کارشناس حوزه مسکن بیان داشت: «تقلیل مساحت زمین موجب افزایش تقاضای اضافی می‌شود. این افزایش در تقاضا به نوبه خود به افزایش قیمت مسکن منجر خواهد شد. بنابراین، گزینه ساخت واحدهای ۲۵ متری نمی‌تواند به عنوان یک راه‌حل مؤثر برای معضلات مسکن کشور در نظر گرفته شود. به طور کلی، طرح این موضوع در رسانه‌ها از زوایای منافع فردی نشأت می‌گیرد.»
در هفته گذشته بار دیگر بحث ساخت آپارتمان‌های ۲۵ متری در فضای خبری کشور بررسی شد. برنامه تلویزیونی «پایش» در این زمینه با فرشید ایلاتی، کارشناس مسکن، گفت‌وگو کرد. وی در این برنامه توضیح داد که قوانین بالادستی کشور اجازه ساخت واحدهای ۲۵ متری را صادر نمی‌کنند و این موضوع هیچ‌گاه در دستور کار دولت چهاردهم قرار نداشته است. به عقیده او، مطرح شدن ساخت مسکن ۲۵ متری نه تنها به گرانی مسکن منجر می‌شود، بلکه مشکلات اجتماعی و فرهنگی متعددی نیز برای کشور به همراه خواهد داشت. ایلاتی اشاره کرد که تولید واحدهای کوچک‌متراژ با فرهنگ ایرانی همخوانی ندارد.
موانع قانونی بر سر راه مسکن ۲۵ متری
ایلاتی در پاسخ به این سوال که آیا قوانین بالادستی اجازه ساخت مسکن ۲۵ متری را می‌دهند، توضیح داد: «قوانین و استانداردهای طراحی ساختمان و اصول معماری و شهرسازی چنین امکانی را فراهم نمی‌آورند. سرانه‌های مسکن به روشنی مشخص هستند؛ برای هر فرد استانداردی بین ۳۰ تا ۳۵ متر در نظر گرفته شده که برای دو نفر این مقدار به ۶۰ تا ۷۰ متر می‌رسد. یک تعاونی از سال گذشته در چندین مقطع زمانی مسئله ساخت مسکن ۲۵ متری را مطرح کرده است. اخیراً نیز در استان البرز اعلام شد که قصد دارند مجتمع‌های ۲۵ متری بسازند که در واقع قرار است به عنوان مجتمع‌های اقامتی فعالیت کنند. طرح این موضوع در رسانه‌ها به دلیل منافع شخصی و فضای رسانه‌ای به وجود آمده است.»
وی ادامه داد: «ایرانی‌ها تا همین سه یا چهار دهه اخیر در خانه‌های بزرگ و دارای حیاط زندگی کرده‌اند. در سال‌های اخیر نیز اندازه مسکن به وضوح کوچکتر شده است. از این رو، نگاه کردن به مسکن کوچک‌متراژ به عنوان یک راه‌حل درست نیست؛ زیرا با وجود کوچکتر شدن خانه‌ها، هنوز مشکلات حل نشده باقی مانده‌اند. در بسیاری از کلانشهرها خانه‌ها زیر ۸۰ متر هستند. ۵۴ درصد از واحدهای مسکونی در تهران زیر حد استاندارد ۸۰ متر ساخته شده‌اند. همچنین ۵۰ درصد خانه‌های مشهد، ۴۰ درصد خانه‌های قم، ۴۳ درصد خانه‌های کرج و شهرهای دیگر نیز کمتر از ۸۰ متر هستند و این امر به تناسب مشکلات مسکن را افزایش داده است. به همین دلیل، ساخت مسکن کوچک‌متراژ نمی‌تواند یک راه‌حل مناسب باشد.»
خانه‌های کوچکتر، قیمت بالاتری دارند
این کارشناس حوزه مسکن توضیح داد: «اگر از دید اقتصادی به این موضوع بنگریم، منطقی به نظر نمی‌رسد. هر چه زمین کوچکتر شود، قیمت آن بالاتر خواهد رفت. هرچه خانه کوچکتر باشد، هزینه آن نیز افزایش می‌یابد. دلیل این امر نیز ایجاد تقاضای مازاد توسط زمین یا مسکن کوچک‌متراژ است. افزایش تقاضا به خودی خود می‌تواند منجر به افزایش قیمت‌ها شود. پس نباید اجازه دهیم که زمین از یک حد معینی کوچکتر شود و مسکن هم کوچکتر گردد. این ایده نه تنها مشکلات را حل نمی‌کند، بلکه حتی مطرح کردن آن هم باعث گران‌تر شدن مسکن خواهد شد. بر اساس آمار مربوط به سال ۱۳۹۵، اگر با ۳۰ سال پیش مقایسه شود، مشخص می‌شود که میانگین مساحت خانه‌ها از ۱۶۰ متر به ۸۰ متر کاهش یافته که خود دلیلی بر افزایش قیمت خانه‌ها است.»
باید قدرت خرید مردم افزایش یابد
ایلاتی در بخش دیگری از صحبت‌های خود تصریح کرد که «کوچک‌سازی در دستور کار دولت‌های پیشین و کنونی نیست. حال چرا این موضوع مطرح شده است؟ چون گفته می‌شود که توان خرید مردم کم شده است. اما نباید راه‌حل‌ها متناسب با محدوده درآمد مردم ارائه گردد. ممکن است در آینده، قدرت خرید مردم حتی کمتر هم شود. باید راهی برای افزایش قدرت خرید مردم پیدا کنیم. ابزارهای مالی جدیدی مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری املاک به تازگی ایجاد شده‌اند که امکان مالکیت یک خانه ۵۰ متری را برای خریداران فراهم می‌کنند. خریدار ممکن است تنها ۲۵ متر از آن خانه را خریداری کند. ۲۵ متر دیگر را صندوق به عنوان اجاره به شرط تملیک به خریدار می‌دهد و خریدار نیز به مدت ۱۰ یا ۱۵ سال اجاره می‌دهد تا در نهایت به مالکیت کامل خانه خود برسد. استفاده از این ابزارهای مالی می‌تواند قدرت خرید مردم را تقویت کند.»
او در پایان این گفت‌وگو تصریح کرد: «در تایوان، فیلیپین و سنگاپور، خانه‌های کپسولی به ابعاد ۶ متر ساخته شده است. علاوه بر این، در این کشورها چنین فرهنگی وجود دارد و به دلیل جزیره‌ای بودن راه دیگری ندارند. ایران کشوری وسیع است. تنها یک درصد از زمین‌های کشور به عنوان محل سکونت به کار می‌رود. راه حل مشکلات مسکن، گسترش محدوده شهرها و روستاها است. نسخه کوچک‌سازی برای کشوری به وسعت ایران نمی‌تواند کارساز باشد.»
به نظر ایلاتی، مسکن ۲۵ متری هیچ گونه سازگاری با فرهنگ ایرانی ندارد.