زمانی که مورچه‌ها با یک عامل بیماری‌زا روبه‌رو می‌شوند، الگوی ساخت لانه‌های خود را تغییر می‌دهند تا خطر شیوع بیماری را به حداقل برسانند. با ساخت لانه‌هایی که دارای بخش‌بندی‌های بیشتری هستند، این مورچه‌ها می‌توانند فضاهای جداگانه‌ای ایجاد کنند که ارتباطات میان آنها را محدود کرده و به کنترل انتشار بیماری کمک می‌کند.
در یک مطالعه انجام‌شده، گروه‌هایی متشکل از ۱۸۰ مورچه سیاه باغی (Lasius niger) به همراه لاروها و شفیره‌ها در ظرف‌هایی پر از خاک قرار داده شدند و نحوه ساخت لانه‌هایشان تحت نظارت قرار گرفت. در این تحقیق، دوربین‌هایی برای بررسی فعالیت‌های سطحی مورچه‌ها نصب شده بود و از دستگاه سی‌تی اسکن برای نشان‌دادن شکل لانه‌ها در زیر خاک استفاده شد.
هنگامی‌که مورچه‌ها با عامل بیماری‌زا مواجه می‌شوند، روش ساخت لانه‌های خود را دگرگون می‌سازند.
پس از گذشت یک روز، محققان ۲۰ مورچه دیگر به هر گروه اضافه کردند. برخی از این ۲۰ مورچه با هاگ‌های قارچ بیماری‌زا و تعدادی دیگر با محلولی مشابه که فاقد هاگ بود، اسپری شده بودند. محققان شش روز دیگر نیز به نظارت بر لانه‌ها ادامه دادند.
مورچه‌ها با تغییر ساختار لانه‌های خود، تدبیری در برابر بیماری‌ها می‌اندیشند
نتایج این آزمایش نشان داد که لانه‌هایی که توسط گروه‌های شامل مورچه‌های آلوده با هاگ ساخته شده بودند، دارای بیشترین بخش‌بندی و اتصالات کمتری بودند. مورچه‌های کارگر در این گروه‌ها به‌طور سریع‌تری حفاری می‌کردند، تونل‌های تنوع‌پذیرتری ایجاد می‌نمودند و ورودی‌هایی با فاصله بیشتری از هم طراحی می‌کردند. همچنین، آنها فضاهایی را در نقاط دورتر از مرکز لانه‌ها ایجاد نمودند.
محققان با استفاده از شبیه‌سازی‌های کامپیوتری نشان دادند که این تغییرات معماری می‌تواند انتشار بیماری در کلونی را از ۵ تا ۱۰ درصد کاهش دهد. به‌طور نظری، تمامی این تغییرات باعث می‌شود که مورچه‌ها هنگام جابه‌جایی در لانه، تماس کمتری با یکدیگر داشته باشند و بنابراین خطر انتقال بیماری کاهش یابد.
«ناتالی استرویمیت» از دانشگاه بریستول انگلستان و همکارانش که طراحی این آزمایش را بر عهده داشته‌اند، بیان می‌کنند که این تغییرات رفتاری به همراه تغییر در ساخت لانه، به‌نظر می‌رسد که خطر گسترش بیماری را در طبیعت کاهش می‌دهد. بر اساس اظهارات محققان، مورچه‌هایی که در معرض بیماری قرار گرفته بودند، زمان بیشتری را خارج از لانه سپری می‌کردند که این نوعی خودایزولاسیون به حساب می‌آید.
این تیم تحقیقاتی اعلام کرده است که احتمال دارد بسیاری از گونه‌های دیگر مورچه‌ها نیز در پاسخ به بیماری‌های عفونی، ساختار لانه‌های خود را دگرگون کنند: «این تغییرات معماری با گذر زمان بهینه‌سازی شده و می‌توانند به‌عنوان مدرکی برای الهام‌گیری از مداخلات انسانی در برابر بیماری‌ها به کار گرفته شوند.»
«اریک فرانک» از دانشگاه وورزبورگ آلمان که در این آزمایش شرکت نکرده است، می‌گوید: «من به‌وضوح مشاهدات بیشتری در این زمینه می‌تواند منجر به بینش‌ها و الهام‌های جدیدی برای ساختارهای انسانی شود. [استرویمیت و همکارانش] به‌طور قانع‌کننده‌ای سازگاری قابل توجه دیگری در مقابله با بیماری‌ها در جوامع حشرات را نمایان می‌سازند.»
منبع: دیجیاتو