افرادی که با بیماری دیابت دست و پنجه نرم می‌کنند، به تازگی ممکن است به امیدی تازه دست یافته باشند. چرا که محققان اخیراً یک درمان دارویی نوین را بر روی موش‌های مبتلا به دیابت آزمایش نموده و مشاهده کرده‌اند که این درمان می‌تواند تعداد سلول‌های تولیدکننده انسولین را در مدت زمان سه ماه، به میزان ۷۰۰ درصد افزایش دهد و به طور مؤثر به معکوس کردن وضعیت بیماری آن‌ها کمک کند.
به گزارش دنیای اقتصاد، سلول‌های بتا در پانکراس مسئول تولید انسولین به صورت پاسخ به قند خون هستند، اما در بیمارانی که دچار دیابت هستند، این سلول‌ها یا از بین می‌روند یا نمی‌توانند به اندازه کافی انسولین تولید کنند. معمول‌ترین روش درمان در این بیماران، تزریق منظم انسولین برای کنترل قند خون است.
ولی یک روش تحقیقاتی نوین، به بازگرداندن عملکرد این سلول‌های بتا متمرکز است؛ به عنوان مثال، در برخی از موارد این فرآیند با پیوند سلول‌های بنیادی به سلول‌های بتای جدید آغاز می‌شود و در نهایت این سلول‌ها به بیماران مبتلا به دیابت پیوند داده می‌شوند. پژوهشگران این رویکرد را به عنوان “درمان عملکردی دیابت” معرفی کرده‌اند.
در حال حاضر، محققان مؤسسه «مونت سینای» و «شهر امید» (City of Hope) دستاورد تازه‌ای را به نمایش گذاشته‌اند.
برخلاف مطالعات قبلی که بیشتر به پرورش سلول‌های بتای جدید در شرایط آزمایشگاهی و سپس انتقال آن‌ها به موش‌ها یا دستگاه‌های کوچک در انسان پرداخته بود، این مطالعه جدید موفق به پرورش سلول‌های تولیدکننده انسولین در بدن در طی چند ماه شده است.
این درمان شامل ترکیبی از دو دارو بود. یکی از آن‌ها، هارمین (harmine) که یک مولکول طبیعی موجود در گیاهان خاص است و به مهار آنزیم DYRK ۱ A که در سلول‌های بتا حضور دارد، کمک می‌کند. داروی دیگر نیز “آگونیست گیرنده GLP ۱” نام دارد که کلاسی از داروهای دیابتی است و شامل Ozempic می‌شود که به دلیل عوارض جانبی مرتبط با کاهش وزن، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.
این پژوهشگران این روش درمانی را در مدل‌های موش‌های مبتلا به دیابت نوع ۱ و ۲ آزمایش کردند. آن‌ها در ابتدا مقدار محدودی از سلول‌های بتای انسانی را به موش‌ها منتقل کردند و سپس از ترکیب هارمین و آگونیست‌های گیرنده GLP ۱ برای درمان آن‌ها استفاده کردند.
نتایج نشان‌دهنده افزایش ۷۰۰ درصدی تعداد سلول‌های بتا طی سه ماه بعد از درمان بود. همچنین، علائم بیماری به سرعت معکوس شد و حتی یک ماه پس از قطع درمان، این وضعیت همچنان پایدار ماند.
دکتر آدولفو گارسیا اوکانا، نویسنده مسئول این تحقیق، اشاره کرد که این اولین بار است که دانشمندان موفق به ایجاد درمانی دارویی شده‌اند که توانسته تعداد سلول‌های بتای بالغ انسان را در داخل بدن افزایش دهد. این تحقیقات نویدبخش امکانات جدیدی برای درمان میلیون‌ها نفر مبتلا به دیابت خواهد بود.
این یافته‌ها بسیار جذاب هستند، ولی باید توجه داشت که پژوهش‌های حیوانی به معنی آن است که هنوز اقدامات بیشتری باید انجام شود تا این درمان بتواند در کلینیک‌های انسانی به کار گرفته شود.
تا کنون، هارمین به تنهایی در یک مطالعه بالینی فاز ۱ بر روی انسان مورد آزمایش قرار گرفته تا ایمنی و تحمل آن بررسی شود، در حالی که سایر مهارکننده‌های DYRK ۱ A برای آزمایش در میان انسان‌ها در سال آینده برنامه‌ریزی شده‌اند.
شاید حائز اهمیت‌ترین نکته این باشد که این تیم به زودی آزمایش‌هایی را با ترکیب داروهای بازسازی‌کننده سلول‌های بتا و داروهایی که به تعدیل سیستم ایمنی کمک می‌کنند، انجام خواهد داد.
به طور ایده‌آل، این تلاش باید به غلبه بر یکی از موانع بزرگ کمک کند. چرا که سیستم ایمنی ممکن است به حمله به سلول‌های بتای جدید ادامه دهد در حین تولید این سلول‌ها.