روده تحریک‌پذیر باشد، اما می‌تواند با یبوست اشتباه گرفته شود.
۲۰. التهاب روده
این بیماری نباید با IBS قاطی شود؛ این مشکل می‌تواند در نواحی مختلف دستگاه گوارش نمایان شود و علائم التهاب روده به‌ویژه اهمیت ویژه‌ای دارند، نظیر وجود خون یا مخاط در مدفوع، کاهش وزن، تب و اختلال در حرکات روده. بیماران مبتلا به IBD ممکن است نشانه‌هایی از التهاب برای مثال دردهای مفصلی یا خارش‌های پوستی را نیز تجربه کنند.
۲۱. زمانی که روده نشت می‌کند
علائم ناخوشایند دستگاه گوارش مانند نفخ، ناپایداری گوارشی و ناراحتی می‌تواند ناشی از سندرم روده تحریک‌پذیر (نفوذ پذیری روده) باشد. این مسئله به‌طور معمول نتیجه بهبود جراحی‌های روده‌ای برای مشکلات روده بزرگ، سرطان یا سایر بیماری‌های ژنتیکی است و علل دیگر آن ممکن است شامل ژنتیک و رژیم غذایی ناصحیح باشد.